Μνήμες σε ελάχιστους Θεσσαλονικείς ξυπνούν «Τα Παλιά βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης» που γνώρισε ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος ως έφηβος και φοιτητής της εικοσαετίας 1938-1958. Απο τα εννέα βιβλιοπωλεία της γενέθλιας πόλης που μνημονεύει σ’ ένα βιβλιαράκι, κανένα δεν υπάρχει σήμερα. Πλην του Μόλχο. Τουλάχιστον κατ’ όνομα. Το βιβλιοπωλείο της εβραϊκής οικογένειας μπορεί να επέζησε από πυρκαγιές (1917) και λεηλασίες (γερμανική κατοχή) επί 120 χρόνια, δεν κατάφερε όμως να αντέξει τον ανταγωνισμό της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Το ίδιο ίσχυσε και για τη νέα φουρνιά βιβλιοπωλείων που αποτέλεσαν τις μεγάλες δυνάμεις στις δεκαετίες ’60-’90 (Μπαρμπουνάκης, Ραγιάς, Κοτζιάς).
Νέα βιβλιοπωλεία
Η πόλη άλλαζε με μεγάλη ταχύτητα. Νέα βιβλιοπωλεία άρχισαν να ανατρέπουν το γνωστό σκηνικό (Ιανός, Πρωτοπορία), ο Κοτζιάς δεν άντεξε, ο Ραγιάς από τη «βιτρίνα» της Τσιμισκή μεταφέρθηκε σε υπόγειο της Ερμού, ο Μπαρμπουνάκης καθιέρωσε παρουσιάσεις βιβλίων φέρνοντας σε επαφή συγγραφείς και αναγνώστες, ενώ ο Μόλχο για να επιβιώσει στράφηκε σε συνεργασίες με ομοειδείς επιχειρήσεις.
Σταδιακά, την τελευταία δεκαετία, μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι και βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας άρχισαν να ανεβαίνουν στη Θεσσαλονίκη (Σαββάλας, Βιβλιορυθμός, Παπασωτηρίου, Ελευθερουδάκης), ένας κρίκος από την αλυσίδα Public βρήκε θέση στο Μεντιτεράνεαν Κόσμος, ο Ιανός εξακτίνωσε την παρουσία του σ’ ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα, το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τράπεζας βρήκε δικό του χώρο και στη Θεσσαλονίκη ενώ παράλληλα εξειδικευμένα βιβλιοπωλεία κάνουν την εμφάνισή τους (Φλωράς: ξενόγλωσσο και φροντιστηριακό).
Σήμερα, το κέντρο της πόλης που συγκεντρώνει τα περισσότερα βιβλιοπωλεία παραμένει ο ρυθμιστής των εξελίξεων (η Fnac ψάχνει τον νέο κρίκο της αλυσίδας στη στοά Χιρς), ωστόσο η περιφερειακή αγορά ανακάτεψε την τράπουλα του αναγνωστικού κοινού αλλάζοντας ταυτόχρονα και το προφίλ του. Τα παραδοσιακά βιβλιοπωλεία δεν έμειναν με σταυρωμένα χέρια. Πολλά ανακαινίστηκαν.
Η Πρωτοπορία, εξακολουθεί να προσελκύει νεανικό κοινό κυρίως φοιτητές, ο Μπαρμπουνάκης τους πιστούς φίλους – θαμώνες της υπόγας, ο Ιανός αναγνώστες που θα ενημερωθούν ταυτόχρονα για τη μουσική ή για συλλεκτικές εκδόσεις, ο Βιβλιορυθμός τους εκπαιδευτικούς, ο Ραγιάς τους πανεπιστημιακούς, ο Μαλιάρης στηρίζεται κυρίως στα χαρτικά, ενώ ο Ελευθερουδάκης έσπασε τη μονοτονία στη Νίκης, δίνοντας μια νότα κουλτούρας στο απέραντο μπαρ του φρεντοτσίνο της παραλιακής λεωφόρου.
