Μια νεαρή Ρωσίδα σκηνοθέτρια και ηθοποιός έχει αναλάβει να ανεβάσει ένα έργο του μεγάλου συμπατριώτη της Νικολάι Γκόγκολ στο Εθνικό μας Θέατρο – στην Πειραματική Σκηνή του, συγκεκριμένα, την οποία διευθύνει ο Στάθης Λιβαθινός. Κρατάει δεσμούς με το ρωσικό θέατρο ο Λιβαθινός, αφού σπούδασε και δούλεψε στη Μόσχα και τρέφει βαθιά εκτίμηση στο θεατρικό εκπαιδευτικό τους σύστημα. Και κάτι ξεχωριστό θα είδε στη δουλειά της νεαρής και ήδη βραβευμένης Νίνα Τσούσοβα για να της ζητήσει συνεργασία. Ετσι, την ερχόμενη Παρασκευή ανεβαίνει στην Πειραματική «Το παλτό» του Γκόγκολ σε σκηνοθεσία Νίνας Τσούσοβα, με Ελληνες, φυσικά, ηθοποιούς.
– Με το έργο αυτό κάνατε, το 2000 στη Μόσχα, την πρώτη σας παράσταση, για την οποία μάλιστα σας απονεμήθηκε το θεατρικό βραβείο «Καλύτερο Ντεμπούτο της Χρονιάς». Τι σας τράβηξε σ’ αυτό το έργο;
– Μου αρέσει όλος ο Γκόγκολ, είναι μια ξεχωριστή περίπτωση στη ρωσική λογοτεχνία. Κάθε έργο του είναι μελέτη πάνω στην ανθρώπινη ψυχή. Στο «Παλτό» βάζει στο κέντρο της προσοχής όχι κάποιο ξεχωριστό πρόσωπο, αλλά ένα ανθρωπάκι, στο οποίο μπορεί καθένας να αναγνωρίσει τον εαυτό του. Είναι έργο για τον άνθρωπο και το μικρόκοσμο γύρω του. Για το πόσο εύκολο είναι να πληγώσεις έναν άνθρωπο, αν δεν έχεις υπομονή και σεβασμό για τον εσωτερικό του κόσμο.
– Υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στην κοινωνία της εποχής Γκόγκολ και τη σημερινή ρωσική;
– Βεβαίως, κι όχι μόνο στη ρωσική. Γιατί ο Γκόγκολ δεν εστιάζει σε εθνικές ιδιαιτερότητες, αλλά στους μηχανισμούς ενός γενικότερου συστήματος.
– «Το παλτό» δεν είναι θεατρικό αλλά πεζογραφικό κείμενο, και μάλιστα με ελάχιστα διαλογικά μέρη. Πώς ξεπεράσατε αυτήν τη δυσκολία στη σκηνή;
– H γλώσσα του Γκόγκολ απαιτεί να δουλέψεις με φαντασία και να σκάψεις το κείμενο για να βγάλεις στο φως αυτό που κρύβει. Αν γίνει αυτό, και λίγα λόγια αρκούν. Βάση εδώ είναι το αυθεντικό κείμενο, μόνο που ορισμένα σημεία μετέτρεψα σε διάλογο. Αλλά υπάρχουν και σημεία όπου οι ήρωες αυτοσχεδιάζουν πάνω στον καμβά του έργου.
– Σε τι διαφέρει η ελληνική σας παράσταση από τη ρωσική;
– Νομίζω ότι το έργο ανεβαίνει εδώ υποκριτικά πιο ακραία, γιατί οι Ελληνες ηθοποιοί είναι πολύ πιο έντονοι και παραστατικοί κι αυτό δεν μπορείς να μην το εκμεταλλευτείς. Αλλά η μοναξιά, ο ερωτας, η ευτυχία, ο θάνατος είναι έννοιες πανανθρώπινες. Το ρωσικό και το ελληνικό «Παλτό» είναι δύο εκδοχές ίδιες αλλά και διαφορετικές ταυτόχρονα.
– H σκηνοθεσία τι τόνισε στο έργο;
– Αλλαξα το φινάλε. Δεν εμφανίζεται το φάντασμα του βασικού «ήρωα» που τιμωρεί, μόνο μιλάνε γι’ αυτό. Ηθελα να μένει η ελπίδα στο τέλος ότι η ευτυχία είναι εφικτή. Θέλω οι άνθρωποι να πιστεύουν στην ευτυχία.
– Γιατί βάλατε λίγους ηθοποιούς να κάνουν πολλούς ρόλους;
– Υπάρχει το βασικό πρόσωπο που με τα μάτια του βλέπουμε τον γύρω του κόσμο. Γι’ αυτόν όλοι μοιάζουν μεταξύ τους. Γι’ αυτό κι οι τρεις άλλοι ηθοποιοί είναι σαν να αλλάζουν απλώς μάσκα. Κάτι ερεθιστικό και για τους ηθοποιούς, αφού πρέπει να βρουν για κάθε πρόσωπο ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Μια μάσκα, που αποδίδεται περισσότερο ψυχολογικά παρά με άλλο μακιγιάζ.
– Πώς τα πήγατε με τους ηθοποιούς, που μιλούν άγνωστη για σας γλώσσα;
– Στο θέατρο όλοι μιλούν την ίδια γλώσσα, τη γλώσσα της ψυχής και των συναισθημάτων. Υπαρκτά είναι βέβαια τα εμπόδια επικοινωνίας, αλλά περιορίζονται στο ελάχιστο όταν θέλεις πραγματικά να επικοινωνήσεις.
– Πώς σας φάνηκαν οι συνθήκες δουλειάς στο Εθνικό μας;
– Είμαι πολύ ικανοποιημένη. Ολοι έδειξαν προθυμία να βοηθήσουν, παρ’ όλο που οι τεχνικές απαιτήσεις ήταν μεγάλες. Ενα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους.
– Προσφέρει ευκαιρίες στους νέους το θέατρο στη Ρωσία;
– Είναι εποχή αλλαγής σκυτάλης κι οι νέοι έχουν πολλές ευκαιρίες. Παντού στη Ρωσία εμφανίζονται νέοι δημιουργοί.
– Πώς πήγατε με την Αθήνα;
– Για μένα πόλη σημαίνει άνθρωποι. Οι Αθηναίοι, λοιπόν, μου φαίνονται εξαιρετικοί άνθρωποι, τους αγάπησα και θα ήθελα πολύ να τους ξαναδώ.
