«Δεν μου αρέσει», λέει ένας περαστικός Λονδρέζος, κοιτώντας το νέο άγαλμα του Banksy στο Waterloo Place στο Λονδίνο. «Προτιμώ αυτό», καταλήγει, δείχνοντας το άγαλμα με τους Φρουρούς του Πολέμου της Κριμαίας που βρίσκεται λίγα μέτρα πιο κάτω.
Το γλυπτό που «απέρριψε» ο περαστικός είναι το νεότερο έργο του περίτρανου Βρετανού street artist, το οποίο εμφανίστηκε κυριολεκτικά εν μια νυκτί στην καρδιά του Λονδίνου πριν από λίγα εικοσιτετράωρα και γρήγορα τράβηξε την προσοχή.
View this post on Instagram
Το έργο, που φέρει στη βάση του την υπογραφή του Banksy, αναπαριστά έναν άνδρα ντυμένο με κοστούμι να κρατά μια μεγάλη σημαία η οποία φυσάει πάνω στο πρόσωπό του, όσο ετοιμάζεται να κάνει ένα βήμα στο κενό. Οι ερμηνείες γύρω από το έργο άρχισαν να αρθρώνονται, πριν το ίδιο το όνομα του γλυπτού δώσει από μόνο του τις πρώτες κατευθύνσεις για το μήνυμα του καλλιτέχνη: «Blind Patriotism», δηλαδή, «Τυφλός πατριωτισμός».
Το άγαλμα γέννησε και πολλά ερωτήματα για το πώς τοποθετήθηκε ένα τέτοιο ογκώδες μνημείο σε μια μητρόπολη. Μπορεί πράγματι να συμβεί χωρίς άδεια; Πόσο στρατηγικό ήταν το σημείο; Και τη στιγμή που ο πλανήτης ξέρει πλέον το ονοματεπώνυμο του Banksy, τι σημαίνει μια τέτοια κίνηση;
«Πρέπει να είναι τύποι που στήνουν μια συναυλία των Metallica σε 24 ώρες»
Ο… τυφλωμένος από το λάβαρό του άνδρας βρήκε τη θέση του σε ένα κεντρικότατο σημείο της βρετανικής πρωτεύουσας. Στον πεζόδρομο του Waterloo Place, που βρίσκεται δίπλα στο πάρκο Σέιντ Τζέιμς και μόλις λίγα τετράγωνα από την πλατεία Τραφάλγκαρ.
Σύμφωνα με τους επίσημους εκπροσώπους του Banksy, το γλυπτό τοποθετήθηκε εκεί τα ξημερώματα της περασμένης Τετάρτης. Την επόμενη μέρα, ο καλλιτέχνης ανέβασε στα social media του ένα σχετικό βίντεο -από εκεί και ο περαστικός…- στο οποίο βλέπουμε πώς στήθηκε μια κανονική επιχείρηση μέσα στη νύχτα για την τοποθέτησή του, με το σημείο να απομονώνεται με κώνους, όπως κάθε νόμιμη δημόσια επέμβαση.
Ηταν λογικό λοιπόν πολλοί να υποθέσουν πως πλέον ο Banksy «έδωσε τα χέρια» με το σύστημα, το οποίο και κατακεραυνώνει τις τελευταίες δεκαετίες, προκειμένου να έχει πρόσβαση σε αυτό το σημείο της πόλης για ένα ογκώδες κατασκεύασμα όπως αυτό. Η δήλωση εκπροσώπου του δημάρχου Σαντίκ Καν στους New York Times δείχνει προς αυτή την κατεύθυνση: «Το έργο του προκαλεί πάντα μεγάλο ενδιαφέρον και συζήτηση, και ο δήμαρχος ελπίζει ότι το τελευταίο του έργο θα διατηρηθεί, ώστε να μπορούν να το απολαύσουν οι Λονδρέζοι και οι επισκέπτες». Ωστόσο, σύμφωνα με ρεπορτάζ που ακολούθησε στο BBC, το Δημοτικό Συμβούλιο του Γουεστμίνστερ δεν είχε δώσει κάποια άδεια στον καλλιτέχνη, ούτε και είχε λάβει γνώση για την επιχείρηση, ωστόσο το χαιρετίζει.
Ο καλλιτέχνης, που έγινε γνωστός κυρίως για τα γκραφίτι έργα του, έχει πρότερη εμπειρία και στα γλυπτά, μιας και το 2004 τοποθέτησε τον εμπνευσμένο από τον «Στοχαστή» του Ροντέν «The Drinker» («Ο Πότης») στη λεωφόρο Σάφτσμπερι, πάλι στο Λονδίνο. Αυτή τη φορά, πάντως, μιλάμε για μια μεγάλη επιχείρηση που χρειάζεται πολύ προσεκτική οργάνωση προκειμένου να καταφέρει να περάσει απαρατήρητη από τις Αρχές. «Πρέπει να είναι τύποι που στήνουν μια συναυλία των Metallica σε 24 ώρες», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Τζέιμς Πικ του BBC.
Ανάμεσα σε εθνικά σύμβολα
Το σημείο δεν ήταν μόνο μια πρόκληση λόγω του εκτοπίσματος της επιχείρησης στην καρδιά μίας από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης, αλλά και μια απόλυτα στρατηγική επιλογή που ενισχύει το μήνυμα που θέλει να περάσει o Banksy. Το έργο κάνει λόγο για πατριωτισμό και αποφασίζει να «στριμωχτεί» ανάμεσα σε μνημεία που αποθεώνουν το εθνικό βρετανικό φρόνημα.
Τον «Τυφλό πατριωτισμό» περικυκλώνουν μνημεία όπως ο στύλος του Δούκα της Υόρκης Φρειδερίκου και ο έφιππος Εδουάρδος Ζ΄, υπενθυμίσεις ενός ένδοξου και ισχυρού εθνικά παρελθόντος. Διόλου τυχαία, στο βίντεο που ανέβασε ο Banksy επιλέγει να τονίσει και άλλα εθνικά σύμβολα, όπως η βρετανική σημαία, η φρουρά των «beefeaters», τα χαρακτηριστικά μαύρα λονδρέζικα ταξί, αλλά και το άγαλμα του Ουίνστον Τσόρτσιλ που βρίσκεται στην πλατεία Κοινοβουλίου.
Την ίδια στιγμή, το έργο παρουσιάζεται λίγες εβδομάδες αφού πολυσυζητημένο ρεπορτάζ του Reuters αποκάλυψε την ταυτότητα του Banksy, ολοκληρώνοντας μετά από χρόνια την παραφιλολογία όσον αφορά τον άνδρα πίσω από τον καλλιτέχνη. Δεν μένει παρά να αναρωτηθούμε, λοιπόν, τι μπορεί να σημαίνει ένα τόσο τολμηρό ως προς την τοποθέτησή του έργο σε συνάρτηση και με αυτό: ο Banksy πλέον «έχει βγάλει τη μάσκα του» και λειτουργεί πιο θεσμικά; Ή όσο ο κόσμος επιμένει να αψηφά την επιλογή της δημόσιας ταυτότητάς του τόσο εκείνος λειτουργεί πιο «αναρχικά» και πιο «ακραία»;
