Δεν χρειάζεται να ανατρέξεις σε βιογραφικά και κριτικές για να αντιληφθείς την αμφίδρομη σχέση της Θεσσαλονίκης με τον Πολύκλειτο Ρέγκο. Οι επιρροές είναι ευανάγνωστες στα 52 έργα που έχουν επιλεκτικά συγκεντρωθεί από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές για μια έκθεση-περιήγηση στη «Θεσσαλονίκη του Πολύκλειτου Ρέγκου (1903-1984)». Στους τέσσερις συνεχόμενους χώρους της βίλας Μπιάνκα όπου έχουν απλωθεί λάδια, ακουαρέλες, σχέδια, σινική μελάνη και χαρακτικά, η ξενάγηση από τον Κωνσταντίνο Ρέγκο στη ζωγραφισμένη «Θεσσαλονίκη» του πατέρα του προσθέτει μια επιπλέον ανάγνωση. Κάθε έργο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς διηγείται λεπτομέρειες για την πόλη και τους ανθρώπους της – πινελιές της Ιστορίας της βγαλμένες από τη συνοδοιπορία του, ως ζωγράφου και ως δασκάλου, με την απελευθερωμένη Θεσσαλονίκη (1912-1984).
Από το πρώτο πορτρέτο του «Στρατηγού Σαράιγ» (1919) που ζωγράφισε ο καλλιτέχνης σε ηλικία 16 χρόνων πριν φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών ώς το σχέδιο skyline (1984) που σχεδίασε με μολύβι από το παράθυρο του Θεαγένειου Νοσοκομείου όπου νοσηλεύτηκε λίγο πριν από τον θάνατό του, μια ευρύτατη θεματολογία αποκαλύπτει την εράσμια πόλη που τον ενέπνευσε για περισσότερα από 60 χρόνια. Δέθηκε μαζί της κι ας μην ήταν η γενέτειρά του, από την πρώτη στιγμή που πάτησε το πόδι του, ακριβώς 100 χρόνια πριν, «τη μέρα που ο ελληνικός στρατός καταλάμβανε τα Γιάννενα (21.2.1913). «Αγάπησα», ομολογούσε, «την πόλη του Αγίου Δημητρίου και το υγρό της κλίμα, τον γκρίζο και συννεφιασμένο ουρανό της, τις μπόρες του. Τη θυμωμένη φύση της. Είναι ιδιοσυγκρασιακό και ψυχολογικό».
Στον αιώνα αυτόν, έζησε τις ταραχές αλλά και τις αναγεννήσεις, την αστική της μεταμόρφωση και, μπολιάζοντας τη βυζαντινή με τη δυτική παράδοση, μετουσίωσε εικαστικά τα «τραύματα και τα θαύματά της», όπως σημειώνει και η ιστορικός τέχνης Αθηνά Σχινά. Μέσα από τα έργα της έκθεσης (αγιογραφίες, ιστορικές συνθέσεις, πορτρέτα, τοπία, ηθογραφικές σκηνές, νεκρές φύσεις), με ποικίλες τεχνικές και τεχνοτροπίες, περπατάς στα σοκάκια με τα κεραμοσκεπή σπίτια της παλιάς πόλης, στις γειτονιές της, σε λεωφόρους, στις βυζαντινές της εκκλησιές, στα μνημεία της, ακούς φωνές ανθρώπων και αγίων, θρύλους. Χάνεσαι στον ψυχικό κόσμο και στην ατμόσφαιρα που περιβάλλουν οι προσωπογραφίες, οικογενειακές αλλά και εμβληματικές μορφές: ο μουσικός Αιμίλιος Ριάδης (1929), ο δεύτερος μετά την τουρκοκρατία μητροπολίτης της Θεσσαλονίκης Παντελεήμων Α΄ (1952), ο Μανώλης Ανδρόνικος, ο Γιώργος Βαφόπουλος (1942) – που τον ζωγράφισε στην Κατοχή.
Μνημειώδη είναι τα μεγάλα του έργα: η είσοδος του Κωνσταντίνου στη Θεσσαλονίκη του ’12, η «Καμάρα» που βρέθηκε σε αραμπά στο τέλος της Κατοχής και πάνω απ’ όλα, η μοναδική ιστορική σύνθεση μιας τοιχογραφίας (νωπογραφία al fresco βυζαντινής τεχνοτροπίας) μήκους 36 μ. και ύψους 1,9 μ. που γλίτωσε στο παραπέντε από την πλήρη καταστροφή της, όταν το εντευκτήριο Οπλιτών του Γ΄ Σώματος Στρατού που το κοσμούσε, κατεδαφίστηκε για τη διάνοιξη της οδού Γ΄ Σεπτεμβρίου. Η σύνθεση της έκθεσης («Απελευθέρωση και «ευζωνικό», 1913) 5,25 μ. είναι ένα μόνο τμήμα μιας τετραλογίας της ελληνικής ιστορίας που ζωγράφισε ο Ρέγκος το 1949 στους τοίχους του εντευκτηρίου. Αποκολλήθηκε την τελευταία στιγμή και, σήμερα, τεμαχισμένη σε τέσσερις πίνακες, φυλάσσεται στο Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
