Λες και φύσηξε ένα απαλό αεράκι από την παλιά προκυμαία της Σμύρνης και έφερε μαζί του όλες τις θύμησες, τις μυρωδιές και τους ήχους της πόλης, όπου κάποτε χτυπούσε η καρδιά του Μικρασιατικού ελληνισμού. O 98χρονος Γεώργιος Κατραμόπουλος, αειθαλής, διαυγής, με καθαρή άρθρωση μετέφερε, με συγκινητικό τρόπο, όλους όσοι παρευρέθησαν προχθές στο κτίριο της Ελληνικής Εταιρείας στην Πλάκα, στην ατμόσφαιρα της χαμένης πατρίδας στην οποία γεννήθηκε και έζησε μέχρι την εφηβεία του. Τρεις γενιές από την οικογένειά του πρόλαβαν να γευτούν τη Σμύρνη, όπου εγκαταστάθηκαν από τη Βέροια της Μακεδονίας. Με πείσμα, εμπορικό πνεύμα και σκληρή δουλειά -«Φτωχός στη Σμύρνη ήταν ο τεμπέλης μονάχα» έλεγε χθες- κατάφεραν να γίνουν εξέχοντα μέλη της ελληνικής κοινότητας και να αγαπήσουν αυτόν τον τόπο που ισορροπούσε αριστοτεχνικά ανάμεσα στην Ελλάδα, την Ευρώπη και την Ανατολή.
Ο Γ. Κατραμόπουλος σεργιάνισε τους ακροατές του -ανάμεσα στους οποίους ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, η Λίζα Εβερτ, ο Νικηφόρος Διαμαντούρος- σε ολόκληρη την πόλη, τα σοκάκια και την προκυμαία της. H αφήγησή του πήρε άλλο χρώμα και η φωνή του σκοτείνιασε όταν άρχισε να περιγράφει πως οι Τούρκοι εισέβαλαν και άρχισαν να κατακαίνε τη Σμύρνη. Θυμήθηκε την εικόνα που πρωταντίκρισε στη γέφυρα της Πούντας, κρατώντας στο χέρι του μια φωτογραφική μηχανή: οι καβαλάρηδες, «ένα άθλιο μπουλούκι με τσουβάλια αντί για σέλες και σχοινιά αντί για χαλινάρια» να πετάνε κονσέρβες με αναμμένα στουπιά στους ξύλινους ορόφους των σπιτιών της ελληνικής συνοικίας. Υστερα, το δύσκολο ταξίδι της επιστροφής και η προσφυγιά. O εγγονός του, Αλέξης Μπίστικας, ήταν εκείνος που τον παρακίνησε να καταγράψει τη μαρτυρία του αυτή στο χαρτί – τον Δεκέμβρη θα κυκλοφορήσει από την «Ωκεανίδα» το τρίτο του βιβλίο με τίτλο «H Σμύρνη των Σμυρνιών» – και σκόπευε μάλιστα να γυρίσει ταινία.
«Η ιστορία δεν μετριέται με δεκαετίες αλλά με αιώνες και χιλιετηρίδες» ήταν ο σοφά διατυπωμένος επίλογος του Γ. Κατραμόπουλου για την παρουσία των Ελλήνων στην Μικρασία, ενώ η κόρη του, Ελένη Μπίστικα, συμπλήρωσε ότι είναι χρέος να μην ξεχαστεί η καταστροφή της Σμύρνης όσο και αν ο χρόνος θολώνει τη μνήμη.
