«Ηρθε επιτέλους η ώρα να βγει από τα μπαούλα η πολύχρονη ιστορία του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης», μας λέει η καλλιτεχνική διευθύντρια του θεάτρου Εφη Θεοδώρου, ενόψει της πρώτης έκθεσης με τίτλο «50 χρόνια θέατρο – Ενα ζωντανό αρχείο», που θα πραγματοποιηθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων και θα περιλαμβάνει όλο το αρχειακό υλικό του πρώτου περιφερειακού θεατρικού οργανισμού στην Ελλάδα που συστάθηκε ως Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (ΕΘΕΚ). Αν και η συγκεκριμένη έκθεση αποτέλεσε αρχική επιθυμία του διοικητικού συμβουλίου, που συστάθηκε το 2019, σύμφωνα με την κ. Θεοδώρου, ύστερα από έξι χρόνια το όραμά τους πραγματοποιήθηκε και συνέπεσε με την επέτειο των 50 χρόνων του θεάτρου.
Οπως μας σχολιάζει ο επιμελητής της έκθεσης Αντώνης Βολανάκης, η ιστορία του ΔΗΠΕΘΕ ήταν ανάγκη να αναδειχθεί και να παρουσιαστεί συνολικά με αυτό τον τρόπο, όχι μόνο για να συνεχίσει να υπάρχει, αλλά και για να θυμίσει στους παλαιότερους και να συστήσει στους νεότερους τον πλούτο της, αποκαλύπτοντας αθέατες όψεις της προετοιμασίας μιας θεατρικής παραγωγής.
Η ίδρυση του οργανισμού έγινε χάρη σε μια ομάδα εμπνευσμένων Κρητών και άλλων εμβληματικών προσωπικοτήτων όπως οι Μάνος Χατζιδάκις, Μάνος Κατράκης και Μάνος Περράκης το 1973. H επίσημη πρώτη όμως της ΕΘΕΚ έχει την ίδια ηλικία με την Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία καθώς η πρώτη παράσταση της Εταιρείας Θεάτρου που ήταν «Η θυσία του Αβραάμ», σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, ανέβηκε αμέσως μετά την πτώση της χούντας, τον Αύγουστο του 1974, πραγματοποιώντας περιοδεία σε όλη την Κρήτη.
Η έκθεση, που θα παρουσιαστεί στις 15 Φεβρουαρίου, περιλαμβάνει κοστούμια, σκηνικά, γλυπτικές συνθέσεις, ακόμη και μεταφραστικές σημειώσεις, μια επιλογή από τις 129 παραστάσεις που καταγράφονται στο ιστορικό του οργανισμού από την αρχή της ίδρυσής του έως και σήμερα. Οπως μας λέει ο κ. Βολανάκης, ο χαρακτήρας της είναι περιπατητικός και έντονα διαδραστικός αφού, πέρα από το αρχειακό υλικό, οι επισκέπτες μπορούν να δοκιμάσουν τα αληθινά κοστούμια των πρώτων παραστάσεων, αλλά και να ακούσουν τις μουσικές συνθέσεις που έντυσαν μερικές από τις ιστορικές παραγωγές.
«Σχεδίασα μια εικαστική εγκατάσταση με βάση τη δομή της πινακοθήκης, αντιμετωπίζοντας τα τρία επίπεδά της ως ενιαία σκηνή», εξηγεί ο επιμελητής ο οποίος έχει επιλέξει να ξετυλίξει την ιστορία του κρητικού θεάτρου όχι απαραιτήτως χρονολογικά, αλλά θεματικά μέσα από σειρά πλούσιων διαδρομών, που ο επισκέπτης μπορεί να ακολουθήσει.
Η Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (ΕΘΕΚ) και μετέπειτα ΔΗΠΕΘΕ είναι ο πρώτος περιφερειακός θεατρικός οργανισμός στην Ελλάδα.
Ενδεικτικά, μία από τις διαδρομές της έκθεσης αφορά το κρητικό θέατρο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το κοστούμι που φορούσε ο Αλέξης Μινωτής στην εναρκτήρια παράσταση του οργανισμού. Βέβαια, δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι χωριστές θεματικές για το ξένο ρεπερτόριο, με την προβολή της «Φαίδρας» του Ρακίνα, που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Μικρή Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία της Εφης Θεοδώρου, να ξεχωρίζει. Μία ακόμη, ιδιαιτέρως σύγχρονη θεματική σύνθεση είναι η διαδρομή «Πρώτη φορά γυναίκα», η οποία μέσα από οπτικές επισημάνσεις φωτίζει τα ονόματα των πρώτων γυναικών στη σκηνοθεσία, στη συγγραφή, αλλά και στον υπόλοιπο σχεδιασμό των παραστάσεων, του πρώην ΕΘΕΚ.
Επαφή με το αρχείο
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα διοργανωθούν, σταδιακά, διαφορετικού τύπου δράσεις, έτσι ώστε οι κάτοικοι αλλά και οι επισκέπτες να έρθουν και πρακτικά σε επαφή με το αρχείο, που όπως μας τονίζει ο κ. Βολανάκης, «θα έχουν ενωτικό και συνεργατικό χαρακτήρα». Αλλωστε και ο λόγος που γεννήθηκε ο ίδιος ο οργανισμός, πριν από 50 χρόνια, προέκυψε επίσης από μια συνεργασία, η οποία, όμως, στόχευε στη βελτίωση της ψυχικής υγείας των Κρητών. «Η ίδρυση της ΕΘΕΚ στα χρόνια της δικτατορίας αποτέλεσε κατά κάποιον τρόπο μια πολιτιστική συνταγογράφηση, όπως θα λέγαμε σήμερα», υπογραμμίζει η κ. Θεοδώρου και συμπληρώνει ότι «εκείνα τα χρόνια καταγράφηκαν πολλές αυτοκτονίες στο νησί, με τη λειτουργία του θεάτρου να κρίνεται ευεργετική για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας των κατοίκων».
«50 χρόνια θέατρο – Ενα ζωντανό αρχείο»: από τις 15 Φεβρουαρίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων.
