Ο Ντόναλντ Τραμπ, μας είπαν, θα έβαζε τάξη στον πλανήτη μετά το χάος της τετραετίας Μπάιντεν. Δεκαέξι μήνες μετά τη δεύτερη ορκωμοσία του, το project δεν πάει πολύ καλά. Η Ουκρανία εξακολουθεί να είναι στις φλόγες, με την ένταση του πολέμου να οξύνεται – και τη Μόσχα να απειλεί ευθέως τις χώρες της Βαλτικής. Το Ισραήλ διευρύνει την εισβολή του στον Λίβανο και συνεχίζει να σκοτώνει Παλαιστινίους στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη. Ο Περσικός Κόλπος παραμένει σε κατάσταση αποκλεισμού, με την ανταλλαγή πυρών να γίνεται πιο συχνή, παρά τις συνεχείς προβλέψεις για επικείμενη συμφωνία. Α, και έχουμε μία μεγάλων διαστάσεων επιδημία του Εμπολα στο Κονγκό, που βρίσκει το αμερικανικό σύστημα διαχείρισης υγειονομικών κρίσεων σε συντρίμμια.
Ας τα δούμε ένα ένα, μαζί με κάποιες ενδιαφέρουσες εξελίξεις στο προεκλογικό μέτωπο, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές.
→ Ως συνήθως, με βρίσκετε στα [email protected] και στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
ΣΥΝΕΧΩΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ. Στο Ιράν, ο Τραμπ εξακολουθεί να μας διαβεβαιώνει ότι έπεται συμφωνία – και η συμφωνία εξακολουθεί να μην προκύπτει. Τη Δευτέρα, μάλιστα, οι Αμερικανοί έπληξαν στόχους στο νότιο Ιράν, σε «αυταάμυνα», όπως ισχυρίστηκαν. Νέες εχθροπραξίες, με πλήγματα και κατά στόχων στο Κουβέιτ, υπήρξαν και σήμερα τα ξημερώματα. Κατά τα άλλα, ισχύει η κατάπαυση του πυρός.
Σύμφωνα με διαρροές και από τις δύο πλευρές, το γενικό περίγραμμα της συμφωνίας περιλαμβάνει την άρση του διπλού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, την κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα (συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου) και, σε δεύτερο χρόνο αλλά εντός αυστηρών χρονικών περιθωρίων, διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι πιο κρίσιμες διαφωνίες αφορούν τον βαθμό ελέγχου που θα ασκεί η Τεχεράνη επί της κίνησης των πλοίων στα Στενά, την τύχη των 440 περίπου κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που βρίσκονται στο Ιράν, τα ποσά παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που θα αποδεσμευτούν, και το εύρος της απόσυρσης αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή.
Το Σαββατοκύριακο, εν τω μεταξύ, προέκυψε ότι, σε μία απεγνωσμένη προσπάθεια να μετατρέψει τη στρατηγική ήττα σε success story, ο Τραμπ επιχειρεί να πιέσει μια σειρά μουσουλμανικών χωρών να προσχωρήσουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ και να αναγνωρίσουν το Ισραήλ. Αυτά ενώ το Τελ Αβίβ συνεχίζει να διευρύνει τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο και να καταβροχθίζει περισσότερα εδάφη της πολύπαθης χώρας. Η ξαφνική νέα εκστρατεία του Τραμπ, σύμφωνα με το Politico, «αντιμετωπίζεται από αξιωματούχους στις χώρες αυτές με γέλια, απορριπτική διάθεση και, συχνά, σιωπή». Αν επιμείνει σε αυτό το αίτημα ως μέρος της συμφωνίας με την Τεχεράνη, είναι προφανές ότι δεν θα υπάρξει λύση.
ΠΥΡ ΚΑΙ ΜΑΝΙΑ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ. Εν τω μεταξύ, η βία κλιμακώνεται στο ουκρανικό μέτωπο. Την Κυριακή, οι Ρώσοι –για τρίτη φορά στα τέσσερα και πλέον χρόνια του πολέμου– εξαπέλυσαν τον υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο Oreshnik κατά του Κιέβου. Η Μόσχα στη συνέχεια προειδοποίησε για «τακτικά, συστηματικά πλήγματα» κατά του Κιέβου, στοχεύοντας –υποτίθεται– το «στρατιωτικό – βιομηχανικό σύμπλεγμα» της Ουκρανίας. Κάλεσε, δε, τους ξένους πολίτες και το διπλωματικό προσωπικό να φύγουν από την ουκρανική πρωτεύουσα «το ταχύτερο δυνατό».
Ολα αυτά συμβαίνουν στο πλαίσιο της αποτυχημένης εαρινής επίθεσης της Ρωσίας, των συντριπτικών απωλειών στις οποίες υπόκειται τους τελευταίους έξι μήνες και της ανάκτησης εδαφών από την Ουκρανία, για πρώτη φορά από το 2023. Νέα ανάλυση του Institute for the Study of War σημειώνει: «Η Ουκρανία πιθανότατα έχει μια μοναδική και χρονικά περιορισμένη ευκαιρία να εκμεταλλευτεί την τρέχουσα πρωτοβουλία της, ενώ οι ρωσικές δυνάμεις παραμένουν ευάλωτες. Οι εταίροι της Ουκρανίας θα πρέπει να επεκτείνουν την υποστήριξή τους σε αυτές τις ουκρανικές προσπάθειες, σε μια στιγμή που η Ρωσία παραπαίει τόσο από τις αποτυχίες στο πεδίο της μάχης όσο και από την εκστρατεία κρούσης σε βάθος της Ουκρανίας».
Οι υποστηρικτές της Ουκρανίας στο Κογκρέσο, και από τα δύο κόμματα, κατάφεραν προ δύο εβδομάδων να παρακάμψουν την ηγεσία των Ρεπουμπλικανών και να βάλουν στην ημερήσια διάταξη ψηφοφορία για το Ukraine Support Act, που προβλέπει την παροχή στο Κίεβο στρατιωτικής βοήθειας ύψους 1 δισ. δολαρίων, συν 8 δισ. ακόμα σε δάνεια. Η ψηφοφορία αναμένεται στις αρχές Ιουνίου. Χθες, εν τω μεταξύ, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έστειλε επιστολή ζητώντας από τον Τραμπ και το Κογκρέσο να παράσχουν στην Ουκρανία συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας Patriot.
Ο Μάικ Τζόνσον, ο πειθήνιος στον Τραμπ πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, σχολίασε όταν το αίτημα για το νομοσχέδιο εγκρίθηκε ότι ήταν η λάθος συγκυρία για κάτι τέτοιο, καθώς «τα τελευταία νέα από τη Ρωσία είναι πως φαίνεται ότι ο πόλεμος υποχωρεί, αποκλιμακώνεται, φτάνει σε ένα τέλος». Την ίδια ημέρα –στις 14 Μαΐου– οι Ρώσοι σφυροκόπησαν την Ουκρανία με τουλάχιστον 800 drones. Λίγες μέρες αργότερα, έπεσε ο υπερηχητικός πύραυλος του Πούτιν στο Κίεβο.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΓΙΑ ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ. Ο Ρώσος πρόεδρος, λοιπόν, είναι –ξανά– εξαιρετικά στριμωγμένος, κι αυτό έχει εντείνει τους φόβους στην Ευρώπη μήπως επιχειρήσει μία φυγή προς τα εμπρός ανοίγοντας νέο μέτωπο κατά χώρας του ΝΑΤΟ. Το σενάριο, που έχει αποτελέσει και αντικείμενο πρόσφατου best-seller, εξετάζεται με αυξανόμενη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ειδικά στα ανατολικά σύνορα της Συμμαχίας.
Στον προβληματισμό έχει συμβάλει το γεγονός ότι η Μόσχα απείλησε να βομβαρδίσει «κέντρα λήψης αποφάσεων» στη Λετονία, την οποία κατηγόρησε ότι φιλοξενεί Ουκρανούς χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών (κάτι που οι Λετονοί διαψεύδουν). Την περασμένη Πέμπτη, ήχησαν σειρήνες τόσο στη Λετονία και στη Λιθουανία καθώς εντοπίστηκαν drones στον εναέριο χώρο τους. Μαχητικά αεροσκάφη κινητοποιήθηκαν για να τα αναχαιτίσουν και δόθηκαν οδηγίες στον πληθυσμό να μεταβεί σε υπόγεια καταφύγια.
Οπως αναφέρει ο πάντα εξαιρετικά πληροφορημένος Γιάροσλαβ Τροφίμοφ της Wall Street Journal, το ρωσικό υπουργείο Αμυνας δημοσίευσε επίσης τις διευθύνσεις εταιρειών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που φέρεται να έχουν αναλάβει τη συμπαραγωγή drones με τους Ουκρανούς, προειδοποιώντας για «απρόβλεπτες συνέπειες» και «απότομη κλιμάκωση» εάν δεν σταματήσει η στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο. «Αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας έχουν προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να προσπαθήσει να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ στοχεύοντας ένα από τα έθνη της Βαλτικής, τα σουηδικά και δανέζικα νησιά στη Βαλτική Θάλασσα ή το έδαφος της συμμαχίας στην Αρκτική», σημειώνει ο Τροφίμοφ.
Η διάθεση αυτή της Μόσχας είναι άμεση συνάρτηση των πολλαπλών κινήσεων και δηλώσεων του Τραμπ που έχουν διαρρήξει την ενότητα της Συμμαχίας και έχουν δημιουργήσει σοβαρές αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ στο άρθρο 5 του καταστατικού.
Στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, πάντως, ο Τραμπ ανακοίνωσε την αποστολή 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Πολωνία, κίνηση που απέδωσε στην εξαιρετική του σχέση με τον ακροδεξιό πρόεδρο της χώρας. Λίγες μέρες πριν, το Πεντάγωνο είχε ακυρώσει την αποστολή μίας ταξιαρχίας –περίπου 4.000 στρατιωτών– στην Πολωνία, ως αντίποινα για τη μη συνδρομή των Ευρωπαίων στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Συνεκτική στρατηγική, όχι αστεία.
ΕΣΩΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΤΑΡΑΧΗ. Οι παλινωδίες σχετικά με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη, πάντως, το αδιέξοδο στο Ιράν, το αίσχος του «Tαμείου κατά της εργαλειοποίησης της Δικαιοσύνης» –το 1,8 δισ. των φορολογούμενων που θέλει ο Τραμπ να μοιράσει στους φίλους και τους υποστηρικτές του–, οι ωμές επεμβάσεις του στις προκριματικές εκλογές εν όψει της αναμέτρησης του Νοεμβρίου, όλα έχουν συμβάλει σε μία εσωκομματική αναμπουμπούλα. Το κόμμα δεν είναι έτοιμο πραγματικά να υψώσει το ανάστημά του· αλλά ολοένα και περισσότερα μέλη του εκφράζουν δημοσίως τη διογκούμενη αγανάκτησή τους.
Σχετικά με το Ιράν, μια σειρά από νομοθέτες, πρώην υπουργοί του Τραμπ και αναλυτές νεοσυντηρητικών τάσεων έχουν ασκήσει έντονη κριτική στο προσχέδιο της συμφωνίας που έχει διαρρεύσει. Το ταμείο της ντροπής, εν τω μεταξύ, εκτροχίασε νομοσχέδιο για τη χρηματοδότηση της ICE που ο Τραμπ ήλπιζε να υπογράψει έως την 1η Ιουνίου, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί αποφάσισαν να αφαιρέσουν από το ίδιο νομοσχέδιο δαπάνη 1 δισ. για την –επίσης διαβόητη– αίθουσα δεξιώσεων του Λευκού Οίκου.
ΠΥΡΡΕΙΟΣ ΝΙΚΗ ΣΤΟ ΤΕΞΑΣ. Μία από τις πολλές προεδρικές επιλογές των τελευταίων μηνών που έχει εξοργίσει τους γερουσιαστές του κόμματος ήταν η επιλογή του Τραμπ, λίγες ημέρες πριν από την προκριματική αναμέτρηση, να δηλώσει τη στήριξή του στον Κεν Πάξτον ως τον επόμενο Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή από το Τέξας, αντί του Τζον Κόρνιν, ο οποίος εκλέγεται στην έδρα αυτήν από το 2002. Ο Πάξτον την Τρίτη θριάμβευσε επί του Κόρνιν στις προκριματικές, με 64% της ψήφου.
Ο Τραμπ δεχόταν πιέσεις για μήνες από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές να υποστηρίξει τον σαφώς πιο θεσμικό Κόρνιν, που θεωρείτο βέβαιος νικητής σε μία ενδεχόμενη αναμέτρηση τον Νοέμβριο κατά του ταλαντούχου αναδυόμενου αστέρα των Δημοκρατικών, Τζέιμς Ταλαρίκο.
Ο Πάξτον, που υπηρετεί ως γενικός εισαγγελέας της πολιτείας, είναι ένας «μαγνήτης για σκάνδαλα», όπως το θέτουν οι New York Times. Είχε κατηγορηθεί ότι έκανε χρήση του αξιώματός του για να κάνει χάρες σε επενδυτή του real estate και επιβίωσε απόπειρας καθαίρεσής του το 2023, στην οποία συμμετείχαν και Ρεπουμπλικανοί πολιτειακοί νομοθέτες. Το 2024 έκλεισε με συμβιβασμό και πληρωμή αποζημίωσης υπόθεση εναντίον του για χρηματιστηριακή απάτη (είχε ασκηθεί δίωξη εναντίον του το 2014). Καταδόθηκε στο FBI για δωροδοκία από τα στελέχη του ίδιου του γραφείου.
Ωστόσο έχει υιοθετήσει ενθουσιωδώς την ατζέντα του Τραμπ, μεταξύ άλλων προσφεύγοντας δικαστικά για την ακύρωση των εκλογών του 2020 αλλά και του Affordable Care Act (της μεταρρύθμισης της ασφάλισης υγείας από τον Ομπάμα). Στη δήλωση στήριξής του, ο Τραμπ επαίνεσε την «αφοσίωση» του Πάξτον στο πρόσωπό του.
Το Τέξας έχει να εκλέξει Δημοκρατικό γερουσιαστή από το 1970 (ο Λόιντ Μπέντσεν, υποψήφιος αντιπρόεδρος του Μάικλ Δουκάκη, που υπηρέτησε έως το 1993). Με αντίπαλο τον Πάξτον και υποψήφιο τον χαρισματικό Ταλαρίκο, που, αφού κρίθηκε το αποτέλεσμα την Τρίτη, χαρακτήρισε τον γενικό εισαγγελέα ως «τον πιο διεφθαρμένο πολιτικό στην Αμερική», οι Δημοκρατικοί έχουν πλέον βάσιμες ελπίδες. Αμέσως μετά τη νίκη του Πάξτον, το Cook Political Report άλλαξε την εκτίμησή του για την κούρσα από «Likely Republican» σε «Lean Republican». Μία ανατροπή υπέρ των Δημοκρατικών στο Τέξας, μάλιστα, μπορεί να αποδειχθεί καταλυτική για τον έλεγχο της Γερουσίας.
Μιλώντας για τις εκλογές του Νοεμβρίου, η μάχη χαρακωμάτων για επαναχάραξη των ορίων των περιφερειών συνεχίζεται – και, αυτή την εβδομάδα, τα νέα ήταν άσχημα για τους Ρεπουμπλικανούς. Στην Αλαμπάμα, όπου σημαντικός αριθμός ψηφοφόρων έχει ήδη ψηφίσει στις προκριματικές εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ομοσπονδιακό δικαστήριο ακύρωσε την προσπάθεια αλλαγής των περιφερειών, κρίνοντας ότι ο νέος εκλογικός χάρτης χαράχθηκε με φυλετικά κριτήρια εις βάρος της κοινότητας των μαύρων. Ο γενικός εισαγγελέας της Αλαμπάμα ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει έφεση άμεσα στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, που προ ολίγων εβδομάδων έκρινε ότι δεν επιτρέπονται οι αλλαγές στους εκλογικούς χάρτες των περιφερειών με βάση κριτήρια φυλετικής εκπροσώπησης.
Την ίδια μέρα –προχθές– οι Δημοκρατικοί πήραν μία ακόμα ανάσα στο μέτωπο αυτό, όταν η πολιτειακή γερουσία στη Νότια Καρολίνα διέκοψε τις εργασίες της χωρίς να ψηφίσει επί του προτεινόμενου νέου χάρτη, που θα καταργούσε τη μοναδική περιφέρεια στην πολιτεία με πλειοψηφία μαύρων ψηφοφόρων. Παρά τις πιέσεις του Τραμπ, οι γερουσιαστές της πολιτείας έκριναν ότι, με την ψηφοφορία να έχει ήδη ξεκινήσει εν όψει των προκριματικών της 9ης Ιουνίου, ήταν πολύ αργά για να προωθηθεί το μέτρο τώρα.
107. Τουλάχιστον τόσες φορές έχει χαρακτηρίσει στημένες ή κλεμμένες τις εκλογές του 2020 ο Τραμπ το τελευταίο εξάμηνο, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters. Η επιμονή του αυτή δεν μπορεί να ξεγραφτεί απλώς ως τα παραληρήματα ενός γέρου που έχει χάσει επαφή με την πραγματικότητα: αποτελούν το αφήγημα για την πολυεπίπεδη απόπειρα χειραγώγησης, εκ μέρους του, των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες αναμένονται εξαιρετικά επώδυνες για το κόμμα του. Aκόμα και το προκλητικό «ταμείο κατά της εργαλειοποίησης» που επιχειρεί να στήσει για τους θερμόαιμους υποστηρικτές του εντάσσεται στη στρατηγική αυτήν. Το μήνυμα είναι σαφές: η βία κατά της εκλογικής απάτης όχι απλά δικαιολογείται, αλλά ανταμείβεται – και όσοι τη διέπραξαν οφείλουν να κάνουν τα ίδια αν ο ηγέτης τους δώσει ξανά την προσταγή να «σταματήσουν την κλοπή».
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA.
«Οι τελευταίοι έξι μήνες έχουν προκαλέσει ανάμεικτα συναισθήματα στους Ουκρανούς. Από τη μία, έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι ΗΠΑ δεν είναι ο αξιόπιστος εταίρος που ήταν κάποτε. Από την άλλη, έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους και μεγαλύτερο σεβασμό για τους Ευρωπαίους εταίρους τους, που επιτέλους κατανοούν το επίπεδο της απειλής και τις δυνατότητές τους. Η Ε.Ε. έχει γίνει ένας πραγματικός παράγοντας στο πεδίο της ασφάλειας και ένας σύμμαχος. Στο εσωτερικό, η εντατικοποίηση των ρωσικών χτυπημάτων κατά των μη στρατιωτικών υποδομών και τα μπλακάουτ επηρεάζουν σημαντικά τον πληθυσμό και την οικονομία. Προκύπτουν ερωτήματα από την αδυναμία της διεθνούς κοινότητας, και ειδικά των Ηνωμένων Πολιτειών, να παράσχουν αναγκαία συστήματα αεράμυνας. Ωστόσο τα επιτυχημένα χτυπήματα βαθιά μέσα στο έδαφος της Ρωσίας και κάποιες επιτυχίες στην εκστρατεία της αντεπίθεσης έχουν δημιουργήσει την πίστη ότι ο συνδυασμός εγχώριων και ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατότητας θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αντέξει».
– ΧΑΝΑ ΣΕΛΕΣΤ, διευθύντρια Σπουδών Ασφαλείας & Διεθνούς Προβολής στο Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής «Ukrainian Prism»
❗Εδώ μπορείτε να βρείτε τη νέα έκθεση του Institute for the Study of War, όπου κάνει λόγο για «νέα φάση» στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, με τους Ουκρανούς να έχουν ανακτήσει την πρωτοβουλία
❗Ο Μπομπ Κέιγκαν επανέρχεται με μία ακόμα σκληρή ανάλυση για τον Τραμπ και το Ιράν, λέγοντας ότι οδηγεί τις ΗΠΑ αναπόδραστα προς τη συνθηκολόγηση
❗Οι Financial Times αποκαλύπτουν ότι το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ, τέσσερις μήνες αφού ιδρύθηκε, δεν έχει στο επίσημο ταμείο του ούτε δολάριο (αλλά εισπράττει αδιαφανώς δωρεές σε άλλο λογαριασμό)
❗Ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν τάσσεται υπέρ της αναγνώρισης παλαιστινιακού κράτους (συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ) από τον επόμενο Δημοκρατικό πρόεδρο και παγώματος της πώλησης επιθετικών όπλων προς το Ισραήλ, αν δεν δεσμευτεί σε σχέδιο για τον τερματισμό της κατοχής
❗Οι New York Times έφτιαξαν αυτό το αναλυτικό interactive που καταγράφει εξονυχιστικά τις ακραίες εκφράσεις κολακείας των υπουργών του Τραμπ προς το πρόσωπό του, που θα τις ζήλευε ακόμα και ο Κιμ Γιονγκ Ουν
❗Ο πρώην επικεφαλής της αμερικανικής ομάδας διαχείρισης της επιδημίας του Εμπολα το 2014 Τζέρεμι Κονίντικ αναλύει στην τηλεόραση του Bloomberg πώς η αποχώρηση από τον ΠΟΥ, το κλείσιμο της USAID και η υπονόμευση του CDC από την κυβέρνηση Τραμπ έχουν αποδυναμώσει θεαματικά τη δυνατότητα των ΗΠΑ να συμβάλλουν στην αναχαίτιση του νέου ξεσπάσματος του φονικού ιού
