Ιδιόμορφη σχέση διατηρεί η Θεσσαλονίκη με το θέατρο: ξηρασία (έως και παντελής) ορισμένες περιόδους, πριν ή και μετά την ίδρυση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), αλλά και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα άνθηση ορισμένες άλλες, κατά τη διάρκεια των οποίων εμφανίστηκαν πολλά μικρά και ερεθιστικά θεατρικά σχήματα.
Σε μια περίοδο, τώρα, όπου φαίνεται πως διανύουμε πάλι μια αρκετά δροσερή κι ελπιδοφόρα κατάσταση, ενώ κάποια χρόνια νωρίτερα δεν είχαν απομείνει στη συμπρωτεύουσα παρά το ΚΘΒΕ και η ηρωική «Πειραματική Σκηνή της Τέχνης», εκδίδεται ένας ενδιαφέρων τόμος, που έστω κι εν συντομία, επιχειρεί να καταγράψει ένα «προφίλ» της θεατρικής Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του τελευταίου μισού αιώνα.
Ο τόμος έχει τίτλο «Το θέατρο στη Θεσσαλονίκη» και υπότιτλο «50 χρόνια 1953 – 2003» και εκδόθηκε από τον σύλλογο «Οι φίλοι του ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη» και το υπουργείο Πολιτισμού, ως αφιέρωμα στη μνήμη της Μελίνας για τα 10 χρόνια από τον θάνατό της. H έκδοση είναι στα Ελληνικά και τα Αγγλικά, γλώσσες που μοιράζονται εξίσου τις 316 σελίδες του τόμου. H έκδοση, όπως αναφέρει η Ελένη M. Λαζαρίδου που είχε την επιμέλεια και την ευθύνη της τεκμηρίωσης, φιλοδοξεί να αναδείξει «την εντυπωσιακή πορεία που είχε τα τελευταία 50 χρόνια το θέατρο της Θεσσαλονίκης» και να τιμήσει τους προδρόμους και δημιουργούς αυτής της προσπάθειας, καθώς και τις «ανήσυχες θεατρικές ομάδες που δημιούργησαν και πλούτισαν το θέατρο με τολμηρές επιλογές».
Ριζιμιό γεγονός για το θέατρο στη συμπρωτεύουσα είναι βέβαια η ίδρυση του ΚΘΒΕ το 1961. Κατά τα άλλα, όπως αναφέρει η θεατρολόγος Γιάννα Τσόκου στο κατατοπιστικό κείμενό της που περιλαμβάνεται στον τόμο, «η πορεία των θιάσων που ξεκίνησαν με ιδιωτική πρωτοβουλία, δείχνει πως μετά τον πόλεμο και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80 δημιουργήθηκαν θεατρικά σχήματα βραχύβια μεν, καθοριστικά δε για την πολιτιστική ζωή της πόλης, ενώ οι περισσότεροι από τους θιάσους που άρχισαν να δίνουν παραστάσεις από το ’80 και μετά, συνεχίζουν ακμαίοι…».
Από το ’50 κι ώς τη μεταπολίτευση, επισημαίνει επίσης, «συναντά κανείς προσωπικότητες όπως ο Κυριαζής Χαρατσάρης, η Αγγελική Τριανταφυλλίδη, η Ρούλα Πατεράκη και τους θιάσους που δημιούργησαν, καθώς και ομαδικές πρωτοβουλίες όπως το Θεατρικό Εργαστήρι και το Καφε-Θέατρο. H Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», το Νέο Θέατρο Θεσσαλονίκης, το Θέατρο Αναζήτησης, το Θέατρο Παράθλαση κάνουν αισθητή την παρουσία τους στη δεκαετία του ’80 και μετά, ενώ τα τελευταία χρόνια το θέατρο εμπλουτίζεται με θιάσους όπως η Λύκη Βυθού, οι Νέες Μορφές, η Ομάδα Νέμεση και η Ακτίς Αελίου».
Ο τόμος περιλαμβάνει τα κεφάλαια: «Πρόδρομοι του πρωτοποριακού θεάτρου», με ειδικές αναφορές στην τακτική κάθε καλοκαίρι παρουσία του Θεάτρου Τέχνης του Κουν στη Θεσσαλονίκη, στο Νέο Θέατρο του Κώστα Ζαρούκα, στο Ελεύθερο Θέατρο του K. Χαρατσάρη και στο Θεατρικό Εργαστήρι του K. Γακίδη. «Περί θεάτρου», με κείμενα Z. Σαμαρά, Δ. Χρονόπουλου, B. Παπαβασιλείου, I. Μανωλεδάκη, P. Πατεράκη και A. Βέττα. «Θεατρική παιδεία», με αναφορές στη δραματική σχολή του ΚΘΒΕ και στο Τμήμα Θεάτρου του Αριστοτελείου. «Θεατρικά σχήματα», όπου γίνεται λόγος, εν συντομία, για καθέναν ξεχωριστά τους εν λειτουργία θιάσους.
Μετά το αγγλικό μέρος δημοσιεύεται κατάλογος παραστασιολογίας των σχημάτων αυτών, εκτός του ΚΘΒΕ.
