Το όνομα του πολύ σημαντικού Αμερικανού σκηνοθέτη Τζον Σέιλς ξεχωρίζει στο πρόγραμμα του φετινού 48ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 16 έως τις 25 Νοεμβρίου. Σε αυτόν τον ξεχωριστό δημιουργό του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου είναι αφιερωμένη η φετινή διοργάνωση – αλλά όχι μόνο. Εκτός από την πλήρη ρετροσπεκτίβα στο έργο του Σέιλς, διοργανώνονται και αφιερώματα στον σύγχρονο Ρουμάνο κινηματογραφιστή Νάε Κάρανφιλ, ενώ παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα το έργο ενός μεγάλου μετρ του ιαπωνικού σινεμά, του Μίκιο Ναρούσε (1905-1969).
Ο Τζον Σέιλς θα τιμηθεί από το Φεστιβάλ με τον Χρυσό Αλέξανδρο, θα δώσει ένα masterclass, θα παρουσιάσει τις ταινίες του και θα συζητήσει με το κοινό, μαζί με τη σύντροφό του και παραγωγό Μάγκι Ρένζι, αλλά και τους ηθοποιούς Κρις Κούπερ (βραβευμένος με Οσκαρ Β΄ ανδρικού ρόλο για το Adaptation) και Ντέιβιντ Στράδερν (υποψήφιος για Οσκαρ α΄ ανδρικού ρόλου για το «Καληνύχτα και καλή τύχη»), με τους οποίους συνεργάζεται επί σειρά ετών. Το έργο του Σέιλς είναι άμεσα συνδεδεμένο με κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα και αναδεικνύει διαφορετικές πτυχές της αμερικανικης κουλτούρας. Η ρετροσπεκτίβα στο έργο του Σέιλς θα συνοδεύεται από ειδική έκδοση, ενώ η νέα του ταινία, με τίτλο Honeydripper, θα δώσει την ευρωπαϊκή της πρεμιέρα στο 48ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
«Βαθύ, ήρεμο ποτάμι»
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το αφιέρωμα στον Ιάπωνα Μίκιο Ναρούσε. «Μια ροή πλάνων που, εκ πρώτης όψεως, μοιάζει ήρεμη, συνηθισμένη, για να αποκαλυφθεί πως στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα μανιασμένο χείμαρρο μεταμφιεσμένο σε ένα βαθύ ποτάμι με γαλήνια επιφάνεια». Ετσι περιέγραψε ο Ακίρα Κουροσάβα το σινεμά του συμπατριώτη του Ναρούσε. Με φιλμογραφία που αριθμεί, από το ντεμπούτο του πίσω από τις κάμερες τη δεκαετία του ’30, έως το κύκνειο άσμα του «Σκόρπια σύννεφα» το 1967, συνολικά 87 ταινίες, το έργο του Ναρούσε, θεωρείται, σύμφωνα με τους εγκυρότερους κριτικούς και θεωρητικούς του κινηματογράφου, ισότιμο με αυτά των Οζου, Μιζογκούτσι και Κουροσάβα. Παρ’ όλα αυτά, παρέμεινε σχεδόν άγνωστο έξω από την πατρίδα του και στο ευρύ κοινό της Δύσης, κυρίως λόγω της πολιτικής των ιαπωνικών στούντιο παραγωγής, τα οποία έκριναν πως το σινεμά του δεν ενδεικνυόταν για διεθνή διανομή, εξαιτίας του αδιαπραγμάτευτου, αποδραματοποιημένου ρεαλισμού και της πεσιμιστικής οπτικής του σκηνοθέτη πάνω στην ανθρώπινη κατάσταση. Στοιχεία που διατρέχουν όλο το έργο του Ναρούσε, αλλά αποτυπώνονται αδρότερα όχι τόσο στην πρώτη και πιο ανοικτή σε πειραματισμούς, όσο στη μεταπολεμική και πλέον ώριμη δημιουργική του περίοδο. Τα τελευταία, ωστόσο, χρόνια οι ταινίες του ανακαλύπτονται εκ νέου, αποκαθιστώντας, σύμφωνα με τα λόγια του έγκριτου Αμερικανού κριτικού Philip Lopate, «ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της παγκόσμιας κινηματογραφικής ιστορίας».
Οξύνοια, χιούμορ
Τέλος, το Φεστιβάλ περιλαμβάνει και αφιέρωμα σε έναν διαφορετικό κινηματογραφικό κόσμο, αυτόν του Ρουμάνου δημιουργού Νάε Κάρανφιλ, με το οποίο ανοίγει φέτος το τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια» του 48ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Σκηνοθέτης, σεναριογράφος, μουσικός, ο Κάρανφιλ είναι ένας πολυσχιδής καλλιτέχνης, ο οποίος όταν δεν βρίσκεται πίσω από την κάμερα, παίζει πιάνο και τραγουδά. Γνώριμος του Φεστιβάλ από το 2002, όταν συμμετείχε τότε με την ταινία «Φιλανθρωπία», ο Κάρανφιλ είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου ρουμανικού σινεμά. Το έργο του χαρακτηρίζεται από οξύνοια και εξαιρετική αίσθηση του χιούμορ, η οποία θίγει με εύγλωττο τρόπο φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα. Χαρακτηριστική είναι η ταινία του E pericoloso sporgersi (1993), με την οποία προσεγγίζει την εποχή του κομμουνισμού στη Ρουμανία, αλλά και η κωμωδία δρόμου «Το Τάνγκο της ασφάλτου» (1996), με πρωταγωνίστρια την Σάρλοτ Ράμπλινγκ.
Στο αφιέρωμα, θα προβληθεί η τελευταία του δουλειά, με τίτλο The Rest is Silence (2007), η ακριβότερη παραγωγή στην ιστορία του ρουμανικού σινεμά.
