«Μα ποιος με πόνο να μιλήσει για όλα αυτά; (…) Πώς τόσα πρόσωπα να γίνουν αριθμοί. Και τόσα γεγονότα απλά βιβλία;(…)». Ο Μανώλης Αναγνωστάκης είχε θέσει προ πολλού το αναπάντητο ερώτημα. Ανείπωτος ο πόνος από τις πολιτικές δολοφονίες και τις εκτελέσεις που σημάδεψαν τη Θεσσαλονίκη τον περασμένο αιώνα, αναρίθμητες και οι σελίδες που έχουν γραφτεί για τις πολύκροτες υποθέσεις που έχουν στοιχειώσει την πόλη. Από την αρχή της ελεύθερης διαδρομής της (1913) με τη δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου Α΄ (1913) ώς την εκτέλεση του «δράκου» Αριστείδη Παγκρατίδη το 1968, η Θεσσαλονίκη βίωσε τραγωδίες, δολοφονίες, εκτελέσεις, πολιτικές σκευωρίες οι περισσότερες εκ των οποίων παραμένουν ανεξιχνίαστες. Στον απόηχο των γεγονότων, ντοκουμέντα, δημοσιεύματα, μαρτυρίες, αγορεύσεις δικαστών και καταθέσεις μαρτύρων, δωσίλoγοι και ταγματασφαλίτες, πτώματα και φαντάσματα από τη Θεσσαλονίκη του Εμφυλίου τροφοδότησαν μελέτες, εκδόσεις, τη λογοτεχνία, το θέατρο ακόμη και τον κινηματογράφο, προσεγγίζοντας σκοτεινές σελίδες της ιστορίας.
Δύο από τις πολύκροτες υποθέσεις Γρηγόρη Στακτόπουλου (Πολκ) και Αριστείδη Παγκρατίδη («Δράκος» Σέιχ Σου), παραμένουν ζητούμενα της έρευνας. Με διαχρονική επικαιρότητα νέες εκδόσεις προστίθενται διαρκώς στη βεντάλια των εξώφυλλων που κυκλοφορούν μετά τη μεταπολίτευση. Ειδικά αυτή την περίοδο μια πλούσια παραγωγή αγγίζει τα ζητήματα στη σκιά της Ιστορίας: Η Πειραματική Σκηνή της Τέχνης φέρνει επί σκηνής τα σκοτεινά εγκλήματα με την παράσταση «Σε μια κόλλα χαρτί» που κάνει πρεμιέρα σήμερα. Το βιβλίο του Εντμουντ Κήλυ, «Φόνος στο Θερμαϊκό» (εκδ. Γνώση, 1991) επανεκδόθηκε (Ελληνικά Γράμματα), ο Γιώργος Αναστασιάδης αναμοχλεύει τις πολιτικές δολοφονίες και εκτελέσεις στη Θεσσαλονίκη (1913-1968) με το «Παλίμψηστο του αίματος» (εκδ. Επίκεντρο), ο Θωμάς Κοροβίνης με το μυθιστόρημα «Ο γύρος του θανάτου» (εκδ. Αγρα) περιδινίζεται γύρω απά την υπόθεση Παγκρατίδη, ενώ τον ερχόμενο Ιούνιο στο Αναλόγιο του Εθνικού Θεάτρου ανεβαίνει το ανέκδοτο θεατρικό έργο του Σάκη Σερέφα «Δράκοι» (υπόθεση Παγκρατίδη). Ποιες αφορμές επαναφέρουν στο προσκήνιο τις πολιτικές δολοφονίες της Θεσσαλονίκης; Οι επαναπροσεγγίσεις φωτίζουν πολύκροτες υποθέσεις που εξακολουθούν να στοιχειώνουν την πόλη; Ή απλώς ακουμπούν την ιστορική μνήμη, υπενθυμίζοντας τους τόπους θυσίας, είτε συλλογικής είτε ατομικής της βασανισμένης πόλης;
