Δύο συνθέτες, ένα μουσικό όργανο. Ο Μιτσισλάβ Ουάινμπεργκ (1919-1996) και ο Εριχ Βόλφγκανγκ Κόρνγκολντ (1897-1957). Οσο για το όργανο, αυτό είναι το βιολοντσέλο. Η τσελίστα Κριστίνα Ρεΐκο Κούπερ ερμηνεύει δύο κοντσέρτα τους για τσέλο συν μία φαντασία για τσέλο και ορχήστρα του Ουάινμπεργκ σε μια πρόσφατη κυκλοφορία της δισκογραφικής Outhere. Τη συνοδεύουν η Συμφωνική Ορχήστρα του Κάουνας και στο πόντιουμ ο Κονσταντίν Ορμπελιάν. Το άλμπουμ τιτλφορείται «Hidden Legacies», δηλαδή κρυμμένες κληρονομιές ή κρυμμένες παρακαταθήκες.
Γιατί κρυμμένες όμως; Μα ποιος ξέρει τον Ουάινμπεργκ ή τον Κόρνγκολντ έξω από έναν κλειστό κύκλο φιλόμουσων; Ισως κάποιοι να έχουν ακούσει τον Κόρνγκολντ ως συνθέτη κινηματογραφικής μουσικής: έγραψε μουσική για τουλάχιστον 16 χολιγουντιανές ταινίες, μεταξύ αυτών για τον θρυλικό «Ρομπέν των δασών» του 1938, με τον Ερολ Φλιν (κερδίζοντας και το ένα από τα δύο Οσκαρ της καριέρας του). Τι κοινό υπάρχει ανάμεσα στους δύο μουσουργούς; Ο Κόρνγκολντ ήταν Αυστριακός, ο Ουάινμπεργκ Πολωνός. Ο Κόρνγκολντ πολιτογραφήθηκε Αμερικανός, ο Ουάινμπεργκ Σοβιετικός. Οπότε;
Λοιπόν, ήταν και οι δύο Εβραίοι της κεντρικής Ευρώπης που κατάφεραν να επιζήσουν της ναζιστικής λαίλαπας.
Η σολίστ τού ανά χείρας άλμπουμ Κριστίνα Ρεΐκο Κούπερ το λέει καθαρά στο βιβλιαράκι που συνοδεύει την ηχογράφηση: τα έργα και των δύο συνθετών βρίσκονται στη σκιά της Ιστορίας και αποτελούν εκ βαθέων διαθήκες για την αντοχή του ανθρώπινου πνεύματος.
«Οι μουσικές τους είναι πλούσιες σε συναίσθημα και περιπλοκότητα, και λειτουργούν όχι μόνο σαν αντανακλάσεις των προσωπικών τους δοκιμασιών αλλά και σαν μια παρακαταθήκη που αντέχει στον χρόνο, μια κληρονομιά ελπίδας και ομορφιάς εν μέσω της απελπισίας. Το δισκογραφικό αυτό πρότζεκτ στοχεύει στο να ρίξει φως στα εκπληκτικά έργα τους για βιολοντσέλο και ορχήστρα, συνθέσεις που απηχούν το παρελθόν τους, ενώ την ίδια στιγμή αντανακλούν πάνω στις δικές μας ζωές σήμερα». Ο Ουάινμπεργκ, μας θυμίζει η εξαιρετική σολίστ, έχασε όλη του την οικογένεια στο Ολοκαύτωμα, ενώ εκδιώχθηκε από το σταλινικό καθεστώς ακριβώς επειδή ήταν Εβραίος (ο αντισημιτισμός στη Σοβιετική Ενωση αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χτύπησε κόκκινο) και αν δεν ήταν ο μεγάλος Σοστακόβιτς, ο οποίος εκτιμούσε τη μουσική του, ίσως να είχε καταλήξει και ο Ουάινμπεργκ σε ένα λάκκο με μια σφαίρα σφηνωμένη στον αυχένα.
Ο Κόρνγκολντ δεν έφτασε τόσο κοντά στον θάνατο, αλλά έχασε και αυτός τον κόσμο μέσα στον οποίο μεγάλωσε. Και για τους δύο συνθέτες, η αποκοπή από τη μητέρα-πατρίδα ήταν βίαιη και οριστική. Υπό αυτή την έννοια, τα δύο αυτά κοντσέρτα είναι δύο ξεχωριστοί ύμνοι στις χαμένες παιδικές ηλικίες.
Με μεγάλη δεξιοτεχνία η Κούπερ με τη Συμφωνική του Κάουνας, υπό την μπαγκέτα του Ορμπελιάν, μέσα από τα δύο κοντσέρτα, ανασυστήνει κόσμους αφανισμένους για πάντα, τη μνήμη τους αλλά και την προοπτική προς ένα μέλλον δημιουργικό, δεμένο άρρηκτα με τη ζωή και τους χυμούς της.
Ο κύριος Γκρι θέλει να αποδώσει ειδική μνεία και στην ερμηνεία της Φαντασίας του Ουάινμπεργκ: μια προσωπική μουσική εξομολόγηση που μοιάζει με ελεγεία και προσευχή: «Και το ποτήριόν σου μεθύσκον με ωσεί κράτιστον», λέει ο ΚΒ Ψαλμός του Δαβίδ.
