H Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης ανοίγει την προσεχή Πέμπτη, και για πέμπτη συνεχή χρονιά, τις πύλες της στο κοινό. Η ιστορία της ΔΕΘΒ είναι η ιστορία ενός «ελληνικού θαύματος». Ξεκίνησε με πολύ κακούς οιωνούς. Στο τέλος της πρώτης χρονιάς σύσσωμοι οι παράγοντες του βιβλίου την είχαν ξεγραμμένη.
Σήμερα, μετά από τέσσερα χρόνια διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στις καλύτερες εκθέσεις βιβλίου δεύτερης βαθμίδας στην Ευρώπη, δηλαδή αμέσως μετά τη Φρανκφούρτη, το Λονδίνο, το Παρίσι, και την Μπολόνια.
Η επιτυχία της ΔΕΘΒ δεν θα πρέπει να επισκιάσει, ωστόσο, ένα φαινόμενο, που τελευταία άρχισε να κάνει αισθητή την παρουσία του στην Ευρώπη: την υπερκόπωση των εκδοτών από τις πολλές εκθέσεις βιβλίου, εθνικές και διεθνείς. Σήμερα σχεδόν κάθε ευρωπαϊκή χώρα οργανώνει μία έως δύο εκθέσεις βιβλίου τον χρόνο.
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η Ελβετία, που δίπλα στην παραδοσιακή έκθεση του Σόλοτουρν, εγκαινίασε ξαφνικά και μια έκθεση στη Βασιλεία, κάτι που ξεσήκωσε την οργή των εκδοτών και την άρνησή τους να συμμετάσχουν.
Οι εκδότες στενάζουν κάτω από το κόστος συμμετοχής στις εκθέσεις και από το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στο υψηλό κόστος και στο ολοένα πιο πενιχρό αποτέλεσμα. Πολλοί εκδότες γερμανόφωνων βιβλίων θεωρούν τη συμμετοχή πέρα από τις εκθέσεις της Φρανκφούρτης, του Λονδίνου, και της Μπολόνια για το παιδικό βιβλίο, δαπάνη χωρίς αντίκρισμα. Ακόμα και στην έκθεση της Λειψίας συμμετέχουν με μισή καρδιά, κυρίως επειδή η έκθεση έχει μια μακρά ιστορία (ιδρύθηκε το 1632), αλλά και επειδή οι κάτοικοι της Λειψίας την αγκαλιάζουν με τόσο ενθουσιασμό.
Αυτή η καινούρια πραγματικότητα θα πρέπει, νομίζω, να μας βάλει σε σκέψεις για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί δε θα πρέπει να εφησυχάσουμε με την ως τώρα επιτυχία της ΔΕΘΒ. Η έκθεση χρειάζεται καινούριες ιδέες, πιο οργανωμένη συμμετοχή των εκδοτών και μεγαλύτερη προσέλευση κοινού. Το κοινό της Θεσσαλονίκης δεν στηρίζει επαρκώς τη ΔΕΘΒ. Δεύτερον, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε την πολιτική μας, που είναι να τρέχουμε σε κάθε δεύτερη έκθεση βιβλίου στην Ευρώπη, και να περιοριστούμε στις πιο σημαντικές. Εκεί που βογγάνε οι Ευρωπαίοι εκδότες, εμείς δεν έχουμε λόγο να βαράμε παλαμάκια.
Με τα χρήματα που θα εξοικονομήσουμε από τις εκθέσεις, θα μπορούσαμε να επιδοτήσουμε τις μεταφράσεις ελληνικών βιβλίων στο εξωτερικό. Εκεί θα αποδώσουν πολύ περισσότερο.
* Ο κ. Πέτρος Μάρκαρης είναι συγγραφέας και πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ.
