Παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες (και εν πολλοίς ομιχλώδεις) στη συνείδηση του σύγχρονου κοινού οι πρώτες δεκαετίες του ελληνικού κράτους, ταυτισμένες με τη βασιλεία του Οθωνα. Είναι, ωστόσο, αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί το ερευνητικό ενδιαφέρον για την περίοδο 1834-1862, που συμπίπτει με την οργάνωση της Αθήνας ως πρωτεύουσας. Ορισμένα, δε, από τα νέα βιβλία είναι αναπάντεχα εναλλακτικά, χωρίς να παρεκκλίνουν από την ιστορική αφήγηση, όπως το βιβλίο της Ελένης Λετώνη «Του Οθωνα τα χρόνια» (εκδ. Παπαδόπουλος).
Η Ελένη Λετώνη έχει τη δική της σειρά podcast («Κάθε γωνιά με ιστορία») και ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό της στη Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι έχει την αφηγηματική δεινότητα και τη συνθετική ικανότητα ώστε να απευθυνθεί στο γενικό κοινό και να μιλήσει απλά και πυκνά. Αυτό που ίσως δεν περιμένει ο αναγνώστης είναι η τόλμη με την οποία η συγγραφέας ξεδιπλώνει τη δική της προσωπικότητα στην ιστορική αφήγηση με αμεσότητα και χιούμορ. Στην αρχή ξενίζει, αλλά πιστεύω γίνεται αποδεκτό γιατί δεν είναι προσποιητό και γιατί όταν γίνεται μια χιουμοριστική επεξήγηση με τη σύγχρονη γλώσσα, εντάσσεται ομαλά προκαλώντας ενίοτε εύθυμη διάσταση.
Στο βιβλίο της Ελένης Λετώνη ο βασιλιάς Οθων παρουσιάζεται ως μονάρχης χωρίς αντίληψη του διεθνούς περιβάλλοντος, αλλά βαθιά φιλέλληνας.
Αλλά η ουσία είναι ότι «Του Οθωνα τα χρόνια» είναι μια σοβαρή εισαγωγή στην Αθήνα του 19ου αιώνα με πρόθεση να βοηθήσει τον αναγνώστη να κατανοήσει τις συνθήκες της εποχής και το διεθνές γεωπολιτικό κλίμα. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι, αφενός, η σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Οθωνα (που παρουσιάζεται ως μονάρχης χωρίς αντίληψη του διεθνούς περιβάλλοντος, αλλά βαθιά φιλέλληνας) και της ένταξης της Μεγάλης Ιδέας στο ευρωπαϊκό κάδρο παράλληλα με την απουσία οποιουδήποτε ρεαλιστικού στοιχείου ή επαφής με τη διεθνή πραγματικότητα.
Πολύ ενδιαφέρουσες είναι οι παρατηρήσεις για την ελληνική κοινωνία της εποχής, τους Βαυαρούς, το Σύνταγμα, τη συμβολή της βασίλισσας Αμαλίας, αλλά και τις πολιτικές προσωπικότητες, όπως αυτή του Ιωάννη Κωλέττη («που κατέστησε τη διαφθορά κανονικότητα»). Η πορεία των Ελλήνων από τη προνεωτερική εποχή στην ευρωπαϊκή αντίληψη της λειτουργίας ενός κράτους είναι μία ακόμη παράλληλη αφήγηση.
Η Ελένη Λετώνη ετοιμάζει τη συνέχεια, με την περίοδο του Γεωργίου Α΄, έκδοση που θα δούμε στη διάρκεια του 2026. Είναι σημαντικό ότι πυκνώνουν οι εκδόσεις και εν γένει οι αναφορές στην εποχή του Οθωνα και της Αμαλίας, καθώς συμβάλλουν στην κατανόηση της Ιστορίας και των πρώτων δεκαετιών. Θυμίζουμε το βιβλίο της Καρολίνας Μέρμηγκα «Ο κήπος της Αμαλίας» (εκδ. Πατάκη), του Βασίλη Κουτσαβλή «Ο Πύργος της Βασιλίσσης» (εκδ. Καπόν), τη σειρά της Λένας Διβάνη με έμπνευση από την Αμαλία (εκδ. Πατάκη), το ιστορικό μυθιστόρημα του Αρη Σφακιανάκη «Ο πρίγκιψ του δευτέρου ορόφου. Στον καιρό του Οθωνα» (εκδ. Κέδρος) καθώς και τη μυθιστορηματική βιογραφία της Δούκισσας της Πλακεντίας του Γιώργου Γιαννικόπουλου («Σοφία ντε Μαρβουά. Δούκεσσα της Πλακεντίας», εκδ. Εστία).
Στη Δούκισσα της Πλακεντίας αφιερώνει και ένα κεφάλαιο στο βιβλίο της η Ελένη Λετώνη: «Μια παρουσία αλλιώτικη από όσα είχαν συνηθίσει οι Ελληνες και μια προσωπικότητα πληθωρική, εκκεντρική και αμφιλεγόμενη. Η ζωή της είναι γεμάτη αστικούς μύθους που αφορούν από τα ερωτικά της μέχρι την εμπλοκή της στην πολιτική ζωή της χώρας».
