Ηλεκτρική Εταιρεία, Ντεπό, ΔΕΗ Αγίου Δημητρίου: τοπωνύμια ταυτισμένα ώς σήμερα με τον ηλεκτροφωτισμό και την ηλεκτροκίνηση της Θεσσαλονίκης, το τραμ, τη βιομηχανική και τεχνολογική της εξέλιξη, τη σύγχρονη ιστορία της πόλης, από την απελευθέρωσή της ώς τις μέρες μας.
Ημέρες ηλεκτροφωτισμού
Μια ιστορία που φέρνουν στο φως τα αρχεία της ΔΕΗ Θεσσαλονίκης, για να ξετυλίξουν το νήμα από τις αρχές του 20ού αιώνα όταν η πολυεθνική πόλη φωτίστηκε αρχικά από την ιδιωτική βελγική ΕΤΗΘ (Εταιρεία Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης – από τις δύο πρώτες ηλεκτρικές εταιρείες παραγωγής και εκμετάλλευσης ηλεκτρικής ενέργειας 1908-1940) και την κρατική ΚΕΤΗΘ (Κρατική Εκμετάλλευση Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης 1940-1953).
Τα αρχεία δείχνουν ότι η Θεσσαλονίκη ήταν πρωτοπόρος στην έννοια της κρατικής εκμετάλλευσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και στην πρώτη μεταβίβαση στη ΔΕΗ το 1953, τη στιγμή που η διαδικασία για εξαγορές των υπόλοιπων ηλεκτρικών εταιρειών της επικράτειας ξεκίνησαν μόλις το 1956.
Ιστορικές στιγμές της δημόσιας επιχείρησης και πτυχές της πόλης ξεδίπλωσε την περασμένη Παρασκευή η αρχειονόμος της ΔΕΗ, Φλώρα Αναστασίου, μετά την αποκατάσταση και ταξινόμηση χιλιάδων εγγράφων που εντοπίστηκαν το 2006, κατεστραμμένα, εν μέρει λεηλατημένα, σκονισμένα και σε πλήρη αταξία, σε αποθήκες της ΔΕΗ Θεσσαλονίκης.
Περισσότεροι από 1.500 φάκελοι προσωπικού και εταιρειών (βελγικής και κρατικής εκμετάλλευσης) φωτίζουν την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή της Θεσσαλονίκης, σταυροδρόμι εθνικοτήτων και πολιτισμών στο πέρασμα από τον 19ο στον 20ό αιώνα. Εβραίοι, μουσουλμάνοι, χριστιανοί, Αρμένιοι εργάζονταν ο ένας δίπλα στον άλλον, μωσαϊκό που αρχίζει να αλλάζει το 1912 οπότε και η τελευταία σύμβαση του οθωμανικού κράτους με την οποία παραχωρεί την προνομιακή άδεια εκμετάλλευσης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη βελγική εταιρεία. Οι αλλαγές από τους ιππήλατους τροχιοδρόμους σε ηλεκτροκίνητους, οι πλωτοί σταθμοί – τα καράβια τα οποία χρησιμοποιούσαν ως σταθμούς παραγωγής ρεύματος για να αυξήσουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μετά τον πόλεμο, η μετατροπή του συνεχούς ρεύματος σε εναλλασσόμενο, η δημιουργία «συνεργείου ρευματοκλοπών», η σύσταση συμβουλίου ελέγχου νομιμοφροσύνης των υπαλλήλων της εταιρείας, οι αγώνες, οι απολύσεις εργαζομένων λόγω της πολιτικής τους δράσης αποτυπώνουν το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα της εποχής. Είναι το παλαιότερο αρχειακό σύνολο που διατηρείται στο ιστορικό αρχείο της ΔΕΗ, προσβάσιμο στο κοινό (οδός Εντισσον 2, 1ος όροφος) για διαφορετικές ερευνητικές κατευθύνσεις.
Εκθεση φωτογραφιών και εγγράφων από το Αρχείο Ηλεκτρικών Εταιρειών Θεσσαλονίκης (1908-95) στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, έως 17 Ιουνίου.
