Νέα κατεύθυνση και πιο ευέλικτο οργανωτικό σχήμα αναζητεί το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τη στιγμή που έχει να διαχειριστεί ένα τεράστιο οικονομικό βάρος. Ο νέος διευθυντής του Φεστιβάλ, Δημήτρης Εϊπίδης, παρέλαβε τη διοίκηση με μεγάλο οικονομικό άνοιγμα και πρέπει να σχεδιάσει την 51η διοργάνωση με αυτό το βάρος και με μειωμένο τον προϋπολογισμό στο μισό. Τα οικονομικά βάρη του οργανισμού φέρνουν και άμεσα προβλήματα στον σχεδιασμό, αφού μόνο τα χρέη προς τα ξενοδοχεία της πόλης αγγίζουν το ένα εκατομμύριο ευρώ (ο τοπικός σύλλογος έχει διαμαρτυρηθεί με εξώδικο), ενώ πάνω από 200 χιλιάδες οφείλονται σε ταξιδιωτικά πρακτορεία.
Το αποτέλεσμα είναι το Φεστιβάλ να μην έχει εξασφαλίσει τη φιλοξενία των καλεσμένων και των δημοσιογράφων, ενώ απομένει ένας μήνας και κάτι από την έναρξη της διοργάνωσης, που αυτή τη χρονιά έχει μετακινηθεί στις αρχές Δεκεμβρίου (3 – 12) από τα μέσα Νοεμβρίου που γινόταν μέχρι τώρα. Το υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει καθορίσει ακόμη το ύψος της επιχορήγησης, ενώ η διοίκηση ελπίζει και στο προνόμιο κάλυψης των παλαιών χρεών. Το μέγεθος του φετινού φεστιβάλ θα έχει μια μείωση της τάξεως του 40% και πλέον. Χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα, όπως τονίζεται.
Αλλη αντίληψη
Ανάμεσα στις δύο διοικήσεις, τη νέα υπό τον Δημήτρη Εϊπίδη και την προηγούμενη με διευθύντρια τη Δέσποινα Μουζάκη, υπάρχει μια σαφής αντίθεση αντιλήψεων σε ό, τι αφορά την κατεύθυνση και την εικόνα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Η προηγούμενη διοίκηση θέλησε να ανοίξει τη διεθνή εικόνα της διοργάνωσης, καλώντας και απονέμοντας τιμητικά βραβεία σε ένα μεγάλο αριθμό διάσημων προσώπων του κινηματογράφου (ανάμεσά τους ο Φράνσις Φορντ Κόπολα, ο Ολιβερ Στόουν, ο Βιμ Βέντερς και ηθοποιοί όπως ο Τζον Μάλκοβιτς και ο Γουίλεμ Νταφόε), επιχειρώντας να δώσει λάμψη στο φεστιβάλ. Τώρα πια, δεν υπάρχει χώρος για κάτι τέτοιο. Οπως λέει ο Δημήτρης Εϊπίδης, «πιστεύω ότι ένα φεστιβάλ πρέπει να ανανεώνεται. Πρέπει να συμπορεύεται με τις νέες τάσεις παγκοσμίως, να είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Επίσης, πρέπει να αποτελεί το κάτοπτρο της εθνικής παραγωγής. Θα ήθελα το φεστιβάλ να είναι ο φορέας του ανεξάρτητου κινηματογράφου, στόχος από τον οποίο είχε εκτραπεί τα τελευταία χρόνια. Είναι μια κατεύθυνση προς την οποία θέλω να επαναφέρω το φεστιβάλ. Αυτό αποτελεί την επιθυμία και την επιδίωξή μου. Πιστεύω στην αυτοανανέωση: πρέπει να εξετάζονται τα κίνητρα, οι στόχοι του φεστιβάλ και να προσαρμόζονται στην τρέχουσα πραγματικότητα. Ο ανεξάρτητος κινηματογράφος αποτελεί τη νέα εποχή. Αυτός συμπίπτει και με τα δεδομένα της ελληνικής παραγωγής, ο οποίος είναι από τη φύση του ανεξάρτητος. Τα πρόσφατα χολιγουντιανά καλούπια στα οποία έγινε απόπειρα να προσαρμοστεί το φεστιβάλ θεωρώ ότι δεν αρμόζουν στην ελληνική κινηματογραφική πραγματικότητα».
Πόσο αναγκαία είναι όμως τα χρήματα για μια τέτοια διοργάνωση; Οι ιδέες μπορούν να αναπληρώσουν τις οικονομικές ελλείψεις; «Χρειάζονται και ιδέες και χρήματα», λέει ο Δημήτρης Εϊπίδης. «Στη δύσκολη οικονομική συγκυρία που μας αγγίζει όλους, κανείς δεν μιλάει για πολλά χρήματα. Αυτό που είναι ανεπίτρεπτο είναι να δημιουργούνται δυσβάσταχτα χρέη που θα επιβαρύνουν και θα απειλούν το μέλλον του φεστιβάλ. Τα φεστιβάλ διαπρέπουν και λάμπουν με το στίγμα, τους στόχους τους και την ευστοχία των επιλογών. Σήμερα υπάρχει μια πληθώρα από φεστιβάλ ανά την υφήλιο -γίνονται σχεδόν 25 ανά μήνα- και θεωρώ ότι η ανάγκη για χαρακτήρα είναι αυτό που κάνει τη διαφορά».
6,5 ή 4 εκατ. ευρώ το έλλειμμα;
Ποιο είναι το οικονομικό άνοιγμα του φεστιβάλ; Σχολιάζοντας τις επιλογές των προηγουμένων διοικήσεων, ο Δημήτρης Εϊπίδης σημειώνει: «Η συνεργασία μου ξεκίνησε με τη διεθνοποίηση του φεστιβάλ, υπό τη διεύθυνση του Μισέλ Δημόπουλου. Το πρόγραμμα που διηύθυνα, οι Νέοι Ορίζοντες, ήταν βασικό μέρος του προγράμματος. Απ’ όσο γνωρίζω, δεν είχε υψηλό προϋπολογισμό το φεστιβάλ, τουλάχιστον δεν ξεπερνούσε τα καθορισμένα όρια. Δεν νομίζω ότι τα πρώτα χρόνια υπήρχαν ανεξέλεγκτα χρέη. Τα τελευταία χρόνια, ναι, πράγματι, δημιουργήθηκε έλλειμμα, το οποίο μας προκαλεί πολλά προβλήματα και θέτει το φεστιβάλ σε πιεστικό κλοιό. Τα χρέη πρέπει να αποπληρωθούν και αυτό αποτελεί την πικρή τωρινή πραγματικότητα. Ασχολούμαι σχεδόν τα 2/3 του χρόνου μου προσπαθώντας μαζί με τους συνεργάτες μου να βρούμε λύσεις. Ηδη με χίλιες προσπάθειες επιτύχαμε να μειώσουμε το χρέος από 6,5 σε 5 εκατομμύρια. Προσπαθούμε τμηματικά να ικανοποιήσουμε τις υποχρεώσεις και θα το πράξουμε».
Η πρώην διευθύντρια
Από την πλευρά της, η πρώην διευθύντρια, Δέσποινα Μουζάκη, κάνει λόγο για συνολικό άνοιγμα λίγο πάνω από τέσσερα εκατομμύρια ευρώ. «Το έλλειμμα έφτασε τα 4.037.421 ευρώ, από τα οποία τα 3.082.263 ευρώ είναι από μη επιστροφή του ΦΠΑ από το κράτος, ένα ποσό που διογκώθηκε τα τελευταία χρόνια και δεν ρυθμίστηκε, παρά την επανειλημμένη επικοινωνία με τις κρατικές οικονομικές υπηρεσίες. Επιπλέον 350.000 ευρώ εκκρεμούσαν από υποχρεώσεις της ΕΡΤ και οι 790.000 είναι χρήματα που προβλέφθηκαν, αλλά δεν διατέθηκαν από το πρώην υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης».
Η Δέσποινα Μουζάκη υποστηρίζει τις επιλογές της: «Το φεστιβάλ δεν έπρεπε να είναι κάτι μαζεμένο. Επρεπε να διεκδικήσει μια ισότιμη θέση ανάμεσα στα μεγάλα φεστιβάλ της ευρύτερης περιοχής μας. Το ένα τρίτο του προϋπολογισμού καλυπτόταν από χορηγούς. Και για να τους κερδίσεις, πρέπει να δείξεις κάτι μεγάλο και ανοιχτό, με αποδοχή από τον πολύ κόσμο. Στο φεστιβάλ δεν έγιναν σπατάλες. Δεν χάθηκαν χρήματα σε κόκκινα χαλιά. Εγινε μια επένδυση με διάρκεια. Στην περυσινή 50ή διοργάνωση ήρθε συνεργείο του CNN και έκανε εκπομπή από τη Θεσσαλονίκη, κάτι σημαντικό για την προβολή της πόλης και τη θέση που διεκδικεί ως πολιτιστικό κέντρο των Βαλκανίων».
Σε ό,τι αφορά τους προϋπολογισμούς του φεστιβάλ, όλοι εμφανίζονται ισοσκελισμένοι. Το φεστιβάλ κάθε χρόνο υποβάλλει τον προϋπολογισμό και τον ισολογισμό του στη γενική συνέλευση, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους φορέων και αιρετά μέλη. Ολοι οι προϋπολογισμοί και οι ισολογισμοί έχουν εγκριθεί και όλες οι δαπάνες του φεστιβάλ έχουν δικαιολογηθεί με παραστατικά. Ωστόσο, η γενική συνέλευση δεν έχει λόγο στον τρόπο διαχείρισης των οικονομικών του φεστιβάλ, ούτε μπορεί να ελέγξει και να ζητήσει λόγο για τις οικονομικές επιλογές της διοίκησης.
Το νομοσχέδιο
Με όσα προκύπτουν από το νέο νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο, τόσο η διοίκηση, όσο και ο έλεγχος των οικονομικών στοιχείων, ελέγχονται απ’ ευθείας και αποκλειστικά από το ΥΠΠΟΤ. Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ότι το Μουσείο Κινηματογράφου, με περιορισμένη δραστηριότητα έως τώρα, όπως και το Κινηματογραφικό Αρχείο, θα υπάγονται στο Φεστιβάλ. «Επισήμως λάβαμε στα χέρια μας τον νόμο εδώ και λίγες ώρες», σημειώνει ο Δημήτρης Εϊπίδης. Ελπίζω ότι θα εξασφαλίζει μια ευέλικτη και λειτουργική μορφή, ώστε να μπορεί να εξελιχθεί ο θεσμός. Ενα περίπλοκο σχήμα εμποδίζει κάτι τέτοιο. Οσον αφορά το Μουσείο, υπάρχουν κάποιες σκέψεις, οι οποίες θα αποκρυσταλλωθούν σύντομα».
