Περί λογοτεχνίας το νέο φεστιβάλ που εγκαινιάζει στους κόλπους του το «Παρά θιν’ αλός» της Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης με αφορμή την επέτειο της πόλης για τα 100 χρόνια του νεοελληνικού της βίου. Ποιητές, πεζογράφοι και δοκιμιογράφοι της Θεσσαλονίκης, ζώντες και τεθνεώτες που σφράγισαν την εξέλιξη του νεοελληνικού λόγου τον τελευταίο αιώνα, πρωταγωνιστούν για ένα τριήμερο, από σήμερα, στη «Λογοτεχνική Σκηνή» που «σκηνοθετεί» στο θέατρο Μελίνα Μερκούρη ο εκδότης του περιοδικού Εντευκτήριο Γιώργος Κορδομενίδης.
Δεν είναι ένα συμπόσιο, αλλά μια επετειακή γιορτή με τη μορφή παράστασης που θυμάται, τιμά και επαναπροσδιορίζει σφαιρικά, μέσα από τον λόγο και την εικόνα, την εισφορά της πόλης στα γράμματα, την εξέλιξη της λογοτεχνικής παραγωγής και της επίδρασης στο σώμα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Μελετητές της λογοτεχνικής ιστορίας διατρέχουν επί σκηνής σταθμούς, τάσεις, επιρροές και γενιές συγγραφέων, τη «Σχολή της Θεσσαλονίκης» για την οποία μιλούν ιστορικοί και ερευνητές παρότι, όπως επισημαίνει ο κ. Κορδομενίδης, «έχουν αποδειχθεί μέτοχοι μιας δίχως σύνορα λογοτεχνικής παράδοσης και πράξης».
Μια ομάδα από ποιητές και πεζογράφους επηρεασμένοι από την εσωστρέφεια κυρίως του Τζέιμς Τζόις ήταν αυτή που καθόρισε τις λογοτεχνικές εξελίξεις τη δεκαετία του ’30, εκδίδοντας το περιοδικό «Μακεδονικές μέρες» (1932-39). «Το χαρακτήρισαν σχολή της Θεσσαλονίκης, λέει σε ραδιοφωνική του συνέντευξη ο Στέλιος Ξεφλούδας (θα ακουστεί στο φεστιβάλ) -ψυχή της ομάδος μαζί με τους Πέτρο Σπανδωνίδη και τον Γιώργο Δέλιο- αλλά επί της ουσίας ήταν «οι πρωτοποριακοί συγγραφείς» (Γ. Θέμελης, Ζωή Καρέλλη, Τ. Βαρβιτσιώτης, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης-εκφραστής του εσωτερικού μονολόγου) «που είχαν αποκλείσει από τα έργα τους την ηθογραφία, ήθελαν δηλαδή περισσότερο να εκφράσουν τον άνθρωπο και κυρίως τον εσωτερικό άνθρωπο, τα προβλήματά του, κι αυτά που έγραφαν δεν αφορούσαν μόνο τον Ελληνα αναγνώστη».
Θα ακουστούν ηχογραφημένες φωνές συγγραφέων που έφυγαν από τη ζωή, συγγραφείς που δημιουργούν σήμερα στη Θεσσαλονίκη, ενώ μελετητές της λογοτεχνικής ιστορίας θα σταθούν σε περιόδους από το 1912 ώς σήμερα: Για την περίοδο 1912-32 μιλάει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, για την περίοδο 1933-45 ο Αλ. Ζήρας, τη μετέπειτα 1946-55 ο Δημ. Κοκόρης, τη δεκαετία 1971-1980 ο Θανάσης Μαρκόπουλος, ενώ ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου θα αναφερθεί στα τελευταία χρόνια, 1981 ώς σήμερα. Τον λογοτεχνικό λόγο ντύνουν μουσικές συνθέσεις Θεσσαλονικέων συνθετών από σχήματα της πόλης (ide Fixe, Transcription Ensemble, κουαρτέτο εγχόρδων Χ-pause), που επιμελείται ο Αντώνης Σουσάμογλου.
