Γκιόργκι Λιγκέτι, ένας συνθέτης της εποχής μας

Γκιόργκι Λιγκέτι, ένας συνθέτης της εποχής μας

2' 3" χρόνος ανάγνωσης

Το όνομά του δεν είναι ευρύτερα γνωστό, ωστόσο αποσπάσματα έργων του σπουδαίου συνθέτη Γκιόργκι Λιγκέτι (Λίγκετι κατά άλλους), ο οποίος «έφυγε» την περασμένη Δευτέρα σε ηλικία 83 ετών στη Βιέννη, έφτασαν στο ευρύ κοινό κυρίως μέσα από τον κινηματογράφο: πρώτος ο Κιούμπρικ χρησιμοποίησε στο «2001: H Οδύσσεια του Διαστήματος» (1968) το «Ρέκβιεμ» και τις «Ατμόσφαιρες». O Κιούμπρικ ξαναχρησιμοποίησε μουσική του Λιγκέτι στο κύκνειο άσμα του, «Μάτια ερμητικά κλειστά» (το υποβλητικό πιανιστικό «Musica Ricercata»). Δεν ήταν όμως μόνο ο Κιούμπρικ: και οι Μάικλ Μαν αλλά και Τιμ Μπάρτον χρησιμοποίησαν μουσικές του (δεν θα πούμε «μελωδίες» καθώς απεχθανόταν κάθε έννοια μελωδίας).

Γεννημένος στην Τρανσυλβανία το 1923, ο ουγγροεβραϊκής καταγωγής Λιγκέτι επιβίωσε του Ολοκαυτώματος (όχι όμως και ο πατέρας και ο αδελφός του) και με μεγάλους κινδύνους διέφυγε από την κομμουνιστική Ουγγαρία, όπου το έργο του ήταν απαγορευμένο. Προηγουμένως είχε προλάβει να σπουδάσει αλλά και να διδάξει στη Βουδαπέστη και τα πρώτα του ακούσματα και επιρροές προέρχονταν από τη δημοτική μουσική και από τα έργα των Μπέλα Μπάρτοκ και Ζόλταν Κόνταγι. Αργότερα πειραματίστηκε με το δωδεκάφθογγο σύστημα, με τη μινιμαλιστική σχολή αλλά και με αφρικανικά και ινδονησιακά ακούσματα. Πάντως, με το που βρέθηκε στη Δυτική Γερμανία εντάχθηκε αμέσως στους αβάν-γκαρντ κύκλους, συνδεόμενος με συνθέτες όπως ο Στοκχάουζεν και ο Μπουλέζ, ακολουθώντας όμως με φανατισμό μια αυστηρά προσωπική πορεία. Μέσα στη δεκαετία του 1960 παρουσίασε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του («Atmospheres», «Apparitions», «Aventures», «Nouvelles Aventures» και βέβαια το «Ρέκβιεμ», έργο εμπνευσμένο από την εμπειρία του Ολοκαυτώματος).

Το 1968 ο Κιούμπρικ χρησιμοποίησε τη μουσική του Λιγκέτι στο «2001» χωρίς να ζητήσει την άδειά του, το αποτέλεσμα όμως ήταν να ταυτιστεί με την ψυχεδελική ατμόσφαιρα της εποχής και να θεωρηθεί ένας πολύ «trip» συνθέτης. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 ο Λιγκέτι συνέχισε τους πειραματισμούς του, διδάσκοντας στην Αμερική και στη Γερμανία, όπου και συνέθεσε το, για πολλούς, κορυφαίο έργο του, την όπερα «Le Grand Μacabre».

Με το ιδιότυπο, προκλητικό έργο του ο Λιγκέτι εξέφρασε τον τρόμο και τη φρίκη του 20ού αιώνα. Κυρίαρχο στοιχείο στις συνθέσεις του είναι ο ανθρώπινος πόνος, αν και απεχθανόταν κάθε είδους συναισθηματισμό. Τα μουσικά του έργα έχουν κάτι γκροτέσκο, απηχούν τον σκοτεινό, παράλογο κόσμο της μεταπολεμικής περιόδου και παραπέμπουν στα αλλόκοτα, εφιαλτικά τοπία του Ιερώνυμου Μπος και του Μπρίγκελ. Την ίδια στιγμή όμως βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μουσικής πρωτοπορίας του αιώνα που πέρασε. Κύριο μέλημά του ήταν να μην ταυτιστεί με καμία σχολή και κανένα δόγμα, παραμένοντας πιστός στις αυστηρά προσωπικές του παρορμήσεις και ανησυχίες.

comment-below Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή

Editor’s Pick

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΕΣ

MHT