Ο Λεβ Ντόντιν είναι ένας άνθρωπος άνετος και ανοιχτόκαρδος. Του αρέσει η εύθυμη συζήτηση, σε αντίθεση με τη δημιουργία του που τη διακρίνει ένα πνεύμα λιτό, αυστηρό, αντισυναισθηματικό. Εξήντα δύο ετών σήμερα, είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Μάλι της Αγίας Πετρούπολης από το 1983. Η πρώτη παράσταση που ανέβασε όταν ανέλαβε τα ηνία του ονομαστού θεάτρου ήταν το «Αδελφοί και αδελφές» το μυθιστόρημα του Φίοντορ Αμπράμοφ διασκευασμένο για το θέατρο, το οποίο αφηγείται τη ζωή μιας κοινότητας καθώς προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της, την εποχή του Στάλιν.
Οι Ρώσοι μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού, για τον σκηνοθέτη έχουν γίνει πιο εύθραυστοι και πιο παράλογοι. Εδώ και 23 χρόνια το τέρας που κρύβεται μέσα στον κάθε Ρώσο είναι το υλικό κάθε αξιόλογης δημιουργικής δουλειάς.
Ο Ντόντιν ουδέποτε στο παρελθόν έχει σκηνοθετήσει Σαίξπηρ, όμως τώρα στράφηκε σ’ αυτόν και μάλιστα σε μια από τις συγκλονιστικότερες τραγωδίες του, τον «Βασιλιά Ληρ». Γιατί; Επειδή, όπως λέει στον «Εκόνομιστ» «το έργο αυτό θέτει ερωτήματα τα οποία αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε». Οχι μόνο σκηνοθέτησε το έργο, αλλά το αναδιαμόρφωσε και το περιέκοψε. Για τον Ντόντιν το έργο είναι η διαλεκτική σχέση θύτη και θύματος μεταξύ της μιας γενιάς και της άλλης, για το τι κληροδοτεί ο ένας στον άλλο. «Αυτό που με ενδιαφέρει» λέει «είναι να απεικονίσω και όχι δουλικά να ακολουθήσω μια πλοκή για το καλό και το κακό». Ετσι προήλθε ένας «Ληρ» δίχως ρητορείες αλλά και δίχως τις μεγάλες εκείνες στιγμές που το αγγλόφωνο τουλάχιστον κοινό περιμένει να παρακολουθήσει. Ο Τρελός π. χ. που προβληματίζει και διασκεδάζει με τα αινιγματικά του λόγια έχει ένα μεγάλο μέρος από το κείμενό του κομμένο· αντίθετα, τραγουδά ή απλώς χτυπά πάνω σε γυμνό πιάνο, τοποθετημένο στη μια γωνιά, το οποίο εξακολουθεί να παίζει και αφού ο Τρελός έχει βγει από τη σκηνή. Η καταιγίδα στον λόφο όπου ο Ληρ χάνει το μυαλό του, δεν έχει διόλου θεαματικά εφέ και οι φωνές σπάνια υψώνονται. Στο βάθος της σκηνής σηκώνεται ένας τείχος φτιαγμένος από κορμούς δέντρων, σε όχημα Χ. Δεν υπάρχουν όπλα στο έργο, ούτε στρατιώτες.
Το κοινό παρακολουθεί την εξάπλωση μιας αναρχίας, σε επίπεδο τοπικό όχι παγκόσμιο. Ενας κουρασμένος Ληρ (Πετρ Σέμακ) καταστρέφει τα γηρατειά του, εξορίζοντας την Κορντίλια και προσβάλλοντας τις άλλες δύο κόρες του Γκονερίλ και Ρίγκαν. Ο Γκλόστερ (Σεργκέι Κουρίσεφ) εξαπατάται από τον νόθο γιο του Εντμουντ (Βλάντιμιρ Σελέζνεφ). Τούτος ο «Ληρ» αναδίνει την πνιγηρότητα και την παράλυση την οικεία μας από τους ήρωες του Τσέχοφ. Οι τρεις αδελφές όταν συγκλίνουν η μία στην αγκαλιά της άλλης, μετά την πρώτη οργή του Ληρ για την Κορντηλία επειδή αρνήθηκε να εξειδικεύσει την αγάπη της για κείνον, είναι μια εντελώς συνειδητή παραπομπή στις «Τρεις αδελφές» του Τσέχοφ. Είναι αξιοσημείωτο ότι τις παίζουν σπουδάστριες δραματικής σχολής, η Ελισαβέτα Μπογιάρσκαγια (Γκονερίλ), η Ελενα Σολομονόβα (Ρίγκαν) και Ντάρια Ρουμιάντσεβα (Κορντήλια). Ντυμένες αρχικά με άσπρα φορέματα και κατόπιν με κυματιστές άσπρες φούστες μοιάζουν περισσότερο πληγωμένες από τεθλιμμένες (ο τρόπος της Κορντήλια) ή φιδίσιες (ο τρόπος της Γκονερίλ και της Ρίγκαν). Η μάχη για τον σκηνοθέτη είναι μεταξύ του παλιού και του νέου. «Δεν μπορεί να κατηγορήσεις το παιδί σου για κάτι αθωώνοντας τον εαυτό σου. Ούτε μπορείς, σαν παιδί, να κατηγορείς τον πατέρα σου δίχως να καταλαβαίνεις τις δικές σου αδυναμίες και αστοχίες». Αυτό είναι το μήνυμα του «Ληρ», για τον σκηνοθέτη.
Εσωτερική δύναμη
Η προσέγγιση αυτή ενδεχομένως δεν συγκινεί το κοινό με τα παραδοσιακά γούστα· δίχως τον μονόλογο του Εντμουντ μετά την αρχή, χωρίς τη μονομαχία Εντμουντ και Εντγκαρ κοντά στο τέλος, δίχως εντυπωσιακή θύελλα. Ομως, δίχως θεαματικότητες και εντυπωσιασμούς η παράσταση τούτη (ήδη παίχθηκε στο Μπάρμπικαν του Λονδίνου και συνεχίζεται στη Μόσχα) είναι ισχυρή με μια δύναμη περισσότερη εσωτερική από εξωτερική.
