Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη έχει εκείνη την πηγαία ενέργεια που σε κάνει να νιώθεις πως η σκηνή δεν είναι απλώς ο τόπος της δουλειάς της, αλλά μια φυσική της προέκταση. Γεννημένη το 1979 στην Αθήνα και μεγαλωμένη στην Αλεξανδρούπολη, με ρίζες στην Κύπρο από την πλευρά του πατέρα της, είναι ένας άνθρωπος γειωμένος και ταυτόχρονα χαριτωμένος, με κοφτερό χιούμορ. «Δεν μου αρέσει να φέρω βαρέως τη δουλειά μου», λέει. «Και αυτό το επιτυγχάνω πιο εύκολα όταν παίζω κάτι ευφρόσυνο. Βέβαια, και τα “βαριά” μπορεί να είναι εξίσου ελαφρά, όταν η συνεργασία είναι αρμονική και συντροφική».
Στην παράσταση «Τζένη Τζένη», που σκηνοθετεί ο Νίκος Καραθάνος, η Χατζηπασχάλη «συναντιέται» με έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους κινηματογραφικούς ρόλους της Τζένης Καρέζη. Αλλά και η δική της, η θεατρική Τζένη Σκούταρη είναι φωτεινή, σκαμπρόζα, με μια πηγαία κωμική φλέβα. «Το πρώτο και βασικό στοιχείο στην τέχνη είναι η ειλικρίνεια», λέει. «Στο θέατρο ο ηθοποιός δεν παίζει κρυφτό. Αν δεν αποκαλύψεις τον εαυτό σου, μόνο βασανίζεσαι και βασανίζεις τους άλλους. Δεν είναι επιστήμη το θέατρο, είναι μαγεία. Οσο και να σπουδάσουμε, αν δεν μας βοηθήσει κάποιος θεός, κάποιος φίλος, κάποια τρελή σκέψη, δεν καταφέρνουμε και πολλά οι κακόμοιροι οι καλλιτέχνες».
Η ταινία «Τζένη Τζένη» του 1966, με τον εικονικό γάμο που καταλήγει σε αληθινό έρωτα, υπήρξε τεράστια εμπορική επιτυχία στην εποχή της. Εξήντα χρόνια μετά, η θεατρική μεταφορά της μοιάζει να κουβαλά όχι μόνο τη γλύκα και τη σπιρτάδα της εποχής, αλλά και μια διάθεση να ξαναδιαβαστεί μέσα από το βλέμμα του σήμερα – πολιτικά και κοινωνικά. Η Χατζηπασχάλη αναγνωρίζει την ομορφιά του σεναρίου: συνεχείς, ατακαδόρικοι, διάλογοι και μια λίγο παλαιάς κοπής γενναιοδωρία στα συναισθήματα. «Το κείμενο, σοφά γραμμένο, μας φωνάζει συνέχεια να ονειρευτούμε», λέει. «Είμαστε βέβαια μέσα στη μαγεία του κινηματογράφου: ελληνική ταινία ολίγον τουριστική, λίγο αισθηματική, λίγο κωμική, λίγο δραματική. Το γνωστό ελληνικό “φέρε λίγο απ’ όλα”. Και το επίσης γνωστό ελληνικό “εγώ θα κεράσω –όχι εγώ– όχι σε παρακαλώ, εγώ είπαμε”. Η παράσταση νομίζω ότι είναι αυτό: “Θα κεράσουμε εμείς. Αν θέλετε ρεφενέ, να πάτε αλλού!”».
Πίσω από τις καλογραμμένες ατάκες, όμως, υπάρχει και η πολιτική ματιά. Η ίδια βλέπει στο έργο μια διαχρονική απεικόνιση της εξουσίας και των μηχανισμών της. «Οι εκλογικοί αγώνες, τότε και τώρα, έχουν τον ίδιο παρονομαστή», λέει. «Τη δίψα για εξουσία, αλλά και την πιο σπάνια ανάγκη για συνεισφορά στα κοινά. Οι Κασσανδρήδες πρέπει να βγάλουν βουλευτή τον ανιψιό τους. Είναι εφοπλιστές και εκβιάζουν την Τζένη για να πάρουν τον πατέρα της με το μέρος τους. Ο πατέρας της, Κοσμάς Σκούταρης, είναι χρόνια κομματάρχης του νησιού και τον έχουν ανάγκη. Ολα αυτά ακούγονται πολύ σημερινά. Δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει κάτι επί της ουσίας. Στην ταινία και στην παράσταση το πολιτικό κομμάτι αντιμετωπίζεται με λεπτή ειρωνεία. Αλλωστε, όταν μπλέκεις το χιούμορ σε σοβαρότατα ζητήματα, αποκτούν μια διάσταση που να μπορείς να τα αντέξεις».
Είναι νοσταλγικό αυτό που όλοι νιώθουμε στην πρόβα. Και είναι βαθιά νοσταλγικό όχι επειδή αυτά που βλέπεις στην ταινία πέρασαν ανεπιστρεπτί, αλλά επειδή μπορεί και να μην υπήρξαν ποτέ.
Η συζήτηση οδηγείται σχεδόν φυσικά στη θέση της γυναίκας τότε και τώρα. «Η Τζένη στην εποχή της ήταν εξαίρεση», λέει η ηθοποιός για τον χαρακτήρα που ενσαρκώνει. «Δεν σπούδαζαν εύκολα οι γυναίκες, ειδικά οι φτωχές. Υπάρχει αυτό το σχόλιο στο έργο. Περισσότερο όμως η Τζένη καθρεφτίζει την Ελλάδα που θέλει πάντα να πιστέψει στην ομορφιά της, να δραπετεύσει από αυτήν, να ορίζει μόνη της τον εαυτό της, να μη φοβάται τίποτα, να αγαπιέται. Θέλει να ζήσει σε ένα αιώνιο ξέγνοιαστο καλοκαίρι. Αυτό νομίζω. Θα τολμήσω να πω πως η Τζένη είναι η Ελλάδα. Μια αθώα Ελλάδα».
Η γλώσσα και το καλοκαίρι
Η νοσταλγία που περιγράφει δεν είναι παθητική· είναι μια ενεργή επιθυμία για έναν κόσμο πιο ανοιχτό, πιο αισιόδοξο. «Είναι νοσταλγικό αυτό που όλοι νιώθουμε στην πρόβα», λέει. «Και είναι βαθιά νοσταλγικό όχι επειδή αυτά που βλέπεις στην ταινία πέρασαν ανεπιστρεπτί, αλλά επειδή μπορεί και να μην υπήρξαν ποτέ. Η Ελλάδα των ταινιών δεν ήταν πραγματική. Αλλά ήταν πραγματικοί οι Ελληνες ηθοποιοί. Οι ίδιοι είμαστε και τώρα. Η γλώσσα, τα καλοκαίρια και οι μάνες μας είναι τα κοινά μας. Ολοι όσοι συμμετέχουμε στην παράσταση τους έχουμε βάλει εκείνους τους ηθοποιούς μέσα μας, σαν να καλέσαμε πνεύματα. Ακολουθούμε τον ήχο και το “άρωμα” της ταινίας όπως το θυμόμαστε. Προσωπικά, παίζω σαν τη μικρή Γαλήνη που ένιωθε ευφορία βλέποντας την ταινία, Σάββατο βράδυ με όλη την οικογένεια».
Ακολουθούμε τον ήχο και το «άρωμα» της ταινίας όπως το θυμόμαστε. Προσωπικά, παίζω σαν τη μικρή Γαλήνη που ένιωθε ευφορία βλέποντας την ταινία, Σάββατο βράδυ με όλη την οικογένεια.
Στο τέλος, η κουβέντα επιστρέφει στην Καρέζη. Η Γαλήνη μιλάει γι’ αυτήν όχι σαν μύθο, αλλά σαν γυναίκα που θα ήθελε να γνωρίσει. «Δεν θα τη ρωτούσα τίποτε για τον ρόλο», λέει. «Ούτε εκείνη θα ήθελε να πούμε για ρόλους. Είναι σαν να λένε οι ποδοσφαιριστές πώς θα παίξουν αύριο. Μα πού να ξέρουν; Οπως έρθει η μπάλα… Θα ήθελα όμως να τη συναντούσα. Ηταν μοναδική. Αξέχαστα αυτά τα μάτια. Θα μου άρεσε να πίναμε κανένα ποτό, να τρώγαμε σουβλάκια, να τραγουδούσαμε. Αλλά δεν γίνονται αυτά, εκτός απ’ τον ύπνο μας. Και το θέατρο, βέβαια».
*Η θεατρική παράσταση «Τζένη Τζένη», σε σύλληψη-σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου, κάνει πρεμιέρα στις 23 Απριλίου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Εισιτήρια από 15 έως 40 ευρώ.
