«Η Θεσσαλονίκη δεν υπήρξε προορισμός μαζικού τουρισμού παρόλο που το πολιτιστικό της απόθεμα θα μπορούσε να διαμορφώσει έναν αναγνωρίσιμο τουριστικό τόπο», είχαν διαπιστώσει παράγοντες πολιτιστικών και παραγωγικών φορέων στην έναρξη ενός διαλόγου για τη διαχείριση του πολιτισμικού μεγέθους της πόλης. Βήματα προόδου την τελευταία διετία δεν έχουν γίνει παρόλο που η επισκεψιμότητα στα μνημεία και στα μουσεία διαμορφώνουν σταδιακά την πολιτιστική τουριστική της ταυτότητα.
Η Θεσσαλονίκη του Βυζαντίου ή η Θεσσαλονίκη των Εβραίων φαίνεται πως ανοίγουν ορίζοντες στον θεματικό τουρισμό και τα υψηλά νούμερα επισκεψιμότητας επιβεβαιώνουν την άποψη της διευθύντριας του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, κ. Αναστασίας Τούρτα, πως «ο ενεργητικός τουρίστας αναζητεί ουσιαστικές εμπειρίες, ισχυρά συναισθήματα και συγκίνηση. Με άλλα λόγια, ένα «μύθο» κι αυτό είναι το βασικό στοιχείο για τη διαμόρφωση της εικόνας ενός προορισμού στη διεθνή αγορά».
Η Θεσσαλονίκη αποτελεί τα τελευταία χρόνια τόπο υψηλού τουριστικού ενδιαφέροντος για τους λαούς των Βαλκανίων. Περίπου 500.000 επισκέπτες προσελκύει τον χρόνο ο ναός Αγίου Δημητρίου, ενώ η Ροτόντα ξεπερνά τους 300.000 επισκέπτες ετησίως. Η πεντάκλιτη βασιλική του Αγίου Δημητρίου, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, είναι ο δημοφιλέστερος προορισμός του «θρησκευτικού τουρισμού» κυρίως για Ρώσους, Βούλγαρους, Σέρβους, ακόμη και για σχολεία της Κωσταντινούπολης. «Είναι ένα μνημείο γνωστό καθώς κινηματογραφείται συχνά από ξένα κανάλια για ντοκιμαντέρ που αφορούν τη Μακεδονία ή τα βήματα του Αποστόλου Παύλου», εξηγεί η προϊσταμένη της 9ης Ε.Β.Α., κ. Μελίνα Παϊσίδου.
Τουριστικό ενδιαφέρον έχουν όλα τα 16 παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία μαζί με τα Τείχη που ανήκουν στον κατάλογο της UNESCO, αλλά ο αριθμός των επισκεπτών δεν μπορεί να υπολογιστεί, καθώς τα περισσότερα λειτουργούν ως ενοριακοί ναοί. «Εχουν μεγάλη επισκεψιμότητα», επισημαίνει η κ. Παϊσίδου, με εξαίρεση τον Αγιο Νικόλαο τον Ορφανό που λόγω θέσης αδικείται και δεν συγκεντρώνει τον αριθμό τουριστών που αξίζει. Το Επταπύργιο, αν και ανήκει στα βυζαντινά μνημεία, στη συνείδηση του κοινού έχει συνδεθεί με τη νεώτερη Ελλάδα λόγω της χρήσης του ως φυλακής. Οι επισκέπτες του δεν ξεπερνούν τους 40.000. Μεγάλη επισκεψιμότητα έχουν και όλα τα μουσεία της πόλης, όπως και ο αρχαιολογικός χώρος της Βεργίνας που πέρυσι συγκέντρωσε 190.000 επισκέπτες, όσους και το 2008. Αύξηση 35.000 επισκεπτών είχε πέρυσι το Αρχαιολογικό Μουσείο. Αν και το 80% των κατοίκων της πόλης θεωρεί ότι τα χρυσά ευρήματα της Βεργίνας παραμένουν στη Θεσσαλονίκη (έχουν μεταφερθεί στη Βεργίνα πριν από 13 χρόνια) και αγνοεί ότι οι ενότητές του έχουν ανανεωθεί με ευρήματα εξίσου εντυπωσιακά και σημαντικά, εν τούτοις, όπως αναφέρει η διευθύντρια του ΑΜΘ κ. Πολυξένη Βελένη, το 2008 είχε 70.000 επισκέπτες ενώ το 2009 ανήλθαν σε 105.000. Πάνω από 60.000 ανέβηκαν στον Λευκό Πύργο, από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο 2009, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού αριθμούσε 50.000 επισκέπτες. Ο Λευκός Πύργος προσελκύει το ενδιαφέρον και των κατοίκων της πόλης, εξηγεί ο αναπλ. διευθυντής του Μ.Β.Π. αρχαιολόγος κ. Δημήτρης Ναλμπάντης. Το επισκέπτονται όχι μόνο για την μόνιμη έκθεση που είναι αφιερωμένη στη νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης αλλά για να θαυμάσουν ένα ιστορικό κτίριο 500 ετών και τη θέα προς την πόλη και τη θάλασσα. Η προσέλευση είναι μεγάλη, ειδικά τις Κυριακές. Ουρές αναμονής μιας ώρας σχηματίζονται στην είσοδό του.
Πάνω από 70.000 επισκέπτες και χιλιάδες μαθητές είχαν συνολικά την περασμένη χρονιά οι πέντε μεγάλες εκθέσεις του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης εκ των οποίων οι 54.098 στη Μπιενάλε. Αύξηση είχε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης που συγκέντρωσε 57.000 έναντι 51.541 το 2008. Το Τελλόγλειο είχε 90.000 από τους οποίους οι 70.000 είδαν την έκθεση Μιρό.
Τόπος προορισμού είναι, ωστόσο, η Θεσσαλονίκη, ειδικά για το Εβραϊκό Μουσείο, το οποίο το 2008 επισκέφθηκαν 4.000 άτομα, ενώ πέρυσι 4.800. Η πλειονότητα είναι ξένοι Εβραίοι από το Ισραήλ, την Αμερική και την Τουρκία. Αλλοι αναζητούν τις ρίζες τους κι άλλοι περιδιαβάζουν την πόλη όπου ρίζωσε κομμάτι του εβραϊκού πληθυσμού.
