«Στη Σελανίκ διαβάζουν το Σελά (αγγελτήριο θανάτου)…». Οι στίχοι τραγουδιού των αρχών του 20ού αι. μπορεί να μην εκφράζουν τη Θεσσαλονίκη του 21ου αι. Ξυπνούν όμως μνήμες της οθωμανικής πόλης που πέρασε στα τραγούδια της πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Τα έγραψαν Τούρκοι, Ρωμιοί, Εβραίοι και Αρμένιοι για να ψυχαγωγούν την υψηλή τάξη στα παλάτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Δείγματα της έντεχνης τουρκικής μουσικής μεταφέρει για πρώτη φορά στην Ελλάδα η χορωδία της Ραδιοφωνίας της Αγκυρας του TRT σε μια συναυλία που δίνει σήμερα στην αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. «Οπως η δυτική, έτσι και η τουρκική κλασική μουσική αναπτύχθηκε σε θρησκευτικό περιβάλλον. Αν και ανάγεται στον 13ο αιώνα έχει βαθύτερες ρίζες. Ηχητική και μονοφωνική ενσωματώνει την κλασική, νεοκλασική και ρομαντική της φάση» εξηγεί ο Τζελάλ Αμπατζί, που διευθύνει τη σημερινή συναυλία.
Το μουσικό απόθεμα 30.000 περίπου έργων της παλατιανής παράδοσης και των θρησκευτικών ιδρυμάτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναβιώνει η χορωδία του TRT, από την ίδρυσή της (1938). «H κλασική μουσική ακουγόταν αποκλειστικά στα παλάτια. Κλάδος της παράδοσης είναι και η θρησκευτική μουσική που αναπτύχθηκε στα τζαμιά και στους τεκέδες» διευκρινίζει ο μουσικός Τζιχάτ Γκέντζερ. Σπουδαία έργα άφησαν και συνθέτες διαφόρων εθνοτήτων με σημαντικότερους τους Ζαχαρία, Βασιλάκη, Αλέκου Μπατζάνου, Μουσί, Τατιός Εφέντι, Μπιμεν Σεν και Πρενς Καντεμίρ. «Υμνούσαν τις χαρές και τις λύπες, τη μελαγχολία του χωρισμού και την ευτυχία του έρωτα» εξηγεί η ερμηνεύτρια Ελίφ Γκιουρεσλί Τσιφτσίογλου. Οκτώ από τα 23 έργα της οθωμανικής τουρκικής μουσικής από τον 18ο αιώνα ώς τον 20ό αι. είναι άσματα της Ρούμελης (Μακεδονίας, Θράκης και της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων) και της Θεσσαλονίκης. Γι’ αυτά θα ταξιδέψουν σήμερα στη Θεσσαλονίκη 70 κάτοικοι της Νέας Εφέσσου Κατερίνης – απόγονοι προσφύγων του Κιρκιτζέ.
