Νίκος-Γαβριήλ Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, εκδ. Κέδρος 2008 (πρώτη έκδοση: 1970).
Για τον Ν. Γ. Πεντζίκη η πόλη και ο κάτοικός της συνιστούν μια ζωντανή μηχανή, την οποία αμφότεροι τροφοδοτούν με συνείδηση. «Η πόλη είναι εικόνα του αγώνα κατά της φθοράς. Τα πράγματα αγωνίζονται να παραμείνουν. Τα πράγματα συνεχώς μεταβάλλονται. Το πρόσωπο σαν έμβρυο στους κόλπους της πόλης». Ο συγγραφέας προσεγγίζει τη Θεσσαλονίκη πέρα από τα γελοία συνήθη κλισέ που επικρατούν για αυτήν. Προσεγγίζει μιαν από τις παλαιότερες ζώσες πόλεις του πλανήτη με πλήρη επίγνωση πως η μακραίωνη ιστορία και τοπογραφία της καθορίζουν την ίδια του την ύπαρξη αλλά και την αρδεύουν με ύπαρξη: «Νιώθω να είμαι όχι απλώς ο χάρτης της Θεσσαλονίκης, παρά αυτή ταύτη η έκταση που καταλαμβάνει η πόλη πάνω στην επιφάνεια της Γης».
