Η ζημιά που προκαλεί η δεύτερη προεδρία Τραμπ, στο εσωτερικό και διεθνώς, επιδεικνύει τάσεις κλιμάκωσης. Λιγότερο από έναν μήνα μετά την υπογραφή του μνημονίου των 14 σημείων που –ελπίζαμε ότι– σηματοδοτούσε το τέλος του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η κατάπαυση του πυρός έχει επισήμως καταρρεύσει, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει επιβληθεί εκ νέου, και οι τιμές του πετρελαίου τραβούν ξανά την ανηφόρα. Ο,τι προσδοκίες μπορεί να έτρεφαν οι Ρεπουμπλικανοί για βελτίωση της οικονομικής κατάστασης –και ειδικά για συγκράτηση του πληθωρισμού– πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου φαίνεται να εξανεμίζονται.
Είναι προφανές ότι –όπως και στα τέλη Φεβρουαρίου– ο Τραμπ εξακολουθεί και τώρα να μην έχει μια στρατηγική που θα τον οδηγήσει στη λιγότερο ολέθρια δυνατή έκβαση του πολέμου. Σαν να εξακολουθεί να περιμένει ότι αν χτυπήσει το Ιράν με αρκετή σφοδρότητα, αν σκοτώσει αρκετούς από τους ηγέτες του («πολύ ορθολογικά άτομα» και «δυνατοί», τους αποκαλούσε πριν από έναν μήνα, «ψεύτες» και «καθάρματα» ξανά τώρα), κάποια στιγμή θα προκύψει μια κυβέρνηση της αρεσκείας του.
Εν τω μεταξύ, στο εσωτερικό μέτωπο, ο Τραμπ ανέτρεψε την απόφαση αναστολής της πρακτικής των ελέγχων οδηγών από την ICE, παρότι οδήγησε σε δύο θανάσιμους πυροβολισμούς μεταναστών από πράκτορες του διαβόητου σώματος στο Τέξας και στο Μέιν. Μέσα στην εβδομάδα, αποκαλύφθηκε ακόμα μία πτυχή της αξιοποίησης της προεδρίας προς όφελος της οικογένειας του προέδρου, με το ρεπορτάζ για τα δισεκατομμύρια που έχουν εισπράξει από τους φορολογουμένους αμυντικές start-ups στις οποίες έχουν επενδύσει οι γιοι του. Και σήμερα το βράδυ (στις 21.00, ώρα Ανατολικής Ακτής) έχει προαναγγείλει τηλεοπτικό διάγγελμα όπου θα μιλήσει για το θέμα της ακεραιότητας της εκλογικής διαδικασίας. Η πολυμέτωπη απόπειρα χειραγώγησης των εκλογών του Νοεμβρίου, με άλλα λόγια, ανεβάζει ταχύτητες.
Εχουμε να δούμε πολλά στους επόμενους μήνες.
→ Ως συνήθως, με βρίσκετε στο yanpal@kathimerini.gr και στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
ΠΑΛΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ. Ο βαθμός στρατηγικής ασυναρτησίας που διέπει την επιλογή της αναζωπύρωσης του πολέμου κατά του Ιράν φάνηκε σε δύο διαδοχικές μέρες στις αρχές της εβδομάδας. Τη Δευτέρα, σε μία από τις αμέτρητες τηλεφωνικές του συνεντεύξεις και σε ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον ρόλο του «φύλακα» των Στενών (ο έλεγχος των οποίων ήταν η βασική αιτία κατάρρευσης της εκεχειρίας), με ένα μικρό αντίτιμο: 20% όλων της αξίας των φορτίων στα πλοία που θα κάνουν το πέρασμα. Μόλις 24 ώρες αργότερα, η ιδέα των διοδίων αυτών –που ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών του είχε ανακοινώσει προ εβδομάδων ότι αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο, και που προκάλεσε την άμεση αντίδραση συμμάχων των Αμερικανών στην περιοχή και του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας– παραμερίστηκε. Ο πρόεδρος όμως την αντικατέστησε με μία άλλη, σχεδόν εξίσου φαεινή: ότι οι ΗΠΑ θα παρέχουν προστασία σε φορτία χωρών που θα δεσμευτούν ότι θα επενδύσουν στην αμερικανική οικονομία.
Παράλληλα, ο Τραμπ απείλησε την Τεχεράνη –ξανά– πως θα βομβαρδίσει τις μη στρατιωτικές υποδομές του Ιράν και δήλωσε (χθες) ταυτόχρονα ότι το καθεστώς θέλει να διαπραγματευτεί έναν νέο συμβιβασμό και πως «πολύ σύντομα θα ηττηθεί».
Επί του πεδίου, οι αμερικανικές δυνάμεις εστιάζουν προς το παρόν στον βομβαρδισμό παράκτιων αμυντικών δυνατοτήτων του Ιράν και πυραυλικών εγκαταστάσεων, με σκοπό να υπονομεύσουν την ικανότητά του να ελέγχει τη ροή των πλοίων στα Στενά. Η αμερικανική επιχείρηση συνοδείας πλοίων για έξοδο από την πλευρά του Ομάν πάντως δεν φαίνεται να πηγαίνει καλά, καθώς τα ιρανικά πλήγματα των τελευταίων ημερών έχουν αποθαρρύνει πολλές ναυτιλιακές εταιρείες. «Οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να έχουν κανέναν έλεγχο της κατάστασης», δήλωσε ναυτιλιακή πηγή στο Reuters. Η συγκεκριμένη εταιρεία επέλεξε να μην πλεύσει μέσω των Στενών λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια του πληρώματος. Στις αρχές της εβδομάδας, η κίνηση στα Στενά έπεσε σε χαμηλό δύο μηνών.
Το Ιράν έχει βάλει στο στόχαστρο αμερικανικές βάσεις (χθες μόνο, δέχτηκαν επίθεση η Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ). Εχει απειλήσει, επίσης, ως απάντηση στον νέο αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, ότι θα διαταράξει περισσότερους ενεργειακούς διαδρόμους (βλ. Ερυθρά Θάλασσα).
Ο Τραμπ ενημέρωσε το Σαββατοκύριακο το Κογκρέσο για την επανέναρξη των εχθροπραξιών. Η κυβέρνηση τώρα έχει διορία 60 ημερών για να λάβει την έγκριση των νομοθετών για τις νέες επιχειρήσεις. Να δούμε τι θα τις κάνει. Οπως γράφει ο Πίτερ Μπέικερ στους New York Times: «Ενας πρόεδρος που έχει κάνει την επίδειξη της εξουσίας του στην παγκόσμια σκηνή σήμα κατατεθέν της δεύτερης θητείας του, βρήκε στο Ιράν έναν αντίπαλο που μέχρι στιγμής δεν λυγίζει απέναντι στη θέλησή του και μια γεωπολιτική σύγκρουση που δεν μπορεί να κερδηθεί μέσω δυσάρεστων αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή απειλών για δασμούς».
Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΛΙΝΤΣΕΪ ΓΚΡΑΧΑΜ. Στις τάξεις των νομοθετών, μία από τις φωνές με τη μεγαλύτερη επιρροή στη δεύτερη θητεία του Τραμπ ήταν ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, που έφυγε από τη ζωή ξαφνικά το Σαββατοκύριακο από ρήξη αορτής. Ο 71χρονος Ρεπουμπλικανός από τη Νότια Καρολίνα θα διεκδικούσε την πέμπτη του θητεία στη Γερουσία τον Νοέμβριο.
Ο Γκράχαμ, το απόλυτο «γεράκι» σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, ήταν κάποτε επιστήθιος φίλος του Τζον Μακέιν και σφοδρός επικριτής της κατάληψης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος από τον Τραμπ (δείτε εδώ το κλασικό, προφητικό απόσπασμα). Δεν άργησε, ωστόσο, να προσαρμοστεί, συνειδητοποιώντας ότι μία εχθρική ανάρτηση από τον Τραμπ θα μπορούσε να τερματίσει πρόωρα την πολιτική του καριέρα. Και κάπως έτσι, παρότι ο νέος ηγέτης των Ρεπουμπλικανών είχε χλευάσει τον Μακέιν για το γεγονός ότι είχε αιχμαλωτιστεί στο Βιετνάμ και παρά το γεγονός ότι εξέφραζε έναν απομονωτισμό που βρισκόταν σε μετωπική σύγκρουση με την κοσμοθεωρία του Γκράχαμ, έγινε από του στενότερους συνεργάτες του.
Στον δρόμο, αποξένωσε πολλούς από τους Δημοκρατικούς φίλους του στη Γερουσία, αλλά και Ευρωπαίους ηγέτες που τον έβλεπαν να υποστηρίζει τα αίσχη της δεύτερης θητείας – ακόμα και τις βλέψεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Πρόλαβε να πετύχει έναν στόχο ζωής, την απόπειρα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, αλλά και να τη δει να αποτυγχάνει. Και έγινε έμβλημα της μετάλλαξης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος σε ένα προσωπικό όχημα του Τραμπ, που βρίσκεται σε μια τρελή πορεία υπονόμευσης της δημοκρατίας στο εσωτερικό, αχαλίνωτης διαφθοράς και πλουτισμού της προεδρικής οικογένειας και των φίλων της, και διάλυσης των συμμαχιών που θεμελίωσαν την Pax Americana.
ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ. Ο ξαφνικός θάνατος του Γκράχαμ ήλθε τη στιγμή που έμοιαζε να έχει πείσει, επιτέλους, τον Λευκό Οίκο να υποστηρίξει το πακέτο σφοδρών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο επεξεργαζόταν εδώ και πάνω από έναν χρόνο, σε συνεργασία με τον Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ των Δημοκρατικών. Το πακέτο, με το οποίο συντάσσονται 85 από τους 100 γερουσιαστές, είχε παραμείνει όλον αυτόν τον καιρό στον πάγο εξαιτίας της επιμονής του Τραμπ να επιδιώξει την προσωπική του επίθεση διπλωματικής γοητείας προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Η παταγώδης αποτυχία αυτής της προσπάθειας και η φονική αποτελεσματικότητα της ουκρανικής εκστρατείας με drones κατά ρωσικών στόχων φαίνεται ότι έκαμψαν σταδιακά τις αντιστάσεις του Αμερικανού προέδρου.
Ο Γκράχαμ ήταν μέρος ομάδας γερουσιαστών που συναντήθηκε στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα την περασμένη εβδομάδα με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, πετυχαίνοντας να επιλύσουν τις εκκρεμείς διαφωνίες. Στη συνέχεια, την Παρασκευή, επισκέφθηκε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο, και το βράδυ του Σαββάτου ενημέρωσε τηλεφωνικά τον Τραμπ για το ζήτημα. Λίγες ώρες αργότερα, ήταν νεκρός.
Την Τρίτη, μια διακομματική ομάδα γερουσιαστών παρουσίασε το νομοσχέδιο στο Καπιτώλιο. Ο Μπλούμενθαλ είπε ότι η ψήφισή του θα είναι «ένας ταιριαστός φόρος τιμής» για τον Γκράχαμ. Ο Τραμπ, πάντως, σε δηλώσεις του την ίδια μέρα έμοιαζε πάλι να πετάει την μπάλα στην εξέδρα, μιλώντας για νέες αλλαγές σε ένα κείμενο το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία σχεδόν δύο χρόνια.
Νέα κλιμάκωση στον πόλεμο της κυβέρνησης Τραμπ κατά της ελευθεροτυπίας σημειώθηκε την Παρασκευή, όταν πέντε δημοσιογράφοι των New York Times έλαβαν κλητεύσεις (subpoenas) από το υπουργείο Δικαιοσύνης σχετικά με ρεπορτάζ που δημοσίευσαν. Οι κλητεύσεις, που σε ορισμένες περιπτώσεις επιδόθηκαν από ομοσπονδιακούς πράκτορες στα σπίτια των δημοσιογράφων, έχουν σκοπό να τους υποχρεώσουν να καταθέσουν σε διαδικασία grand jury για τις πηγές των εμπιστευτικών πληροφοριών που αποκάλυψαν.
«Η εμφάνιση ομοσπονδιακών πρακτόρων επιβολής του νόμου στο κατώφλι δημοσιογράφων θα πρέπει να σοκάρει τη συνείδηση κάθε Αμερικανού που πιστεύει στο Σύνταγμα και στην ελευθερία του Τύπου που προστατεύει», δήλωσε σχετικά ο Ντέιβιντ Μακρό, επικεφαλής νομικός σύμβουλος των Times.
Ενδιαφέρον έχει και το θέμα του ρεπορτάζ των Times που προκάλεσε την οργίλη αντίδραση της κυβέρνησης: αφορούσε την αποκάλυψη ότι, κατόπιν αιτήματος της Secret Service, ο Τραμπ επέστρεψε από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία με το παλιό Air Force 1 – κάτι που εντείνει τις ανησυχίες για τα ελλείμματα ασφαλείας του Boeing 747-8 που του δώρισε το Κατάρ. Υψηλόβαθμος αξιωματούχος του FBI επικοινώνησε με δημοσιογράφο και υψηλόβαθμο στέλεχος της εφημερίδας ζητώντας να μη δημοσιευτεί το ρεπορτάζ για λόγους εθνικής ασφάλειας· το αίτημα απορρίφθηκε.
Χθες, ο Τζέι Κλέιτον, ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας που υπέγραψε τις κλητεύσεις, τις υπερασπίστηκε σε ακρόασή του στη Γερουσία. Ο Κλέιτον βρέθηκε στη Γερουσία ως ο υποψήφιος του Τραμπ για τη θέση του διευθυντή των υπηρεσιών πληροφοριών (DNI).
57 εκατομμύρια. Τόσα βαρέλια πετρέλαιο πρόλαβε –επισήμως– να εξαγάγει το Ιράν στη σύντομη περίοδο (λιγότερο από έναν μήνα) από την άρση έως την εκ νέου επιβολή του αμερικανικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Η επαναφορά του αποκλεισμού θα αυξήσει την πίεση στην ήδη καθημαγμένη ιρανική οικονομία. Ως αντίποινα, οι Ιρανοί ήδη απειλούν με ευρύτερη διαταραχή των εμπορικών ροών από τον Περσικό Κόλπο. Στον προηγούμενο γύρο αυτού του game of chicken, ο Τραμπ ήταν αυτός που υποχώρησε πρώτος. Θα είναι διαφορετικά αυτή τη φορά;
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA
«Υπάρχει στόχος της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο Ιράν: να τερματίσει το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, να υποβαθμίσει τις πυραυλικές του δυνατότητες και να περιορίσει την επιρροή του στην ευρύτερη περιοχή. Δεν υπάρχει, ωστόσο, κάποια στρατηγική για την επίτευξη αυτών των επιδιώξεων – μόνο τυχοδιωκτικές προσπάθειες.
Αρχικά, οι ΗΠΑ επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν τα ισραηλινά πλήγματα στα συστήματα αεράμυνας του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, ώστε να καταστρέψουν τις δυνατότητες πυρηνικού εμπλουτισμού του Ιράν. Προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές, δεν πέτυχαν τον τελικό στόχο.
Ακολούθησε μια δεύτερη οπορτουνιστική προσπάθεια τον Μάρτιο του 2026 για την ανατροπή του καθεστώτος, σε μια στιγμή που οι Αμερικανοί το έβλεπαν αδύναμο μετά τη βάναυση καταστολή των λαϊκών διαδηλώσεων τον Δεκέμβριο. Ο Τραμπ πείστηκε από τον Νετανιάχου ότι το καθεστώς θα κατέρρεε. Και θα μπορούσε στη συνέχεια να προσπαθήσει ξανά να απαλλαγεί από το εμπλουτισμένο ουράνιο και τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Η απόφαση αυτή τροφοδοτήθηκε και από την υπερβολική αυτοπεποίθηση μετά την επιτυχή επιχείρηση στη Βενεζουέλα.
Απέτυχε ξανά. Τώρα ο Τραμπ προσπαθεί να επαναφέρει το πρότερο καθεστώς της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Και το σχέδιό του 14 σημείων δεν αφορά τη μελλοντική ικανότητα πυρηνικού εμπλουτισμού του Ιράν ούτε τις πυραυλικές του δυνατότητες.
Είναι ένα απόλυτο χάος».
– ΣΕΡ ΡΟΜΠΙΝ ΝΙΜΠΛΕΤ, Διακεκριμένος Επιστημονικός Συνεργάτης, Chatham House
❗ Εδώ μπορείτε να δείτε την πολύκροτη ομιλία του Ραμ Εμάνιουελ, κεντρώου Δημοκρατικού, σιωνιστή και πιθανού προεδρικού υποψηφίου, για τη νέα σχέση που οραματίζεται μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ
❗ Ο Ρίτσαρντ Χάας, ένας από τους σοφούς της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, εξετάζει τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ στο Ιράν μετά την κατάρρευση της κατάπαυσης πυρός
❗ Η Wall Street Journal έχει ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ για τις τελευταίες μέρες του Λίντσεϊ Γκράχαμ και της αποστολής στην οποία, παρά τους πολλούς, επαίσχυντους συμβιβασμούς του, παρέμεινε πιστός: τη σωτηρία της Ουκρανίας
❗ Το editorial board της συντηρητικής εφημερίδας παίρνει σαφή θέση κατά της επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35
❗ Οι New York Times αποκαλύπτουν νέες λεπτομέρειες για το πολυετές φλερτ μεταξύ της Μοσάντ και του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, μία ιστορία βγαλμένη από το «Homeland», με κάποιες πινελιές από «Austin Powers»
❗ Ο Γκίντεον Ράχμαν διαπιστώνει τη χρεοκοπία της στρατηγικής του Τραμπ για την Ευρώπη
❗ Οι Financial Times γράφουν για τον «θάνατο του State Department», με περισσότερες από τις μισές αμερικανικές πρεσβείες ανά τον κόσμο να παραμένουν ακέφαλες, ενάμιση χρόνο μετά την αλλαγή κυβέρνησης
❗ Ο Νταν Φάιφερ γράφει για την παραδοχή του Τραμπ ότι σχεδιάζει ένα νέο, «πιο φυσιολογικό» (βλέπε «πιο φιλικό προς το MAGA») CNN
❗ Οι hosts του «The Political Scene» του New Yorker ψάχνουν διδάγματα –και ψήγματα ελπίδας– στην παταγώδη κατάρρευση της υποψηφιότητας του Γκράχαμ Πλάτνερ για τη Γερουσία
