Πριν συναντήσω τον Γιάννη Αγγελάκα και τον Γιώργο Γούση για να μιλήσουμε για «Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» τριγυρίζουν το μυαλό τρεις μελωδίες. Πρώτη, οι «Επισκέπτες» του Αγγελάκα, όπου «μια νύχτα μαγεμένη και γλυκιά» ένας ανώνυμος μικρός πρίγκιπας αναζητεί συντροφικότητα και παρηγοριά. «Κατεβήκαμε με γέλια και τα όργανα στον ώμο / Ελα κάντε μας λιγάκι συντροφιά», αναφέρει ένας στίχος. Μετά, η ψυχεδελική επανεκτέλεση του «Ανθρωποι μονάχοι» διά χειρός Αγγελάκα – ιδανικό «χαλί» στη στιχομυθία που το φίδι αποκαλύπτει στον μικρό πρίγκιπα πως «μοναξιά μπορείς να νιώθεις και με τους ανθρώπους». Η τρίτη μελωδία έρχεται από τα «Μπλουζ του Πρίγκιπα», τον δίσκο του Παύλου Σιδηρόπουλου. Τα «Μπλουζ» του Σιδηρόπουλου –και μια έμπνευση της στιγμής του Γιώργου Γούση– «βάφτισαν» μεταφυσικά αυτή την «ηλεκτρισμένη ωδή» που βασίζεται στο έργο του Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, με πρωταγωνιστή στη σκηνή της Στέγης Ιδρυμα Ωνάση τον ζωντανό θρύλο της ελληνικής ροκ, σε σκηνοθετική επιμέλεια του δημιουργού των «Μαγνητικών πεδίων».
Το παιδί και ο πόλεμος
«Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα! Το πέταξε μια μέρα μεταξύ σοβαρού και αστείου ο Γούσης και λέω “αυτό είναι”, αμέσως το τσίμπησα. Αλλωστε και ο Παύλος, όπως και άλλες μοναχικές φιγούρες που άφησαν το αποτύπωμά τους, ήταν κι αυτός ένας μικρός πρίγκιπας», παρατηρεί ο Γιάννης Αγγελάκας, ο οποίος επιστρέφει στη σκηνή της Στέγης Ωνάση δύο χρόνια μετά τη «Νέκυια». Τι θα δούμε όμως σε αυτόν εδώ τον Πρίγκιπα; «Και θέατρο, και περφόρμανς, και συναυλία, και ψυχεδέλεια», λέει με ένα αχνό χαμόγελο ο Γιώργος Γούσης. «Ούτε εμείς δεν ξέρουμε», προσθέτει χιουμοριστικά ο Αγγελάκας με την τόσο χαρακτηριστική, βαθιά φωνή του. Στην υπό διαμόρφωση σκηνή κρέμεται ένα λευκό πανί και διακρίνονται μερικές οθόνες, αλλά και οι δύο στη διάρκεια της κουβέντας μας αποφεύγουν τα σπόιλερ. Ισως γιατί κάθε μέρα, στο ταξίδι αυτό συντελείται και μια μικρή ή μεγάλη ανατροπή, όπως παραδέχεται ο τραγουδοποιός. Από τα συμφραζόμενα, πάντως, καταλαβαίνουμε πως μία από τις εκπλήξεις θα αφορά τον ρόλο του πιλότου, «του ήρωα που λίγο πριν πεθάνει συναντάει την ψυχή του, την παιδικότητα και την αθωότητα που κουβαλούσε. Ολα τα στοιχεία που χάθηκαν μέσα στον πόλεμο και στην ενηλικίωση», όπως μας εξηγεί ο Γούσης. Ο πιλότος, άλλωστε, είμαστε εμείς ή ίσως «πιλότος και πρίγκιπας να είναι το ίδιο πρόσωπο», παρατηρεί ο Αγγελάκας.
Μετά τη «Νέκυια», την κάθοδο του Οδυσσέα στον Κάτω Κόσμο για να ζητήσει τον χρησμό από την ψυχή του μάντη Τειρεσία, μια «Οδύσσεια με πλήκτρα, φωνές και μουσικό πριόνι» που παρουσίασε το 2024, ο Αγγελάκας είχε σκεφτεί ότι εάν έκανε ξανά κάτι αντίστοιχο αυτό θα ήταν ο «Μικρός Πρίγκιπας». Ενα βιβλίο που διάβαζε και ξαναδιάβαζε από μικρός, ένα έργο με «μεταμορφωτική δύναμη, μαγεία και απλότητα», όπως σχολιάζει· αλλά και ένα κείμενο κλασικό και άρα σύγχρονο και πάντα επίκαιρο, «ακόμη κι αν κάποιος επιλέξει να καταπιαστεί μαζί του σε είκοσι χρόνια από τώρα», συνηγορούν και οι δύο. Η ίδια η ιστορία της ζωής αλλά και του θανάτου του Σεντ-Εξιπερί επιβεβαιώνουν αυτό το διαχρονικό, αντιπολεμικό μήνυμα, συμπληρώνουν.
Ο Σεντ-Εξιπερί υπήρξε πιλότος και κατέγραψε σε βιβλία του τις εμπειρίες του στον αέρα. Ενας χαρισματικός συγγραφέας, αλλά και ένας τολμηρός πιονιέρος στις απαρχές της αεροπορίας. Ο «Μικρός Πρίγκιπας», ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα και κοσμαγάπητα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, εκδόθηκε πρώτη φορά το 1943, εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μερικούς μήνες πριν από τη δική του τελευταία πτήση σε μια αποστολή χαρτογράφησης των κινήσεων των γερμανικών στρατευμάτων πάνω από τη Μεσόγειο. Σήμερα, που τα σύννεφα του πολέμου πυκνώνουν ξανά, η πολιτική διάσταση του «Πρίγκιπα» είναι σαφώς επίκαιρη, σχολιάζει ο Αγγελάκας. «Ζούμε σε μια εποχή πολύ έντονη. Ολοι αισθανόμαστε πως διαρκώς περιμένουμε κάτι πολύ άσχημο να συμβεί». Ο Γούσης συμπληρώνει στο ίδιο μήκος κύματος: «Αυτή τη φορά η απειλή είναι άγνωστη και αδιόρατη. Είναι ύπουλη και αόρατη. Οπως αόρατο είναι και το κακό. Αόρατη όμως είναι και η έννοια της παρηγοριάς και η τρυφερότητα που ο Πρίγκιπας μας δίνει απλόχερα». Μια παρηγοριά, ωστόσο, όχι συγκαταβατική «με την έννοια της παρηγορήτρας», όπως διευκρινίζει ο Αγγελάκας, αλλά βαθύτερη, ουσιαστική.
Μια άλλη μυσταγωγία
Σε αυτή την απρόβλεπτη και τρυφερή περιπλάνηση στον φανταστικό κόσμο του Σεντ-Εξιπερί, ο Γιάννης Αγγελάκας απλώνει όλες τις καλλιτεχνικές και προσωπικές του πλευρές. «Παλεύουμε να τα βγάλουμε όλα. Και τρυφεράδα και σκληρότητα. Και κάτι το δυσοίωνο, αλλά και κάτι το αισιόδοξο». Η εμπειρία της «Νέκυιας» τον είχε γοητεύσει. Ναι, η διονυσιακή σύνδεση με το κοινό που διατηρεί εδώ και δεκαετίες –«από πιτσιρικάς», όπως λέει– παραμένει το ίδιο απελευθερωτική και σαγηνευτική, αλλά ο ίδιος αγκάλιασε εξίσου και τη μυσταγωγία μιας διαφορετικής επαφής με τον κόσμο. «Να έχεις μπροστά σου ακροατές και όχι ανθρώπους που ξεδίνουν απλώς. Ευχαριστήθηκα τη “Νέκυια”, που ήταν κάτι ήσυχο και κατατονικό. Μπορεί να ταράζεις τους ανθρώπους με έναν τρόπο υπόγειο. Να τους δημιουργείς συναισθήματα σε μια στιγμή που εκείνοι δεν μπορούν να αντιδράσουν», τονίζει. Για τον ίδιο, άλλωστε, το ταξίδι παρέα με τον Μικρό Πρίγκιπα ήταν «ταυτόχρονα μια ζεν διαδικασία», αλλά και ένα πεδίο γεμάτο εκπλήξεις. «Μέχρι και την πρεμιέρα δεν ξέρω πραγματικά ποια θα είναι η εικόνα. Περπατάς μαζί με τον αυτοσχεδιασμό και φτάνεις στη μέρα της πρεμιέρας και λες… τι έχουμε κάνει ακριβώς».
Κατάθεση ψυχής
Το φιλμ «Μαγνητικά πεδία» του Γιώργου Γούση, το οποίο αγκαλιάστηκε από κοινό και κριτικούς το 2022, θα μπορούσε να εκληφθεί και αυτό σαν μια περιπλάνηση που ακροβατεί ανάμεσα στη βαριά σκιά της φθοράς και του θανάτου, από τη μία, και της αναζήτησης μιας χαμένης παιδικότητας από την άλλη – όπως και ο «Μικρός Πρίγκιπας». Στη σκηνή της Στέγης, όπως υπογραμμίζει ο σκηνοθέτης, θα ξεδιπλώσει στις animation πτυχές της διασκευής στοιχεία βγαλμένα από τη διαδρομή του τόσο ως κινηματογραφιστή όσο και ως κομίστα. Κυρίως όμως επιδιώκει στην προσέγγισή του να βγει κάτι το προσωπικό και το ανεπιτήδευτο. Η αίσθηση, δηλαδή, και το πρώτο ένστικτο που και ο ίδιος αποκόμισε όταν διάβασε για πρώτη φορά το βιβλίο του Σεντ-Εξιπερί. Τον ρωτάμε αν βίωσε κάτι απρόσμενο ή κάποια ανατροπή στην πρώτη του αυτή (ημι)θεατρική απόπειρα. Δεν του αρέσει όμως η λέξη «ανατροπή». Δεν ταιριάζει στο βίωμά του. «Είδα όλους τους ανθρώπους που συμμετέχουν σε αυτή τη δουλειά να ανθούν. Ο καθένας να κάνει το δικό του ταξίδι, μέσα σε αυτό το έργο. Να ανθεί ο λόγος, το σώμα, η μουσική – η οποία θα παίζει ζωντανά. Είναι σαν ένα ακυβέρνητο ταξίδι που το απολαμβάνω», απαντά. Και μια «ευχή» του για το αποτύπωμα της παράστασης στο κοινό; «Να μετακινηθούμε λίγο, ο καθένας με τον τρόπο του». «Και να ζεσταθούμε», θα προσθέσει ο Αγγελάκας.
Να βλέπεις το ηλιοβασίλεμα
Προτού επιστρέψουν στον πυρετό των τελευταίων προβών πριν από την πρεμιέρα, μοιράζομαι τη δική μου αγαπημένη φράση από τον «Μικρό Πρίγκιπα»: «Να βλέπεις το ηλιοβασίλεμα κάθε φορά που το επιθυμείς». Ποια ηλιοβασιλέματα ανακάλυψαν οι δύο βασικοί συντελεστές του «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» πλάι στους ήρωες-συνοδοιπόρους τους και στα ηλεκτρομαγνητικά κύματα της κοινής αυτής περιπλάνησης; Για τον Γιάννη Αγγελάκα «Μικρός Πρίγκιπας σημαίνει καθαρή ψυχή». Μήπως όμως σε αυτή την καθαρή ψυχή κρύβεται και μια αφέλεια, ρωτάω προβοκατόρικα. «Οχι, ο Πρίγκιπας δεν είναι αφελής. Είναι αυτός που γνωρίζει τα πάντα και επιλέγει να μη μιλάει. Μια αγνή ψυχή με καθαρή σκέψη. Με γοητεύει που δεν απαντά σε καμία ερώτηση γιατί ήδη ξέρει. Μπαίνει στα πράγματα με μια πρόθεση παιχνιδιού, να πάρει το ρίσκο, χωρίς να τον νοιάζει το αποτέλεσμα, χωρίς να τον νοιάζει αν θα κερδίσει ή αν θα χάσει», απαντά ο Γούσης. Ο Αγγελάκας συμφωνεί. «Στον τρόπο του Πρίγκιπα κρύβεται εκείνη η ματιά που είχαμε κι εμείς απέναντι στους μεγάλους. Η ματιά με την οποία βλέπαμε τους ψεύτες και τους κάλπηδες γύρω μας. Υπάρχει κάτι από εκείνη την παιδική κριτική προς τους μεγάλους που την κουβαλούσα σε όλη μου τη ζωή».
Στον τρόπο του Πρίγκιπα κρύβεται εκείνη η ματιά που είχαμε κι εμείς απέναντι στους μεγάλους. Η ματιά με την οποία βλέπαμε τους ψεύτες και τους κάλπηδες. -Γιάννης Αγγελάκας
Επιμένω και ρωτάω εάν μιλάμε για ένα έργο που σηματοδοτεί την ανάγκη επιστροφής σε κάποια χαμένη παιδικότητα. Οχι, μιλάμε για μια ανάγκη επιστροφής στην καθαρότητα, θα πει ο Αγγελάκας. Ο υπότιτλος της παράστασης μας θυμίζει, άλλωστε, πως «όταν πατήσεις στη γη, έχεις πια μεγαλώσει». Και τελικά εκείνο το ηλιοβασίλεμα του Πρίγκιπα; «Για εμένα είναι η συντροφιά, οι φίλοι», καταλήγει ο Γιώργος Γούσης. Ο Γιάννης Αγγελάκας το σκέφτεται για λίγο. «Συναισθήματα, σκέψεις, ορίζοντες καινούργιοι. Να κατεβάζεις τα όνειρα στην πραγματικότητα. Να φτιάχνεις ομορφιά μέσα σε αυτή τη δυσκολία».
Ο Πρίγκιπας δεν είναι αφελής. Είναι αυτός που γνωρίζει τα πάντα και επιλέγει να μη μιλάει. Μια αγνή ψυχή με καθαρή σκέψη. -Γιώργος Γούσης
*«Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα: Οταν πατήσεις στη γη, έχεις πια μεγαλώσει» με τον Γιάννη Αγγελάκα, σε σκηνοθετική επιμέλεια Γιώργου Γούση.
Από 12 Μαρτίου έως 26 Απριλίου στην Κεντρική Σκηνή, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση.
