Σε ένα από τα παλιότερα μοναστήρια της Μόσχας, στη μονή του Αγίου Ανδρονίκου όπου έζησε και τάφηκε ο μεγάλος αγιογράφος και μοναχός Αντρέι Ρουμπλιόφ, από τον περασμένο Μάιο και για δύο μήνες, οι Ρώσοι είχαν την ευκαιρία να δουν μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση. Οχι μόνο γιατί το θέμα της αφορούσε την Ελλάδα, αλλά και γιατί συνδέθηκε με τη μεγάλη κληρονομιά της Ορθοδοξίας. Θέμα που πάντα συγκινεί τον ρωσικό λαό πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για αγιορείτικους «θησαυρούς». Διακόσια αριστουργήματα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης από δέκα ονομαστά μουσεία της Ρωσίας με ιδιαίτερη ιστορία το καθένα, είχε την ευκαιρία να θαυμάσει το κοινό.
Δώρα των μοναχών του Αγίου Ορους στους τσάρους και Πατριάρχες της Ρωσίας, άλλα ήταν αγορές αξιωματούχων της ρωσικής αυλής και της εκκλησίας αλλά και αγορές Ρώσων συλλεκτών του 19ου αιώνα από τις μονές του Αθω.
Η έκθεση είχε επιτυχία, τελείωσε, εκείνο όμως που έμεινε να τη θυμίζει, είναι ο κατάλογος.
Η έκδοση «Θησαυροί του Αγίου Ορους στη Ρωσία (10ος-17ος αι.») που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Severnyl polomnik και το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού, τώρα μπορεί κανείς να την προμηθευτεί και στην Ελλάδα, στο βιβλιοπωλείο της «Εστίας» (40 ευρώ).
Η έκθεση οργανώθηκε από το ΕΙΠ σε συνεργασία με το Κεντρικό Μουσείο Παλαιορωσικής Τέχνης και Πολιτισμού Αντρέι Ρουμπλιόφ, την πρεσβεία της Ελλάδας στη Μόσχα (πρέσβης μας είναι ο Δημήτριος Παρασκευόπουλος), με τη φροντίδα του Δημήτρη Γιαλαμά, (Μορφωτικός Σύμβουλος της Πρεσβείας της Ελλάδας) που είχε την επιμέλεια. Ενώ την επιμέλεια της έκδοσης που κυκλοφορεί στα Ρωσικά και Αγγλικά, είχαν διαπρεπείς Ρώσοι ειδικοί με επικεφαλής τον καθηγητή Μπορίς Φόνκιτς (αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και επίτιμος διδάκτορας του Αριστοτελείου Θεσσαλονίκης).
Στα χίλια χρόνια της ιστορίας της Ρωσίας και των ελληνορωσικών πολιτικών σχέσεων, το Αγιο Ορος έπαιξε έναν από τους σημαντικότερους ρόλους. Το πνεύμα αυτής της συνεργασίας των δύο χωρών αποτυπώνεται κι εδώ.
Τι περιλαμβάνει
Η έκδοση χωρίζεται σε έξι μέρη όπως άλλωστε και η έκθεση. Ελληνικά χειρόγραφα του 10ου-17ου αι. που γράφτηκαν στο Αγιο Ορος ή φυλάχθηκαν επί αιώνες στις αγιορείτικες αποθήκες, αγοράστηκαν τα περισσότερα απ’ αυτά από τον μοναχό Αρσένιο Σουχάνοφ με εντολή του τσάρου Αλεξίου Μιχαήλοβιτς.
Υλικό που συγκεντρώθηκε με σκοπό τη δημιουργία μεγάλης βιβλιοθήκης, η οποία θα αποτελούσε και τη βάση των εκκλησιαστικών μεταρρυθμίσεων του Πατριάρχη Νίκωνος. Πεντακόσια και πλέον χειρόγραφα έφερε στη Μόσχα ο Σουχάνοφ από τα μοναστήρια του Αθω. Αυτόγραφα λοιπόν γνωστών προσωπικοτήτων του ελληνικού κόσμου, όπως ο μαθητής του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου Ιωάννης Καλλιγράφος, οι Ιωάννης και Μάρκος Ευγενικός, ο καρδινάλιος Βησσαρίων, ο Κριτόβουλος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Φιλόθεος Κόκκινος κ.ά., παρουσιάστηκαν στη Μόσχα μαζί με άλλα αντικείμενα. O αναγνώστης της έκδοση αυτής (315 σελίδες) μπορεί να θαυμάσει τα 50 από αυτά.
Επίσης 23 διακοσμημένα ελληνικά χειρόγραφα, 35 σλαβικά και παλαίτυπα, κειμήλια που σχετίζονται με τον βίο και το έργο του Οσίου Μαξίμου του Γραικού, πανέμορφες ελληνικές, σερβικές ρωσικές εικόνες και τοιχογραφίες καθώς και επιτραπέζιους σταυρούς, εγκόλπια κ.ά.
