Όμοια αλλά πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες είναι η φετινή 9η
Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που ξεκίνησε την περασμένη
Πέμπτη στους χώρους της HELEXPO.
Η τιμώμενη χώρα είναι εδώ – η Σερβία φέτος- όπως κάθε χρόνο.
Παρούσα και η θεματική έκθεση, που αφηγείται σταθμούς της ιστορίας
της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων
από την απελευθέρωσή της. Στις παλιές φωτογραφίες και στα
χειρόγραφα ημερολόγια του Μαθιού Τριανταφυλλίδη (αδελφού του Μανόλη
Τριανταφυλλίδη) στέκονται για ώρα πολλοί επισκέπτες. Η εβραϊκή
κοινότητα της Θεσσαλονίκης είναι παρούσα με ενδιαφέροντα βιβλία
(κυρίως από τις εκδόσεις «Καπόν»). «Η Θεσσαλονίκη πρέπει να
αναδείξει την πολιτισμική της ταυτότητα. Η εβραϊκή κοινότητα είναι
μεγάλο μέρος αυτής της ταυτότητας. Οφείλουμε να την αναδείξουμε,
όχι για να την αναβιώσουμε, αλλά για να γνωρίσουμε το παρελθόν μας»
έλεγε σε μία από τις πολλές εκδηλώσεις που φιλοξενούνται στο χώρο
της θεματικής έκθεσης, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης.
Οι εκδηλώσεις παρουσίασης βιβλίων διαδέχονται η μία την άλλη,
αρκετές –όπως εκείνη του Εμίρ Κουστουρίτσα, της Σώτης Τριανταφύλλου
και του ιστορικού Χάγκεν Φλάισερ – είχαν πάρα πολύ κόσμο. Παρούσα
και η παιδική γωνιά (με λιγότερο φανταιζί περίπτερα είναι αλήθεια),
στη θέση της και η Γωνιά των Εφήβων. Τι άλλαξε λοιπόν στη φετινή
έκθεση;
Κατ’ αρχήν λείπουν αρκετοί μεγάλοι αλλά και μικρότεροι εκδότες
που και μεγάλο μερίδιο της βιβλιοπαραγωγής έχουν, και δημοφιλείς
συγγραφείς στεγάζουν και μακρόχρονη διαδρομή έχουν να παρουσιάσουν
(Αγκυρα, Καστανιώτης, Μεταίχμιο –βρίσκεται μόνο στην παιδική
γωνιά-, Λιβάνης, Κέδρος, Ψυχογιός, Πόλις, Μίνωας, Τόπος, Ωκεανίδα,
Scripta κ.ά.). Η 9η ΔΕΒΘ καλύπτει και φέτος, όπως τις προηγούμενες
χρονιές, δύο περίπτερα της HELEXPO, η διάταξη όμως, το ύφος, η
ατμόσφαιρα, διαφέρουν. «Δεν λείπουν μόνο κάποιοι εκδότες, λείπουν
και τα βιβλία τους και οι συγγραφείς τους», λένε οι συνάδελφοί του
που επέλεξαν να στηρίξουν κι αυτή τη δύσκολη χρονιά τη ΔΕΒΘ. Το
δεύτερο που άλλαξε είναι η αγοραστική ικανότητα και διάθεση του
κοινού. Η έκθεση έχει επισκέπτες, αλλά λίγοι είναι αυτοί που
αγοράζουν. «Στο πόσο κάνει τελειώνει η συζήτηση» λένε εκδότες που
μετέχουν από την αρχή στις εκθέσεις της Θεσσαλονίκης. Ο βροχερός
καιρός που άλλες χρονιές ήταν κίνητρο για τους Θεσσαλονικείς να
έρθουν στην έκθεση αντί να πάνε για μπάνιο, φέτος για αρκετούς ήταν
ένα ακόμα αντικίνητρο.
Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου προσπάθησε να αντιμετωπίσει τις
«αναταράξεις» της απουσίας των μεγάλων εκδοτών και της δύσκολης
χρονιάς. Η αλήθεια είναι ότι κινητοποίησε πολλούς μικρούς εκδότες,
αρκετοί από τους οποίους δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια.
Πενήντα τέσσερις ήρθαν για πρώτη φορά στην έκθεση (14 περισσότεροι
από πέρυσι) καλύπτοντας με τα περίπτερά τους το κενό που άφησαν τα
μεγάλα περίπτερα των μεγάλων εκδοτών. Ονόματα εκδοτικών οίκων όπως
Δύας Εκδοτική, εκδ. Φλούδας, εκδ. Ποθητός, Χάρις ΕΠΕ, εκδ. Ευθεία,
εκδ. Τακιδέλη, Συμπαντικές διαδρομές, Αγγελιοχώρος, Texto –
Lexikopoleio, Επόμενος Σταθμός, Σύγχρονη Μητέρα, εκδ. Καρυδάκη,
εκδ. Δια βίου είναι μερικά από τα νέα ονόματα. Υπάρχει μια
επαναδραστηριοποίηση νέων επιχειρηματιών στο βιβλίο; Τι κάνει
αυτούς τους ανθρώπους να επενδύουν στο βιβλίο σε καιρούς κρίσης;
Μήπως οι θεματικές εκδόσεις, στις οποίες πολλοί δραστηριοποιούνται
έχει ένα σταθερό κοινό; Θα περιμέναμε από το ΕΚΕΒΙ να αναδείξει
αυτά τα νέα στοιχεία.
Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης έφτασε σ’ ένα υψηλό
επίπεδο. Θα περιμέναμε, φέτος με τις ειδικές συνθήκες, να δοθεί νέα
ώθηση, να αναζητηθεί η πραγματικότητα στο χώρο του βιβλίου σε
καιρούς κρίσης, να συζητηθούν θέματα που οι εκδότες λένε χαμηλόφωνα
μεταξύ τους. Αντ’ αυτού οι διοργανωτές επέλεξαν τη μέχρι τώρα
γνωστή συνταγή της έκθεσης, και τον ασφαλή αλλά εύκολο δρόμο των
βιβλιοπαρουσιάσεων. Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου κατάφερε να
πραγματοποιήσει μια αξιοπρεπή έκθεση και να διατηρήσει έναν θεσμό
σε καιρούς κρίσης (εντάσσοντας το κόστος στο ΕΣΠΑ). Μήπως ήρθε η
στιγμή να αφουγκραστεί ό,τι νέο και διαφορετικό συμβαίνει στο χώρο
του βιβλίου και να αξιοποιήσει νέες δυνατότητες ;
