Εχω τη μεγάλη χαρά να ζω και να εργάζομαι στη Σαγκάη εδώ και τρεις μήνες, καθώς μαζί με τους εξαίρετους Ελληνες συνεργάτες μου –Αλ. Δράκο Κτιστάκη, Π. Απέργη, Ε. Μανιδάκη, Β. Σύρμα και τον βοηθό μου Αλ. Πάνου– ετοιμάζουμε τη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη, στο εθνικό θέατρο Shanghai Dramatic Arts Centre, με ένα θίασο 18 Κινέζων ηθοποιών. Ενώ είναι η πρώτη φορά που μου ανατίθεται να φτιάξω μια παράσταση στα κινεζικά με κινεζικό θίασο, δεν είναι η πρώτη φορά που έρχομαι σε επαφή με το κοινό της Κίνας.
Τον Ιούνιο του 2024 στο Φεστιβάλ της Αράνια, κοντά στο Πεκίνο, παρουσιάσαμε μια νέα site-specific εκδοχή του «Ιππόλυτου» (στα ελληνικά) για τέσσερις ηθοποιούς (Ορ. Χαλκιάς, Γ. Τσορτέκης, Ελ. Τοπαλίδου και Μ. Σκουλά) και ένα μουσικό (τη μουσική ερμήνευε ζωντανά ο ίδιος ο συνθέτης της παράστασης Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης) σε έναν υπέροχο, αντισυμβατικό χώρο σαν ναό, πάνω σε μια τεράστια παραλία. Παίξαμε τέσσερις φορές – ενώ στην τελευταία βραδιά είχαμε και ορθίους, γιατί από στόμα σε στόμα είχε διαδοθεί στο κοινό του φεστιβάλ μια ενθουσιώδης αίσθηση για την παράσταση. Εκεί μας είχε κάνει τρομερή εντύπωση ότι το κοινό ήταν πολύ νέο σε ηλικία –μέσος όρος θεατών πρέπει να ήταν τα 25-28– καθώς επίσης και ο τρόπος με τον οποίο παρακολουθούσαν και αντιδρούσαν στην παράσταση, παρόλο που είχε πάρα πολύ κείμενο.
Το 2024 μας προσκάλεσε ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα φεστιβάλ του ασιατικού κόσμου, το Hong Kong Arts Festival, να παρουσιάσουμε στο μεγάλο τους θέατρο (1.200 θέσεων) τον «Ιππόλυτο» όπως είχε παρουσιαστεί στην πρώτη του εκδοχή, στην Επίδαυρο. Εκεί ταξιδέψαμε με μια μεγάλη ομάδα 35 ατόμων, ως συμπαραγωγή Εθνικού Θεάτρου, Φεστιβάλ Αθηνών και της πολιτιστικής εταιρείας «Λυκόφως», και παίξαμε για τέσσερις μέρες. Η παράσταση είχε μεγάλη απήχηση, με συγκίνηση θυμάμαι τους θεατές να μας περιμένουν στην έξοδο του θεάτρου και να συνομιλούν επί μακρόν μαζί μας. Επειδή τα αρχαία ελληνικά έργα παίζονται σπάνια στην Ασία, υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για τη φόρμα αλλά και για το περιεχόμενο του έργου. Οι θεατές εξέφρασαν την έκπληξή τους για το πόσο μοντέρνος τους φάνηκε ο Ευριπίδης.
Το ζούμε και τώρα, μέσα από την προετοιμασία της «Λυσιστράτης», στις συζητήσεις με τον θίασο και άλλους φίλους που κάναμε εκεί. Τους φαίνεται απίστευτο πόσο ανοίκειος είναι ο τρόπος γραφής του Αριστοφάνη, πόσο τολμηρή η φόρμα αυτού του θεατρικού είδους που συνδυάζει λόγο, τραγούδι και χορό, η πολιτική κριτική που αναδύεται μέσα από τους στίχους του έργου. Επιπλέον, μεγάλη εντύπωση προκαλούν οι απόψεις που διατυπώνονται στο πρωτότυπο για τη θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία αλλά και το γεγονός ότι ο Αριστοφάνης, ένας άνδρας που γράφει για άνδρες ηθοποιούς και απευθύνεται σε ανδρικό κοινό, δίνει σε μια γυναίκα τον πρωταγωνιστικό ρόλο και την οπλίζει με σοφία και δύναμη, ώστε να επιλύσει ένα πολιτικό πρόβλημα δεκαετιών και να δώσει τέλος σε έναν πόλεμο που έχει προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ο φεμινισμός εδώ και πέντε περίπου χρόνια έχει αρχίσει να κάνει πολύ αισθητή την παρουσία του στην κοινωνικοπολιτική σφαίρα και στη ζωή της Κίνας, ειδικά στη Σαγκάη, και έτσι το ανέβασμα της «Λυσιστράτης» στη δική μας, σύγχρονη εκδοχή έχει αποκτήσει μια σχεδόν επαναστατική διάσταση. Βρισκόμαστε τώρα στην τελική φάση των δοκιμών και ανυπομονούμε για την πρεμιέρα στις 11 Απριλίου και για τις συζητήσεις που αναμένεται να προκαλέσει αυτή η πρώτη παρουσίαση του έργου σε κινεζικό έδαφος.
Τα τελευταία τρία χρόνια, εκτός από τις σκηνοθεσίες μου, έχω την τιμή να είμαι προσκεκλημένη σημαντικών φεστιβάλ στην Κίνα ως μέλος κριτικών επιτροπών ή ως ομιλήτρια τόσο πάνω σε θέματα πολιτιστικής στρατηγικής όσο και σε θέματα που άπτονται του αρχαίου δράματος. Σε κάθε ομιλία γύρω από το αρχαίο δράμα διαπιστώνω την τεράστια δίψα της νέας γενιάς Κινέζων καλλιτεχνών για το είδος και για τη σύγχρονη σκηνοθετική αντιμετώπισή του.
*Η κ. Κατερίνα Ευαγγελάτου είναι σκηνοθέτις.
