Σάρωσαν οι ντιζάινερ της Θεσσαλονίκης στα φετινά Ελληνικά Βραβεία Γραφιστικής και Εικονογράφησης, τα γνωστά και ως ΕΒΓΕ. Οι τρεις σημαντικότερες διακρίσεις πήγαν σε ισάριθμα δημιουργικά γραφεία της πόλης. Το ΜΕΓΑ ΕΒΓΕ απέσπασε το γραφείο Beetroot Design group, ένα κατόρθωμα που το εν λόγω γραφείο επιτυγχάνει για τρίτη χρονιά τα τελευταία πέντε χρόνια (τις άλλες δύο χρονιές από τις πέντε, δεν μπορούσε να συμμετάσχει στον διαγωνισμό, μια και ο κανονισμός των ΕΒΓΕ τοποθετεί τους νικητές του μεγάλου βραβείου της μιας χρονιάς στην κριτική επιτροπή της επόμενης). Δεύτερο γραφείο σε συλλογή διακρίσεων ήταν οι Designers United, ενώ το χρυσό βραβείο της Γραφιστικής απενεμήθη στις εφαρμογές της «Biennale: 2» της Red Creative.
Αξιοπερίεργο; Αναπάντεχο; Καθόλου. Η Θεσσαλονίκη είναι ο αδιαμφισβήτητος βασιλιάς του ελληνικού graphic design εδώ και πολλά χρόνια, όσο τουλάχιστον απονέμονται τα ΕΒΓΕ, καθώς τα έξι από τα εννέα μεγάλα βραβεία έχουν καταλήξει σε θεσσαλονικιώτικα χέρια.
Παρατηρούμε ένα παράδοξο: η μικρή αγορά της Θεσσαλονίκης υπερσκελίζει την κατά πολύ μεγαλύτερη αθηναϊκή αγορά, η οποία «τρέφεται» από εύρωστους πελάτες, πολλαπλάσιους σε αριθμό και μέγεθος. Τι συμβαίνει λοιπόν; Για τη λύση του μυστηρίου απευθυνθήκαμε στους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από τα τρία γραφεία-θριαμβευτές στον σημαντικότερο θεσμό της ελληνικής γραφιστικής, αλλά και σε έναν ειδήμονα: τον Αθηναίο Δημήτρη Φακίνο, εκδότη του περιοδικού «+design» και διευθυντή των ΕΒΓΕ (Ελληνικά Βραβεία Γραφιστικής και Εικονογράφησης).
Βeetroot
«Μονόδρομος η Αθήνα, αν θες να μεγαλώσεις»
Η Beetroot στη σημερινή της μορφή ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2000, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, από τον Βαγγέλη Λιάκο, τον Αλέξη Νίκου και τον Γιάννη Χαραλαμπόπουλο. Σήμερα απασχολεί επιπλέον οκτώ άτομα, με σπουδές σε Ελλάδα, Μεγάλη Βρετανία και Ην. Πολιτείες, με αντικείμενο graphic design, new media, φωτογραφία και marketing. H ομάδα της Beetroot αναλαμβάνει τον σχεδιασμό σε όλα τα μέσα που μπορεί να έχει εφαρμογή η γραφιστική (έντυπο, branding, web, cd-rom, video, τηλεόραση, installations). Το πελατολόγιο της εταιρείας περιλαμβάνει επιχειρήσεις και οργανισμούς από τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και το εξωτερικό. Εχει αποσπάσει διακρίσεις σε όλες τις διοργανώσεις των ΕΒΓΕ (μεταξύ των οποίων το Μέγα ΕΒΓΕ 2006, το 2008 & το 2009), στα EPICA (European Creative Awards) 2004 και 2008, στα Ermis Awards 2005, στα Red Dot Communication Design Awards 2009, στα Εuropean Design Awards 2009, 2007, και το 2008 ανακηρύχθηκε Design Αgency of the Υear στα Εuropean Design Αwards.
Τα περί «πρωτοκαθεδρίας» ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος τα ακούει μάλλον με σκεπτικισμό. Μιλάει για συμπτώσεις, αλλά γρήγορα μας δίνει μια εξήγηση: «Ισως οι δημιουργοί της Θεσσαλονίκης, επειδή μοιράζονται μια μικρή αγορά και κυνηγούν πιο εύρωστους πελάτες, επιδεικνύουν μεγαλύτερο ζήλο σε σχέση με τους Αθηναίους». Δεν επιχειρεί να κάνει κάποια σύγκριση, για τον απλό λόγο ότι οι δύο αγορές δεν αντέχουν σε κανενός είδους σύγκριση.
Παρ’ όλα αυτά παραδέχεται ότι είναι καλύτερα για ένα νέο δημιουργό να ξεκινήσει στη Θεσσαλονίκη. «Από την άλλη, υπάρχει ένα όριο στη Θεσσαλονίκη: αν θέλεις να μεγαλώσεις, είσαι υποχρεωμένος να κατέβεις στην Αθήνα».
Οι άνθρωποι της Beetroot σκέφτηκαν πριν από λίγα χρόνια να κατηφορίσουν προς την πρωτεύουσα. Το σχέδιο αναβλήθηκε, αλλά δεν έχει αποκλειστεί. «Ισως πρέπει να γίνει», μας λέει ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος. Μα, η τεχνολογία δεν έχει εκμηδενίσει τις αποστάσεις; Διαφωνεί. «Η τεχνολογία βοηθάει στην υλοποίηση των πρότζεκτ, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη φυσική επαφή με έναν υποψήφιο πελάτη, τον διάλογο, τη ζύμωση της ζωντανής συζήτησης». Σήμερα το αθηναϊκό πελατολόγιο της πολυβραβευμένης Beetroot δεν ξεπερνάει το 20% του συνολικού κύκλου εργασιών. Οσο για τις σχέσεις με την πόλη είναι σχέσεις αγάπης – μίσους. «Σε βοηθάει να αναπτυχθείς, όμως μετά σε καθηλώνει. Ετσι η Αθήνα γίνεται μονόδρομος».
Ενας Αθηναίος κρίνει
«Οι απόψεις διίστανται», υπογραμμίζει ο κ. Δημήτρης Φακίνος, εκδότης του περιοδικού «+design» και διευθυντής των ΕΒΓΕ. «Οι ανθρώπινοι ρυθμοί της πόλης ευνοούν τη δημιουργικότητα, αλλά αυτή ίσως είναι μια πολύ αθηναϊκή ερμηνεία. Είναι γεγονός ότι υπήρχαν πόλοι που εκπαίδευσαν ένα κοινό στη Θεσσαλονίκη. Το Μουσείο Ντιζάιν, παρότι άστεγο, έκανε δουλειά, όπως και το Παγκόσμιο Συνέδριο Τυπογραφίας, το οποίο δυστυχώς σταμάτησε να γίνεται στη Θεσσαλονίκη. Συμφωνώ με αυτό που είπε ο art director του ΔΟΛ Γιάννης Καρλόπουλος. Στη Θεσσαλονίκη, το κράτος, κυρίως με τη μορφή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τοπικών πολιτιστικών οργανισμών, δίνει δουλειές στα ντόπια γραφεία και με αυτόν τον τρόπο τούς παρέχει ένα βήμα εξέλιξης και αναγνωρισιμότητας. Υπάρχουν κονδύλια που στηρίζουν την αγορά των 15 ή των 20 γραφείων. Εδώ χάνονται ή τα καρπώνονται μεγάλες διαφημιστικές εταιρείες».
Designers United
Ξεπέρασαν τα σύνορα
Πίσω από την Designers United, που αναδείχθηκε δεύτερο γραφείο σε συλλογή διακρίσεων στα φετινά ΕΒΓΕ, βρίσκονται ο Δημήτρης Κολιοδήμας και ο Δημήτρης Παπάζογλου. Τα project που αυτήν τη στιγμή υλοποιεί η ομάδα τους στην Αθήνα αλλά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και στο εξωτερικό, αποτελούν το 70% του συνόλου των εργασιών του γραφείου. Τα βιβλιοπωλεία Παπασωτηρίου, το Ιδρυμα Κωνσταντίνος Καραμανλής, η εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», η εταιρεία αρχιτεκτονικού φωτισμού Diathlasis, η εταιρεία συστημάτων πληροφορικής Qualco είναι μερικοί από τους σημαντικότερους πελάτες στην Αθήνα. «Η Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο σύλλογος αρχιτεκτόνων Πάτρας, η Euroleague Basketball στη Βαρκελώνη, αλλά και το Studio La Surprise στο Παρίσι συμπληρώνουν τη λίστα των συνεργατών μας, που μας εμπιστεύονται και μας στηρίζουν εκτός Θεσσαλονίκης. Οι συνέργειές μας επίσης σε καλλιτεχνικό επίπεδο περιλαμβάνουν ανθρώπους από τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία». Η σχέση με την πόλη, αμφίσημη. «Η κοινωνικά φοβική και πολιτικά εσωστρεφής τάση της πόλης μας συγκρούεται και ανταγωνίζεται πολλές ομάδες, αλλά και ενεργούς πολίτες, που παράγουν πνευματικό έργο και προσφέρουν στους τομείς της μουσικής, των εικαστικών τεχνών, της αρχιτεκτονικής αλλά και της οπτικής επικοινωνίας. Η θέση της ομάδας μας, και οι σχεδιαστικές μας προτάσεις, δημιουργούν μια τάση που γίνεται αποδεκτή από συνεργάτες σε πανελλαδικό και ευρωπαϊκό επίπεδο».
Red Creative
«Η πόλη το τελευταίο διάστημα βράζει»
Ιδρύθηκε το 1989 στη Θεσσαλονίκη και έχει αδιάλειπτη παρουσία στον χώρο της οπτικής επικοινωνίας μέχρι σήμερα. Με την πάροδο των ετών, η εταιρεία έχει συγκεντρώσει σημαντική εμπειρία στον χώρο του πολιτισμού και διατηρεί αρμονικές συνεργασίες με αρκετούς πολιτιστικούς φορείς, ενώ στο πελατολόγιό της συγκαταλέγονται εμπορικές και τουριστικές επιχειρήσεις, εκπαιδευτικά ιδρύματα και η μουσική βιομηχανία. Η Red Creative έχει διακριθεί επανειλημμένως για τον σχεδιασμό της στα ΕΒΓΕ (Ελληνικά Βραβεία Γραφιστικής και Εικονογράφησης) καθώς και σε διεθνείς διαγωνισμούς, ενώ τo 2010 διακρίθηκε στα ΕΒΓΕ με το Χρυσό Βραβείο Γραφιστικής.
Μυστήριο
Για τους ανθρώπους της Red Creative, με επικεφαλής τον Κώστα Καλογήρου και τον Σίμο Σαλτιέλ, η πρωτοκαθεδρία της Θεσσαλονίκης στον χώρο του graphic design είναι ένα από τα άλυτα μυστήρια της πόλης, «μαζί με τον δήμαρχο και τον νομάρχη», προσθέτουν σκωπτικά. «Η πόλη το τελευταίο διάστημα είναι σαν να βράζει, σκεπασμένη με καπάκι, σε πολλά επίπεδα. Υπάρχουν ομάδες με όρεξη, ταλέντο και δυναμική, που κάνουν εξαιρετικά πράγματα σε διάφορους τομείς, αλλά δυσκολεύονται να βρουν τρόπους και διεξόδους ώστε να απλωθεί αυτή η έκφραση στον κόσμο – προς το παρόν.
Από την άλλη, οι σχεδιαστές της πόλης, μέσα από τη δουλειά τους, αποδεικνύονται εξαιρετικά ικανοί και ανταγωνιστικοί εντός και εκτός Ελλάδας – αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί ευεργετικό, τόσο για τη πόλη όσο και για την αγορά». Εχουν δουλειές με την Αθήνα, αλλά όχι στον βαθμό που θα ήθελαν. «Με δεδομένες την ευκολία της επικοινωνίας και την εκμηδένιση των αποστάσεων μέσω της τεχνολογίας. Υπάρχει ένα ποσοστό επαγγελματιών -και όχι μόνο στην Αθήνα- που διστάζουν να δοκιμάσουν μια συνεργασία εξ αποστάσεως, και είναι κατανοητό.
Από την άλλη πλευρά, όσοι αποφασίζουν να το κάνουν, συνήθως διαπιστώνουν στην πορεία ότι δεν είναι πιο δύσκολο από τις τοπικές συνεργασίες τους και ότι τελικά το αποτέλεσμα είναι πιο σημαντικό». Οσον αφορά σε πιθανά κοινά χαρακτηριστικά στη «σκηνή» της Θεσσαλονίκης, η απάντηση είναι μάλλον αρνητική. «Οχι, εκτός από τη διαπροσωπική επαφή και τον συναδελφικό ανταγωνισμό που διακρίνει πολλά από τα δημιουργικά γραφεία της πόλης».
