Ενας άνδρας και μία γυναίκα συνομιλούν επί σκηνής. Εκείνη τη βλέπουμε, το πρόσωπο εκείνου εμφανίζεται μέσα από έναν καθρέφτη. Ακούμε μόνον τη φωνή του· βαθιά, μυστηριώδης, αγχωτική, προκαλεί φόβο. Εχει πεθάνει από μια ξαφνική επιδημία που αφανίζει την πόλη. Πρόκειται για εραστές; Ποιος είναι αυτός ο άνδρας που παραλύει τις αισθήσεις της κοπέλας;
Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προ ημερών παρουσιάστηκε από τη θεατρική ομάδα του τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας μια καινοτόμος –μην παραξενεύεστε οι θεατρόφιλοι– παράσταση του θεατρικού έργου «Το παιχνίδι της σφαγής» του Ευγένιου Ιονέσκο. Σε αυτό ο συγγραφέας –εκ των κορυφαίων εκφραστών του θεάτρου του παραλόγου– περιγράφει την κατάρρευση μιας πόλης από μια ανεξήγητη επιδημία.
Ο Ιονέσκο αποτυπώνει τον πανικό, τον εγωισμό και την απώλεια της ανθρωπιάς στη μάχη για επιβίωση. Ο Θάνατος, που περιφέρεται με ένα ειρωνικό χαμόγελο στη σκηνή, λειτουργεί ως καταλύτης, «ξεγυμνώνει» τα συναισθήματα των πολιτών, «κατεδαφίζει» τα ζωτικά ψεύδη τους και τις κοινωνικές άμυνες και αποκαλύπτει έναν κοινωνικό ιστό σε αποσύνθεση. Αλήθεια, πώς φαντάζεστε τον Θάνατο; Πώς θα τον παρουσιάζατε επί σκηνής;
Οι σκηνικές οδηγίες του Ιονέσκο και τα συναισθήματα που προκάλεσε το κείμενο στους φοιτητές του ΑΠΘ έγιναν πληροφορίες για την τεχνητή νοημοσύνη που δημιούργησε τη φωνή του ρόλου.
Η καινοτομία της παράστασης είναι πως ένας ρόλος –ο Θάνατος– ερμηνεύθηκε από έναν ηθοποιό-δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης. Ομολογώ πως βρήκα την ερμηνεία πειστική… «Με βάση τις σκηνικές οδηγίες που έχει αφήσει ο συγγραφέας, τις ιδέες και τα συναισθήματα που τους προκάλεσε το κείμενο, οι φοιτητές έδωσαν οδηγίες σε πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσει τον ρόλο ραδιοφωνικά, δηλαδή μόνο με φωνή που ακούγεται στην αίθουσα. Με τεχνητή νοημοσύνη μπορείς να ρυθμίσεις το βάθος της φωνής, τους τόνους της, τα “συναισθήματά” της, και έτσι να αποδώσεις έναν ρόλο», μου εξήγησε η Μαρίζα Γαλάνη, επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος του ΑΠΘ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που αξιοποιείται τεχνητή νοημοσύνη ως «συντελεστής» μιας παράστασης στην Ελλάδα. Θυμάμαι, για παράδειγμα, το «Θείο Τραγί FEAT Artificial Intelligence» του Αρη Μπινιάρη, όπου τα visuals της παράστασης δημιουργήθηκαν με ΑI image generator, χρησιμοποιώντας φράσεις και υλικό από το κείμενο του Σκαρίμπα.
Στο «Παιχνίδι της σφαγής», η αγνώστου προέλευσης φονική επιδημία θυμίζει τα ρίσκα που παίρνει ο άνθρωπος, εξερευνώντας τα όριά του μέσω της επιστήμης. Και, έστω κι αν σχεδόν καθημερινά ερχόμαστε αντιμέτωποι με το παράλογο, ένας «Θάνατος FEAT Artificial Intelligence», αρκούντως τρομακτικός, θα μπορούσε να μας αποκαλύψει μια δυστοπική πολιτική, κοινωνική, περιβαλλοντική συνθήκη, στην οποία θύτες και θύματα είμαστε εμείς οι ίδιοι.
