Λίγα τεκμήρια φέρνουν τον αναγνώστη πιο κοντά στη στιγμή της δημιουργίας από τις ίδιες τις χειρόγραφες σελίδες ενός ποιητή. Καθώς μια σπάνια ομάδα τέτοιων χειρογράφων του Γιώργου Σεφέρη οδηγείται σε δημοπρασία στις 29 Απριλίου από τον οίκο Βέργος, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στη συλλεκτική αξία τους, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο φωτίζουν μια λιγότερο γνωστή πλευρά του έργου του νομπελίστα ποιητή.
Πρόκειται για τα ακριβοθώρητα «Καλλιγραφήματα» (1941-1942), μια ενότητα ποιημάτων που ο ίδιος ο Σεφέρης είχε συνδέσει με την οπτική διάσταση της γραφής, δανειζόμενος τον όρο από το γαλλικό «calligramme». Η έμπνευση του Σεφέρη «συνομιλεί» με τον Γκιγιόμ Απολινέρ και ήταν ο πρώτος που έκανε γνωστή τη σχηματική ή οπτική ποίηση στην Ελλάδα, συμπεριλαμβάνοντάς τη στην ποιητική συλλογή του «Ημερολόγιο Καταστρώματος Β΄», όπως αναφέρει η φιλόλογος Αγάθη Γεωργιάδου στη μελέτη της «Ο αισθησιακός Σεφέρης».
Ο Σεφέρης ονομάζοντάς τα χρησιμοποίησε τον νεολογισμό «καλλιγράφημα» ή «καλλίγραμμα».Οι στίχοι δεν λειτουργούν εδώ μόνον ως φορείς νοήματος, αλλά και ως μορφές που οργανώνονται στο χαρτί σχηματίζοντας εικόνες. Τα συγκεκριμένα χειρόγραφα που πρόκειται να δημοπρατηθούν, γραμμένα κυρίως με μελάνι και ένα με μολύβι, απλώνονται σε πέντε λυτά φύλλα διαφορετικών διαστάσεων –το καθένα, μονόφυλλο–, με επιμέρους χρονολογήσεις, τίτλους και σημειώσεις του ποιητή.
Το σύνολο περιλαμβάνει αυτόγραφα πέντε ποιημάτων, «Ξενιτιά ανυπόφορη», «Τι έχασες…», «Και τα λουλούδια…», «Οι Πυραμίδες…» και «Επιδρομή», που τοποθετούνται χρονικά από τον Οκτώβριο του 1941 έως τον Νοέμβριο του 1942. Το υλικό είναι τοποθετημένο σε δίφυλλο με τον τίτλο «Καλλιγραφήματα / 41-42», παραπέμποντας άμεσα στη γνωστή ενότητα που δημοσιεύθηκε μεταγενέστερα στο «Τετράδιο Γυμνασμάτων, Β΄» (1976), σε επιμέλεια του Γ. Π. Σαββίδη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα χειρόγραφα αντιστοιχούν σε μια δεύτερη σειρά των ποιημάτων, αυτόγραφες εκδοχές που εμφανίζουν μικρές διαφοροποιήσεις σε σχέση με εκείνες που καθιερώθηκαν στην έντυπη μορφή τους. Είναι γνωστό ότι, όπου υπήρχαν περισσότερες από μία γραφές, η εκδοτική επιλογή του Γ. Π. Σαββίδη προέκρινε συνήθως την πιο επιμελημένη καλλιγραφικά εκδοχή· εδώ, ωστόσο, αναδεικνύεται μια παράλληλη μορφή της ίδιας ποιητικής σύλληψης, λιγότερο «τελική» αλλά εξίσου αποκαλυπτική ως προς την πρόθεση και την αισθητική του δημιουργού.
Τα «Καλλιγραφήματα» ανήκουν σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη περίοδο για τον Σεφέρη. Τέσσερα από αυτά γράφονται το 1941 στην Πραιτώρια, ενώ τα υπόλοιπα το 1942 στο Κάιρο. Στα τρία προέχει η δύσκολη περίοδος της Κατοχής, ενώ στα άλλα το ερωτικό στοιχείο.
Η δημοπρασία της 29ης Απριλίου αναμένεται να προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον, όχι μόνο από συλλέκτες, αλλά και από όσους παρακολουθούν το σεφερικό έργο. Η τιμή εκκίνησης των πέντε «Καλλιγραφημάτων» (1941-1942), που πωλούνται μαζί, κυμαίνεται από 4.000 έως 6.000 ευρώ, αλλά όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στην «Κ» ο οίκος δημοπρασιών, διαθέτουν «μεγάλη δυναμική» και αναμένεται μάχη πλειοδοτών.
