Στοιχειωμένος από τα φαντάσματα του προεδρικού παρελθόντος, ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει βαλτωμένος στον Περσικό. Δεν θέλει να έχει την τύχη του Τζίμι Κάρτερ, για τον οποίο η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης των ομήρων στην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη σφράγισε την ήττα του στις εκλογές του 1980. Δεν θέλει να λοιδορηθεί ότι έκανε έναν πόλεμο που έκανε άνω-κάτω την παγκόσμια οικονομία, απέτυχε να ρίξει το ιρανικό καθεστώς (αντ’ αυτού με σημαντικούς τρόπους το ενίσχυσε) και κατέληξε να υπογράφει μία συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα παρόμοια ή χειρότερη από αυτήν που διαπραγματεύτηκε προ δεκαετίας ο Μπαράκ Ομπάμα. Κι έτσι, ενώ δεν διατάζει χερσαίες επιχειρήσεις, κλείνει τη συμφωνία με τους μουλάδες και τους σκληροπυρηνικούς του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης, συνεχίζει τον αποκλεισμό των Στενών – και σέρνεται, από τη λογική της κατάστασης και από τις ενέργειες του Ισραήλ στο Λίβανο, ξανά στον πόλεμο.
→ Ως συνήθως, με βρίσκετε στο yanpal@kathimerini.gr και στο Bluesky (στο @yanpal.bsky.social).
ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ ΜΕ ΖΩΝΤΑΝΑ ΠΥΡΑ. Γράφαμε την προηγούμενη εβδομάδα ότι η κατάσταση στον Περσικό βρισκόταν σε τροχιά κλιμάκωσης – και δυστυχώς επιβεβαιωθήκαμε. Την Τρίτη – 101η ημέρα του πολέμου (που, κατά τα άλλα, σύμφωνα με τον Τραμπ, έχει τελειώσει), οι Αμερικανοί βομβάρδισαν στόχους στο Ιράν, απαντώντας στην κατάρριψη ενός πολεμικού ελικοπτέρου Apache τη Δευτέρα. Οι Ιρανοί ανταπάντησαν με τη σειρά τους στα αμερικανικά πλήγματα με drones κατά «ναυτικών στόχων» και πυραύλους κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία.
Χθες, Τετάρτη, συνεχίστηκαν τα εκατέρωθεν πλήγματα, με τον Τραμπ να απειλεί να χτυπήσει το Ιράν «σκληρά». Εν τω μεταξύ, η Τεχεράνη κατηγορεί τους Αμερικανούς ότι χτύπησαν δύο δεξαμενές νερού αφήνοντας 20.000 κατοίκους στη νότια επαρχία του Χορμοζγκάν χωρίς πόσιμο νερό. Ερευνα των New York Times μοιάζει να επιβεβαιώνει ότι οι Αμερικανοί έπληξαν εσκεμμένα τις εγκαταστάσεις – κάτι που δυνητικά αποτελεί έγκλημα πολέμου.
UNCALLED-FOR SHOTS. Είχε προηγηθεί η πρώτη ευθεία ανταλλαγή πυρών μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν μετά την εκεχειρία στις 8 Απριλίου. Η ισραηλινή αεροπορία τη Δευτέρα έπληξε ιρανικούς στόχους. Η επιχείρηση ήταν αντίποινα για τους πυραύλους που εξαπέλυσε κατά του Ισραήλ το Ιράν, που με τη σειρά τους ήταν αντίποινα για τα ισραηλινά χτυπήματα κατά της Βηρυτού την Κυριακή.
Ο Τραμπ τη Δευτέρα, σε μία από τις αστραπιαίες τηλεφωνικές συνεντεύξεις που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν της αλλοπρόσαλλης επικοινωνιακής στρατηγικής του στην τρέχουσα κρίση, είπε στους Financial Times ότι αυτός αποφασίζει («I call the shots») το τι θα γίνει και πως ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν θα έχει άλλη επιλογή παρά να αποδεχθεί την οποία συμφωνία συνυπογράψει η Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη. Το ιρανικό χτύπημα κατά του Ισραήλ, πρόσθεσε, «δεν θα έχει κανέναν αντίκτυπο» στην κυοφορούμενη συμφωνία.
Την ίδια ημέρα, μετά την πυραυλική επίθεση του Ιράν, είπε στο Fox News ότι θα δώσει εντολή στον Ισραηλινό πρωθυπουργό να μην αντιδράσει στρατιωτικά. Λίγη ώρα αργότερα, έγινε γνωστή η επιχείρηση της ισραηλινής αεροπορίας.
Το Ιράν και το Ισραήλ, στη συνέχεια, ανακοίνωσαν αναστολή των εχθροπραξιών. Αμφότεροι οι δύο θανάσιμοι εχθροί, ωστόσο, ξεκαθάρισαν ότι θα υπάρξουν αντίποινα αν δεχτούν νέα επίθεση.
Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ DRONES ΕΝΤΕΙΝΕΤΑΙ. Στην Ουκρανία, ο πόλεμος στην οποία έχει πλέον διαρκέσει περισσότερο από τον Α΄ Παγκόσμιο, η κινητικότητα εντείνεται – τόσο στο μέτωπο όσο και στο διπλωματικό πεδίο. Την περασμένη Πέμπτη, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έστειλε μία μακροσκελή επιστολή στον Βλαντιμίρ Πούτιν καλώντας τον σε απευθείας διαπραγματεύσεις και άμεση κατάπαυση του πυρός. Ο Πούτιν απάντησε ότι δεν βλέπει το νόημα, και έτσι συνεχίστηκε ο κύκλος κλιμάκωσης της βίας και από τις δύο πλευρές – με τους Ουκρανούς, μεταξύ άλλων, το Σάββατο να χτυπούν ξανά την Αγία Πετρούπολη, στο κλείσιμο του ομώνυμου οικονομικού φόρουμ (είχαν χτυπήσει την πόλη και τρεις ημέρες νωρίτερα, στο άνοιγμα του φόρουμ).
Την Κυριακή, ο Ζελένσκι ταξίδεψε στο Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον Κιρ Στάρμερ, τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Φρίντριχ Μερτς. Οι τέσσερις ηγέτες έθεσαν από κοινού πέντε όρους για τις ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, μεταξύ των οποίων η άμεση κατάπαυση του πυρός, η παροχή «σθεναρών» και «νομικά δεσμευτικών» εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο, και η παράταση του παγώματος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων έως ότου τερματιστεί η εισβολή και η Ρωσία καταβάλει επανορθώσεις στην Ουκρανία.
Στο κοινό ανακοινωθέν αναφέρεται ότι οι κινήσεις των E3 (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία) θα γίνονται με «τον στενότερο δυνατό συντονισμό», μεταξύ άλλων, με τις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, χάρη στο σθένος και στην ευρηματικότητα των Ουκρανών και την αρραγή στήριξη από την Ε.Ε. στη μετα-Ορμπαν εποχή, η Ευρώπη εξελίσσεται στον βασικό εξωτερικό παίκτη στον πόλεμο. Ο Τραμπ, καθώς βουλιάζει στα νερά του Περσικού, έχει χάσει το ενδιαφέρον του για περαιτέρω διαμεσολάβηση. Κι αυτό είναι πολύ καλά νέα.
ΜΕΤΕΞΕΤΑΣΤΕΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο ΧΕΓΚΣΕΘ. Το περασμένο Σάββατο ήταν η 82η επέτειος της απόβασης στη Νορμανδία. Ο Τραμπ δεν μνημόνευσε το γεγονός ούτε καν μέσω Truth Social, αλλά έστειλε τον υπουργό «Πολέμου» του στη Γαλλία να τον εκπροσωπήσει. Το αποτέλεσμα ήταν προβλέψιμα ιλαροτραγικό.
Ο Χέγκσεθ θεώρησε ότι η εκδήλωση για την επέτειο ήταν η κατάλληλη στιγμή για μία ακόμα επίθεση κατά της Ευρώπης. Μίλησε για «επικίνδυνες ιδεολογίες» που κατακλύζουν τις ακτές της Ευρώπης και για την «εισβολή» μεταναστών στη Γηραιά Ηπειρο. Ο ιστορικός Κέβιν Κρους διερωτήθηκε εύλογα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Πιστεύει ο Χέγκσεθ ότι οι δυνάμεις του “Αξονα” εισέβαλαν στις παραλίες της Νορμανδίας την D-Day;» (Την προηγούμενη ημέρα, στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τζ. Ντ. Βανς είχε επιδοθεί σε ένα αντίστοιχο παραλήρημα κατά των μεταναστών και της –υποτίθεται– χαλαρής πολιτικής της Ε.Ε. απέναντί τους).
Συνεπαρμένος από την ευρηματική ιστορική του αναλογία, ο επικεφαλής του Πενταγώνου αμέλησε να αναφερθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ηταν άλλη μία υπέροχη σελίδα στο κεφάλαιο της διατλαντικής συμμαχίας στη δεύτερη θητεία Τραμπ.
ΜΟΥΝΤΙΑΛΙΚΑ ΠΑΡΑΤΡΑΓΟΥΔΑ. Αναπόφευκτα, το άγος της τραμπικής ξενοφοβίας θα ρίξει τη σκιά του πάνω από τη μεγάλη γιορτή του ποδοσφαίρου που ξεκινάει σήμερα. Την Τρίτη, ανακοινώθηκε ότι ο Ομάρ Αρτάν, ο πρώτος Σομαλός διαιτητής που θα συμμετείχε σε Παγκόσμιο Κύπελλο, αποκλείστηκε από τη διοργάνωση. Οι αμερικανικές αρχές απέρριψαν το αίτημά του για βίζα, παρότι η χώρα του τού είχε εκδώσει διπλωματικό διαβατήριο. Δεν δόθηκε εξήγηση για την απόρριψη του αιτήματος του Αρτάν, που επελέγη ως διαιτητής της χρονιάς πέρυσι από την Αφρικανική Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου. Και η FIFA –της οποίας, θυμίζουμε, ηγείται ο μουντιαλ, που απένειμε στον Τραμπ το εναρκτήριο Βραβείο Ειρήνης του οργανισμού– δεν θεώρησε σκόπιμο να διαμαρτυρηθεί κατά της απόφασης.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ σε Σομαλούς υπηκόους και έχει επιδοθεί σε εκστρατεία κατασυκοφάντησης της σομαλικής κοινότητας στις ΗΠΑ. Ο ίδιος ο Τραμπ στα τέλη Μαΐου είπε για τους Σομαλούς-Αμερικανούς ότι «είναι όλοι απατεώνες». Προ μηνών είχε πει ότι «έχουν καταστρέψει» τις Ηνωμένες Πολιτείες και πως «πρέπει να τους ξαποστείλουμε από αυτή τη χώρα».
Ενα άλλο θύμα διακριτικής μεταχείρισης είναι οι Αϊτινοί, των οποίων η χώρα εμφανίζεται σε Μουντιάλ για πρώτη φορά έπειτα από 52 χρόνια. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει και σε αυτούς απαγόρευση εισόδου, ενώ ελάχιστοι από όσους βρίσκονται ήδη στις ΗΠΑ μπορούν να αγοράσουν τα πανάκριβα εισιτήρια.
Παράλληλα, το Ιράν κατήγγειλε ότι οι ΗΠΑ ακύρωσαν τα εισιτήρια που προορίζονταν για τους οπαδούς της εθνικής ομάδας της χώρας. Ηταν το νεότερο από σειρά εμποδίων που έχουν θέσει οι αμερικανικές αρχές στη συμμετοχή του Ιράν στο Μουντιάλ. Η ιρανική ποδοσφαιρική ομοσπονδία ανέφερε πως οι κανονισμοί της FIFA υπαγορεύουν ότι θα πρέπει να της διατεθεί το 8% των εισιτηρίων για καθέναν από τους τρεις αγώνες του Ιράν στον γύρο των ομίλων, που όλοι θα διεξαχθούν στις ΗΠΑ. Kάλεσε, δε, τη FIFA και τους διοργανωτές του Μουντιάλ να «τηρήσουν τις αρχές της ουδετερότητας, της δίκαιης μεταχείρισης και των εδραιωμένων κανονισμών» και να «παράσχουν τις αναγκαίες συνθήκες για τους Ιρανούς οπαδούς».
Good luck with that. Και να δούμε τι άλλο θα δούμε έως ότου ολοκληρωθεί η διοργάνωση.
ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΟΣ & ΓΡΟΥΣΟΥΖΗΣ. Μένοντας στη θεματική των σπορ, ένα άλλο highlight της εβδομάδας ήταν η παρουσία του Τραμπ στον τρίτο αγώνα των τελικών του NBA στο Madison Square Garden, μεταξύ των New York Knicks και των San Antonio Spurs. Η απόφαση του Τραμπ να γίνει ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος που θα παρακολουθούσε αγώνα των τελικών προκάλεσε τεράστια αναστάτωση στο Μανχάταν, με ατελείωτες ουρές για όσους είχαν εισιτήρια, ακύρωση watch parties κ.ά., λόγω των αυξημένων μέτρων ασφαλείας.
Ολα αυτά, σε συνδυασμό με τη συντριπτική προτίμηση των Νεοϋορκέζων για τους Δημοκρατικούς, προκάλεσαν εκκωφαντικές αποδοκιμασίες όταν ο πρόεδρος –γέννημα-θρέμμα της πόλης– εμφανίστηκε στη γιγαντοοθόνη. Το επικοινωνιακό «βατερλώ» δεν περιορίστηκε σε αυτό· ο Τραμπ στη συνέχεια, μέσα σε όλη τη βουή και την αντάρα του ασφυκτικά γεμάτου Garden, κατάφερε να κοιμηθεί, και οι Knicks έχασαν για πρώτη φορά μετά από 13 αγώνες.
Ο ίδιος, πάντως, εξέλαβε μάλλον θετικά όλο το επεισόδιο. Ερωτώμενος για τα γιουχαΐσματα, είπε: «Ηταν, νομίζω, κυρίως ζητωκραυγές. Ηταν δυνατά, και με πολύ ενθουσιασμό».
«Είσαι ανέντιμη ή ηλίθια […] Το ξέρετε ότι αυτές οι εκλογές είναι στημένες. […] Οι εκλογές σας είναι ανέντιμες. Και είστε ανέντιμοι κι εσείς, το Meet the Press, και το ABC, το CBS, το CNN… Μονόπλευρα, ανέντιμα δίκτυα. Το τερματίζουμε, άκουσα αρκετά…». Κάπως έτσι, πρόωρα αλλά ψυχαγωγικά, έδωσε τέλος στη συνέντευξή του με την Κριστίν Γουέλκερ του Meet the Press o Τραμπ, την περασμένη Κυριακή.
Εχοντας επιβάλει στο δικό του κόμμα την εναλλακτική εκδοχή της ιστορίας βάσει της οποίας ήταν ο πραγματικός νικητής των εκλογών του 2020 και θύμα μίας τερατώδους απάτης, και περιτριγυρισμένος καθώς είναι από αυλοκόλακες που δεν τολμούν να αμφισβητήσουν τα λεγόμενά του, έμοιαζε πραγματικά σοκαρισμένος από τη σύντομη επαφή του με την πραγματικότητα. Το πρόβλημα, φυσικά, δεν είναι μόνο ιστορικής ερμηνείας: ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στις πρόσφατες προκριματικές εκλογές στην Καλιφόρνια, ισχυριζόμενος –ως συνήθως χωρίς αποδεικτικά στοιχεία– ότι η απάτη επαναλαμβάνεται. Και έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος ποικιλοτρόπως για την αμφισβήτηση του αποτελέσματος των εκλογών του Νοεμβρίου, που αναμένονται ολέθριες για τους Ρεπουμπλικανούς.
Λίγα έχουν πάει καλά για τον Τραμπ στη δεύτερη θητεία του, εξ ου και η ιστορικά χαμηλή δημοτικότητά του. Ωστόσο ένα πεδίο όπου έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες –όπως έχουμε μνημονεύσει συχνά σε αυτήν τη στήλη– είναι στη χειραγώγηση των ΜΜΕ (συμπεριλαμβανομένων, κρίσιμα, και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης).
Καθώς οι εκλογές πλησιάζουν, θα φανεί ο βαθμός του ελέγχου που η κυβέρνηση που ασκεί στον Τύπο και στη ροή της πληροφορίας. Σε έναν δυναμικό κλάδο όπως είναι ο αμερικανικός, ωστόσο, οι αντιφάσεις και οι αποτυχίες των τελευταίων 17 μηνών έχουν δημιουργήσει μία νέα «αχίλλειο πτέρνα» για τον Τραμπ: τα υπερδημοφιλή μεταξύ των δεξιών podcasts μέχρι πρότινος ένθερμων υποστηρικτών, από τον Τάκερ Κάρλσον και τη Μέγκιν Κέλι έως τη θεοπάλαβη Κάντας Οουενς, έχουν στραφεί εναντίον του (ακούστε εδώ μία ενδιαφέρουσα ανάλυση των εμφυλίων του MAGA).
11% Αυτό είναι το ποσοστό των Ευρωπαίων που εξακολουθεί να θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες σύμμαχο χώρα μετά από ενάμιση χρόνο της νέας θητείας του Τραμπ. Το εύρημα προέκυψε από μεγάλης κλίμακας δημοσκόπηση του European Council on Foreign Relations σε 15 ευρωπαϊκές χώρες, με σχεδόν 20.000 συμμετέχοντες. Το αντίστοιχο ποσοστό τον Νοέμβριο του 2024 ήταν 22%. Σε αρκετές από τις χώρες, έχει αυξηθεί αντιστοίχως το ποσοστό των ερωτηθέντων που θεωρεί τις ΗΠΑ «αναγκαίο εταίρο». Σε τέσσερις, ωστόσο (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Βουλγαρία), έχει μειωθεί και αυτό. Στη Δανία –της οποίας τα εδάφη απειλήθηκαν ευθέως από τον Τραμπ– το 52,9% των ερωτηθέντων θεωρεί τις ΗΠΑ «αναγκαίο εταίρο», ακριβώς όσοι και τον Νοέμβριο του 2024. Αλλά το ποσοστό των Δανών που θεωρούν σύμμαχο τις ΗΠΑ βυθίστηκε από 29,8% σε 7,4%.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA
«Δεν χρειάζεται να είσαι ερευνητικός δημοσιογράφος για καταλάβεις τι συμβαίνει [με το «60 Minutes»]. Ειδικά στην εποχή του Τραμπ. Αφορά τη συμφωνία που θέλουν να κάνουν [οι νέοι ιδιοκτήτες του CBS News] με τη Warner Brothers. Ως αποτέλεσμα, ο Τραμπ διατάζει κι αυτοί υπακούν. Επειδή ελέγχει το ένα και το άλλο. Του δόθηκε νομική ασυλία από το Ανώτατο Δικαστήριο. Τουλάχιστον μέχρι πολύ πρόσφατα, το Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσο τού έδινε οτιδήποτε ζητούσε. Και τώρα έχει θέσει το ερώτημα, για πρώτη φορά από την εποχή του εμφυλίου, αν θα γίνουν ή όχι εκλογές».
– ΛΟΟΥΕΛ ΜΠΕΡΓΚΑΝ, ερευνητικός δημοσιογράφος, πρώην παραγωγός του «60 Minutes» (Διαβάστε την πλήρη συνέντευξη στην «Καθημερινή της Κυριακής»)
❗Εδώ μπορείτε να δείτε τη συνέντευξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κριστίν Γουέλκερ του Meet the Press, που έληξε πρόωρα με την αποχώρησή του, όταν η δημοσιογράφος τον πίεσε να εξηγήσει γιατί επιμένει, χωρίς κανένα αποδεικτικό στοιχείο, να λέει ότι το εκλογικό αποτέλεσμα του 2020 ήταν προϊόν απάτης
❗Οι New York Times περιγράφουν με γαργαλιστικές λεπτομέρειες την αμφιθυμία του Τραμπ για το ενδεχόμενο να τον διαδεχθεί ο Τζ. Ντ. Βανς – και τις εντάσεις που αυτό έχει δημιουργήσει στη σχέση του με τον αντιπρόεδρό του
❗… και σε αυτό το απόσπασμα από το νέο βιβλίο της Μάγκι Χέιμπερμαν και του Τζόναθαν Σουον μπορείτε να μάθατε φρικαλέες νέες λεπτομέρειες για τη σχέση του Τραμπ με τον Τζέφρι Επσταϊν
❗Η Μισέλ Γκόλμπεργκ γράψει για τον Τζον Οσοφ, που, αν επανεκλεγεί γερουσιαστής στην Τζόρτζια τον Νοέμβριο, θα αναδειχθεί αυτομάτως σε διεκδικητή του χρίσματος των Δημοκρατικών για την προεδρία
❗Ο Εζρα Κλάιν συνομιλεί με τον Ματ Ντας, πρώην σύμβουλο του Μπέρνι Σάντερς, για το πώς οραματίζεται η αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών την εξωτερική πολιτική στη μετα-Τραμπ εποχή
❗Οι Financial Times αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της επίσκεψης Αμπράμοβιτς στο Κίεβο – και το διπλωματικό breakthrough που δεν προέκυψε
❗Ζωτικό ρεπορτάζ της Washington Post δείχνει ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις απέτρεψαν συνεργείο διάσωσης από το να φτάσει στη Λιβανέζα δημοσιογράφο Αμάλ Χαλίλ, βαριά τραυματισμένη από ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα, έως ότου υποκύψει στα τραύματά της
