Ο Θανάσης Σκορδαλός γεννήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1920 στο Σπήλι του Νομού Ρεθύμνου και μας αποχαιρέτησε στις 22 Απριλίου 1998.
Υπήρξε πρωτομάστορας λυράρης και ερμηνευτής με πλούσια σπορά τόσο στη δισκογραφία όσο και στα γλέντια και στις χαρές των Κρητικών και όχι μόνο, με βαθιά επιδραστικότητα.
Ακόμα και σήμερα στο νησί ο μύθος του καλεί κρατεί, ενώ τόσο οι επόμενοί του όπως και οι τωρινοί καλλιτέχνες άδραξαν και ακολουθούν τα «ζύγια» του.
Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του αείμνηστου Γιάννη Μαρκόπουλου για τον Θανάση Σκορδαλό:
«Ημουνα 11 χρόνων το 1952, όταν πρωτοάκουσα τον Θανάση Σκορδαλό και νόμιζα ότι ένας αρχάγγελος κατέβηκε στην Κρήτη και τραγουδούσε με τη λύρα του για να χορέψουν οι έφηβοι και τα ωραία κορίτσια της Μεγαλονήσου. Πέρασε η 10ετία του 1950 ταραγμένη ως μεταπολεμική, και πάνω στις αρχές του ’60 ο Θανάσης Σκορδαλός και ο Κώστας Μουντάκης άνοιξαν τις πόρτες της αγαλλίασης, της υπέρμετρης συγκίνησης, της ευφωνίας και της ξέφρενης ρυθμικής ανάτασης, με τα μελωδήματα, τους σκοπούς και τα ριζίτικα, τις μαντινάδες, τους χορούς και τα γυρίσματα που μαγεύουν μέχρι σήμερα ντόπιους και ξένους… Ο Σκορδαλός πλούτισε την κριτική παραδοσιακή μας μουσική, με σπάνια δώρα που θα κρατάνε χρόνια πολλά».
Ο Βασίλης Σκουλάς, τόσο σε συζητήσεις μας όσο και για τις ανάγκες της βιογραφίας του που είχα την τιμή να υπογράψω ως συγγραφέας, και ο οποίος συνεργάστηκε αποδοτικά με τον Μαρκόπουλο, ενώ είχε σμίξει και αρκετές φορές με τον Σκορδαλό, μεταξύ άλλων αναφέρει:
«Ο Σκορδαλός είναι λυράρης της μετακατοχικής εποχής που άφησε μεγάλο αποτύπωμα στους μερακλήδες χορευτές. Παντοτινό θα έλεγα. Ρυθμικότατος και αρμονικός, είχε το χάρισμα να προσφέρει συγκίνηση και μαζί το κατάλληλο βήμα έκφρασης στους χορευτάδες. Αναφερόμαστε σε μια εποχή που για τον κόσμο το πανηγύρι, το γλέντι, το ξέδωμα ήταν σημαντική και αναγκαία υπόθεση για να ξεφύγει από το γκρίζο των προηγούμενων καιρών και τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Και ο χορός ήταν και είναι κομβικό σημείο της όλης τελετουργίας.
Επίσης, ήταν αφαιρετικός, πολύ σωστός και ουσιαστικός, τόσο στο παίξιμό του όσο και στην ερμηνεία του, όπου κι εκεί είχε καλή τεχνική. Αποτέλεσε μια ιδιαίτερη σχολή όπου πατήσαμε όλοι οι νεότεροι, κάτι που συνεχίζεται και στις μέρες μας. Ολους μάς επηρέασε. Δεν μπορείς, και να το προσπαθείς ακόμη, να ξεφύγεις από τον Σκορδαλό ή τον Μουντάκη, ας πούμε. Η σύμπραξη του Σκορδαλού με τον λαουτιέρη Γιάννη Μαρκογιαννάκη (Μαρκογιάννη) είναι μοναδική. Το σμίξιμό τους θαρρείς και είναι μια αναπνοή. Το λαγούτο εισπνέει και η λύρα εκπνέει. Βεντούζα σωστή, καλός ζευγάς, το λαγούτο στη λύρα, και αντίστροφα».
Οποιος προσεγγίσει το έργο του Σκορδαλού και των συνοδοιπόρων του θα βγει πλουσιότερος. Αλλωστε, πολύ έχουν έντεχνα «τσιμπήσει», κρυφοφανερά, στιγμές τους. Η ομορφιά και τα δώρα της τέχνης δεν έχουν πατρίδα, ούτε σύνορα. Είναι κρίμα όμως να ξέρουμε λεπτομέρειες για τον τελευταίο μπλουζίστα ή τζαζίστα στον πλανήτη και να αγνοούμε τέτοιες χαρισματικές ντόπιες περιπτώσεις.
Πηγές:
❗Πρωτομάστορες, 1920-1955, Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι Αεράκης, Σ.Α. 535
❗«Βασίλης Σκουλάς – Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς» του Κώστα Μπαλαχούτη (Ογδοο, 2025)
❗Θανάσης Σκορδαλός: Ο μεγάλος «δάσκαλος» της λύρας! (rethemnos.gr)
