Συνομιλώντας με τον Θεόφιλο Τραμπούλη, σύμβουλο εκδόσεων του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), από κεκτημένη ταχύτητα αποκαλώ 2-3 φορές το «Χταπόδι» έντυπο. Αλλά το νέο περιοδικό που απέκτησε πολύ πρόσφατα ο πολιτισμός είναι διαδικτυακό, έχει ελληνικές ρίζες, διεθνή «πλοκάμια» και επικεντρώνεται στην κριτική και θεωρία της σύγχρονης τέχνης. Στη συντακτική ομάδα προΐσταται η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου, με αρχισυντάκτη τον κ. Τραμπούλη.
«Γιατί “Χταπόδι”;» τον ρωτάω και απαντά πως ήταν μια στιγμιαία επιφοίτηση της ομάδας, μια ιδέα τίτλου που γεννήθηκε επιδιώκοντας δημιουργική διαφοροποίηση από τα τετριμμένα. Στην αρχή, αρκετοί σχολίασαν ότι ο τίτλος ήταν άσχετος με το περιεχόμενο του περιοδικού. Πολύ γρήγορα διαψεύστηκαν από την ανταπόκριση του κοινού. Το πρώτο τεύχος του «Χταποδιού», που είναι αφιερωμένο στην καλλιτεχνική και πολιτική μνήμη του AIDS, βγήκε στον ψηφιακό «αέρα» την 1η Δεκεμβρίου, παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS, και την επομένη τα στατιστικά στοιχεία έδειξαν ότι δύο χιλιάδες άνθρωποι είχαν μπει ήδη για να το «ξεφυλλίσουν».
Από τα μεγάλα ατού του «Χταποδιού» είναι το σύγχρονο ντιζάιν, η λειτουργικότητα στην ανάγνωση και ο καλοσχεδιασμένος λογότυπος, όλα από τους nowhere design. Το «Χταπόδι» θα εκδίδεται δύο φορές τον χρόνο σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αγγλικά, κάθε τεύχος θα έχει ιδιαίτερη θεματική και ο πυρήνας του θα αποτελείται από συγγραφείς, θεωρητικούς, καλλιτέχνες και έναν προσκεκλημένο αρχισυντάκτη (Guest Editor) από την Ελλάδα ή το εξωτερικό. Συναρτά την τέχνη με το ευρύτερο καλλιτεχνικό, πολιτισμικό και γεωπολιτικό οικοσύστημα της Νότιας Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου και ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για τη δημοκρατία και τη συμμετοχικότητα, την ανθρώπινη και μη ανθρώπινη ζωή, για τις συνέπειες της αλόγιστης ανάπτυξης κ.ά.
Με λίγα λόγια, είναι γνήσιο παιδί του ΕΜΣΤ ως προς τη φιλοσοφία και τις αρχές που διέπουν την καλλιτεχνική του διεύθυνση, τις ίδιες που καθορίζουν τον εκθεσιακό προγραμματισμό και τις δράσεις του. Η σκέψη της δημιουργίας ενός περιοδικού για (και από) το μουσείο είχε συζητηθεί εδώ και καιρό. Η υλοποίηση, ωστόσο, ολοκληρώθηκε φέτος και πρόθεση της συντακτικής ομάδας είναι το θέμα κάθε τεύχους να έχει έστω και μια «χαλαρή» σύνδεση με τις εκθέσεις του μουσείου.
Καθώς η σύλληψη του περιοδικού είχε συμπέσει χρονικά με την ομαδική έκθεση «Modern Love», guest editor του πρώτου «Χταποδιού» είναι η τρανς συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Τζουλιέτ Τζακ. Με κείμενα και συνεντεύξεις τόσο πρωταγωνιστών στον ακτιβισμό των δεκαετιών του 1980 και του 1990, όσο και νεότερων στοχαστών και κριτικών, το αφιέρωμα υπενθυμίζει τους αγώνες για πρόσβαση στα δημόσια συστήματα υγείας, για περισσότερη φροντίδα, για αυτοπροσδιορισμό εκείνης της εποχής. «Πρόκειται για μια περίοδο οδύνης αλλά και βαθιάς αλληλεγγύης», σχολιάζει ο κ. Τραμπούλης, «η οποία μας κληροδότησε έναν τρόπο πολιτικής δράσης για την υπεράσπιση της ανοιχτής, συμπεριληπτικής δημοκρατίας, κρίσιμο μάθημα που επιστρέφει καθώς ο στιγματιστικός λόγος του Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται στις ΗΠΑ».
Αξίζει ιδιαίτερη αναφορά στην ενότητα του «Χταποδιού» που ονομάζεται «Θαλάμι», έναν πυκνωτή ιδεών και σκέψεων, όπως εξηγεί ο κ. Τραμπούλης, εμπνευσμένο από την ιδιότητα του συγκεκριμένου μαλακίου να δημιουργεί γύρω του ένα συμβιωτικό οικοσύστημα. Στο «Θαλάμι» του 1ου τεύχους φιλοξενούνται ένα κόμικς των Δημήτρη Παπαϊωάννου και Αλέξη Μπίστικα, και ένα άρθρο των Μαρίας Κλωνάρη και Κατερίνας Θωμαδάκη για τον Ανδρέα Βελισσαρόπουλο.
Το ηλεκτρονικό περιοδικό «Χταπόδι» βρίσκεται στη διεύθυνση: https://octopus.emst.gr/.
