Για περίπου 10 χρόνια το γλυπτό που όλοι γνωρίζουμε στην πλατεία Βικτωρίας βρισκόταν πάνω στην πλατεία Συντάγματος. Αυτή ήταν η αρχική θέση του. Το ανακαλώ πολλές φορές όταν διασχίζω την πλατεία και αναρωτιέμαι ποιο θα ήταν το ακριβές σημείο, αφού περάσω το συντριβάνι με κατεύθυνση την οδό Ερμού. Είχε στηθεί το 1927.
Μικρές και μεγαλύτερες φωτογραφίες, επίσημες και ανεπίσημες, ενσταντανέ, «σέλφι» της εποχής, από οικογενειακά αρχεία, από ξεχασμένα συρτάρια, από διαδικτυακές δημοπρασίες, από ανασκαφές σε αποθήκες, ορίζουν εκ νέου έναν τρόπο θέασης προς μια ξεχασμένη όψη της πλατείας Συντάγματος. Βλέπουμε Αθηναίους και επισκέπτες στην Αθήνα του 1930 να στήνονται με περηφάνια μπροστά σε αυτό το γλυπτό ή σε άλλα σημεία της πλατείας και στο βάθος να προβάλει το σύμπλεγμα που όλοι αναγνωρίζουμε.
Το γλυπτό με την ονομασία «Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν» διασώζει, με τη σειρά του, ένα θέμα από την ελληνική μυθολογία, τη συμπλοκή των Κενταύρων και των Λαπιθών ή μάλλον ένα επεισόδιο από αυτήν. Υπάρχει δραματικότητα, υπάρχει αρμονία σύνθεσης, υπάρχει ένταση και ρομαντικό πάθος. Είναι ένα γλυπτό που έχει περάσει στα αιμοφόρα αγγεία της πόλης.
Στην Αθήνα έφτασε το 1927 ως δωρεά. Ο δημιουργός του, ο Γερμανός γλύπτης Γιοχάνες Πφουλ (Johannes Pfuhl, 1846-1914), γεννημένος στη Σιλεσία, με σπουδές στο Βερολίνο, εξειδικεύτηκε σταδιακά στη μνημειακή γλυπτική. Η ελληνολατρεία του τον οδηγούσε συχνά σε μυθολογικά θέματα, όπως στον Περσέα και στην Ανδρομέδα (θέμα που είχε επιλέξει για κρήνη στο Πόζναν και για διάκοσμο στο Σαρλότενμπουργκ).
Το 1906 δημιουργεί το γλυπτό «Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν», μια σύνθεση από τα σπλάχνα του γερμανικού ρομαντισμού.
Η Ιπποδάμεια του γλυπτού είναι με πιο σωστή ονομασία η Δηιδάμεια, σύζυγος του Πειρίθου, βασιλέα των Λαπιθών. Η σκηνή του γλυπτού είναι από τους γάμους του Πειρίθου (φίλου του Θησέα) με την Ιπποδάμεια (Δηιδάμεια), όταν ο Kένταυρος της Θεσσαλίας, Ευριτίων επιχειρεί να την αρπάξει. Μια Aμαζόνα προσπαθεί ανεπιτυχώς να παρέμβει. Πρόκειται πιθανώς για την Αντιόπη, κόρη του Αρεως και μετέπειτα σύζυγο του Θησέα. Αυτή η σκηνή αυταπάρνησης, βουλιμίας, θυσίας, λαγνείας, ηρωισμού και μέγα πάθους έχει καταγραφεί μέσω της γλυπτικής αναπαράστασής της ως αθηναϊκή εικόνα από το 1927 και έχει περάσει στο υποσυνείδητο χιλιάδων Αθηναίων.
Γιος του Γιοχάνες Πφουλ ήταν ο επίσης ελληνολάτρης Γερμανοελβετός Ερνστ Πφουλ (1876-1940), κλασικός αρχαιολόγος και ιστορικός της τέχνης, ο οποίος είχε νυμφευθεί την Ελληνίδα Σοφία Ρουσοπούλου, θυγατέρα του καθηγητή, αρχαιολόγου και εμπόρου αρχαιοτήτων Αθανασίου Ρουσόπουλου (1823-1898).
Σιγά σιγά ξετυλίγεται το κουβάρι… Ο Ερνστ Πφουλ, που διέμενε στη Βασιλεία, αποφασίζει το 1927 να στείλει επιστολή στον τότε δήμαρχο Αθηναίων, Σπύρο Πάτση, στην οποία του γνωστοποιεί την επιθυμία του πατέρα του να δωρίσει το γλυπτό «Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν» στην πόλη των Αθηνών.
Μόνος όρος που έθετε ήταν να αναλάβει ο Δήμος Αθηναίων τα έξοδα μεταφοράς του γλυπτού από το εργαστήριο του Γιοχάνες Πφουλ στο Βερολίνο. Οπως είχε αναφέρει ο Κώστας Μπίρης στην «Καθημερινή» το 1955, ενθυμούμενος την ιστορία, η μεταφορά είχε κοστίσει πάνω από 100.000 δραχμές, αλλά η δωρεά είχε γίνει αποδεκτή με ενθουσιασμό.
Ετσι, ο Θησέας και η Ιπποδάμεια έφτασαν στην Αθήνα. Το γλυπτό τοποθετήθηκε σε περίοπτη θέση στην καρδιά της πόλης στην πλατεία Συντάγματος κάτω από το συντριβάνι, όπου υπήρχε ένα άλλο διακοσμητικό γλυπτό, τα ίχνη του οποίου αγνοούνται.
Επειτα από δέκα χρόνια, το 1937, αποφασίζεται η μεταφορά του γλυπτού από το Σύνταγμα στην πλατεία Βικτωρίας, μια γοργά ανερχόμενη, τότε, περιοχή με σαφές μεσοαστικό ύφος. Τα δημοσιεύματα μιλούν για όλη την πιτσιρικαρία που ενθουσιασμένη παρακολουθούσε με γέλια και τρεχαλητά τη μεταφορά του Θησέα και της Ιπποδάμειας…
