Συμπληρώσαμε, όχι και τόσο αισίως, τους δύο μήνες της κρίσης στον Περσικό – και το τέλος δεν είναι ορατό στον ορίζοντα. Με αμφότερες τις δύο πλευρές να είναι απρόθυμες να κάνουν τις υποχωρήσεις που θα οδηγήσουν σε άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την αρχή της επιστροφής της κανονικότητας στην παγκόσμια οικονομία, όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά. Εν τω μεταξύ, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε μία γεμάτη εβδομάδα, που περιελάμβανε ακόμα μία απόπειρα κατά της ζωής του και των συνεργατών του, μία νέα δίωξη κατά του πρώην διοικητή του FBI, που μισεί με πάθος, αλλά και την επίσκεψη του βρετανικού βασιλικού ζεύγους, που ο Κιρ Στάρμερ χρησιμοποιεί παγίως για να κερδίσει την εύνοια του πλανητάρχη.
Ως συνήθως, μπορείτε να μου στείλετε σχόλια στο yanpal@kathimerini.gr ή να με ακολουθήσετε στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
ΑΝΤΙ TACO, NACHO. Στον Περσικό Κόλπο, η κατάσταση μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: όχι πόλεμος, όχι ειρήνη και όχι (ή τουλάχιστον πολύ λίγο) πετρέλαιο. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγκτσί, βρέθηκε στο Ισλαμαμπάντ το Σάββατο, αλλά έφυγε πριν από το προγραμματισμένο ταξίδι του δύσμοιρου διδύμου Κούσνερ – Γουίτκοφ, με αποτέλεσμα ο Τραμπ να το ακυρώσει. Ο Αραγκτσί από την πλευρά του πήγε να συναντήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν και δήλωσε ότι η χώρα του θα ενισχύσει τη σχέση της με τη Μόσχα.
Τη Δευτέρα διέρρευσε πρόταση των Ιρανών για άμεση, αμοιβαία άρση του αποκλεισμού των Στενών και χρονική μετάθεση της διαπραγμάτευσης για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. O Τραμπ, ωστόσο, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal την Τρίτη, είπε στους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό. Χθες, μιλώντας στο Axios, απέρριψε την ιρανική πρόταση και δήλωσε ότι ο αποκλεισμός θα συνεχιστεί έως ότου η Τεχεράνη δεχθεί τους αμερικανικούς όρους για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Παράλληλα, διέρρευσε ότι η CENTCOM έχει προετοιμάσει σχέδιο για ένα «σύντομο αλλά ισχυρό» κύμα επιθέσεων, για να υποχρεώσει το Ιράν να συνθηκολογήσει. Οι Ιρανοί πάντως χθες απειλούσαν ότι επίκεινται «άνευ προηγουμένου ενέργειες» κατά του αποκλεισμού.
Η απουσία προόδου οδήγησε σε εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου (το Brent ξεπέρασε χθες τα 120 δολάρια). Εν τω μεταξύ, σε μία ένδειξη της αγανάκτησης που έχει προκαλέσει στην Ευρώπη η παράταση του αδιεξόδου, ο Γερμανός καγκελάριος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται από το Ιράν».
Η πίεση πάντως για την εξεύρεση μιας λύσης για τα Στενά εντείνεται και για τις δύο πλευρές. Με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν, η δημοτικότητα του Τραμπ βρίσκεται στο ναδίρ, καθώς έχει εμπλέξει τις ΗΠΑ σε ακόμη έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή και έχει οδηγήσει σε εκτόξευση της τιμής των καυσίμων.
Αλλά και το Ιράν πλέον ασφυκτιά από τις συνέπειες του αμερικανικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με ανάλυση της Kpler (δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα), οι Ιρανοί διαθέτουν επαρκή χωρητικότητα για το αργό πετρέλαιο που παράγουν αλλά δεν μπορούν να εξαγάγουν για 12-22 ημέρες. Αν εξαντληθεί, θα πρέπει να μειώσουν περαιτέρω την παραγωγή τους. Παράλληλα, το ιρανικό νόμισμα δείχνει τάσεις (περαιτέρω) κατάρρευσης.
Μέχρι στιγμής, πάντως, η κατάσταση συνοψίζεται με ένα νέο ακρώνυμο εμπνευσμένο από τη μεξικανική κουζίνα, το οποίο μετέφερε ανώνυμος trader στον αρθρογράφο του Bloomberg Χαβιέ Μπλας: NACHO ή «Not A Chance Hormuz Opens».
ΣΧΕΔΙΑ ΤΙΜΩΡΙΑΣ. Τα βάσανα του ΝΑΤΟ συνεχίζονται, εν τω μεταξύ (η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής των συμμάχων στην Αγκυρα θα έχει ένα νοσηρό ενδιαφέρον). Σήμερα τα ξημερώματα, ώρα Ελλάδος, λίγο αφού είχε μιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν, ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι εξετάζει το ενδεχόμενο μείωσης της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Γερμανία. Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας είχαμε μάθει ότι η κυβέρνηση Τραμπ επεξεργάζεται τρόπους να τιμωρήσει τις χώρες που δεν τη στήριξαν επαρκώς στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Μεταξύ των άλλων φαεινών ιδεών, όπως καταγράφονται σε εσωτερικό σημείωμα του υφυπουργού Αμυνας Ελντριτζ Κόλμπι που διέρρευσε στο Reuters, οι Αμερικανοί σκέφτονται να αναστείλουν την ιδιότητα μέλους της Ισπανίας στο ΝΑΤΟ (κάτι που δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν), αλλά και να αλλάξουν τη στάση όσον αφορά τη βρετανική κυριαρχία επί των Νήσων Φώκλαντ.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε στο BBC ότι το καταστατικό της Συμμαχίας «δεν προβλέπει καμία διάταξη για αναστολή της ιδιότητας μέλους του ΝΑΤΟ ή αποβολή». Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανέφερε ότι «δεν εργαζόμαστε στη βάση ηλεκτρονικών μηνυμάτων» και πως η χώρα του υποστηρίζει την «πλήρη συνεργασία με τους συμμάχους της, αλλά πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».
ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΟΛΟΥ. Σε αυτή την ταραγμένη περίοδο στις ευρω-αμερικανικές και τις βρετανο-αμερικανικές σχέσεις, η επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους του Ηνωμένου Βασιλείου συγκέντρωσε ακόμα περισσότερη προσοχή από ό,τι θα έκανε συνήθως. Στην ομιλία του το βράδυ της Τρίτης, ενώπιον του Κογκρέσου, ο Κάρολος έστειλε μία σειρά από μηνύματα που δεν συμβαδίζουν με τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ.
Κατ’ αρχάς, χαιρέτισε τη Βορειοατλαντική Συμμαχία και υπενθύμισε ότι οι σύμμαχοι έσπευσαν στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Είπε μάλιστα ότι την ίδια αποφασιστικότητα θα πρέπει να επιδείξουν και πάλι για τη στήριξη της Ουκρανίας. Μίλησε για την κλιματική κρίση, ένα ζήτημα που τον απασχολεί εδώ και δεκαετίες, αλλά το οποίο ο Τραμπ χαρακτηρίζει παγίως απάτη. Και εισέπραξε το χειροκρότημα των Δημοκρατικών, που μετά επεκτάθηκε διστακτικά και στην υπόλοιπη αίθουσα, όταν μίλησε για τη βρετανική παράδοση της χαλιναγώγησης της εκτελεστικής ισχύος από θεσμικά αντίβαρα.
Ο Τραμπ, πάντως, μετά τη συνάντησή του με τον Κάρολο, έμοιαζε ευτυχής, χαρακτηρίζοντάς τον «φανταστικό άνθρωπο». Ο Λευκός Οίκος, in full trolling mode, ανάρτησε φωτογραφία των δύο ανδρών με τη λεζάντα «Δύο βασιλιάδες».
Ολα όμορφα λοιπόν – τουλάχιστον μέχρι τον επόμενο καβγά.
ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ. Με τα αυτοκρατορικά του σχέδια να βαλτώνουν στα νερά του Περσικού, ο Τραμπ ήλπιζε το βράδυ του Σαββάτου να περάσει μία ψυχαγωγική βραδιά στο Hilton της Ουάσιγκτον, στο ετήσιο Δείπνο των Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου. Το Δείπνο είναι μία παράδοση εκατό και πλέον ετών, αλλά ήταν η πρώτη φορά που ο Τραμπ –γνωστός για τις επιθέσεις του στους δημοσιογράφους και στα Μέσα που του ασκούν κριτική– παρέστη ως πρόεδρος.
Η συνέχεια είναι γνωστή: η εκδήλωση έγινε στόχος επίθεσης από έναν 31χρονο ευαγγελικό χριστιανό από την Καλιφόρνια, που σε γραπτά του εξήγησε τα κίνητρά του αναφερόμενος σε «βιαστές, παιδόφιλους» και προδότες στις τάξεις της κυβέρνησης Τραμπ. Ο ήχος πυροβολισμών προκάλεσε χάος στην αίθουσα και τη ραγδαία κινητοποίηση της Secret Service για την προστασία του Τραμπ, της Πρώτης Κυρίας, στελεχών του Λευκού Οίκου και υπουργών. Ο υπηρεσιακός γενικός εισαγγελέας (και πρώην συνήγορος υπεράσπισης του Τραμπ) Τοντ Μπλανς είπε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν «πιθανώς» ένας από τους στόχους της επίθεσης.
Για τον Τραμπ και τους αυλοκόλακές του, η απόπειρα ήταν μία ακόμα ευκαιρία να καταλογίσουν στους Δημοκρατικούς ευθύνες για την τοξική πολιτική ρητορική που, υποτίθεται, έχει οδηγήσει στην έξαρση της πολιτικής βίας. (Το κίνημα MAGA και ο ηγέτης του, φυσικά, δεν θα ονειρεύονταν καν να εκφέρουν τοξικό πολιτικό λόγο, χαρακτηρίζοντας π.χ. τους πολιτικούς τους αντιπάλους ως «εσωτερικούς εχθρούς» ή «δυνάμεις της μοχθηρίας και του κακού»).
Το περιστατικό έγινε επίσης αφορμή να εντείνουν τις πιέσεις τους για να προχωρήσουν τα λουδοβίκεια σχέδια του Τραμπ για την αίθουσα δεξιώσεων (αυτήν που, αν κατασκευαστεί, θα είναι μεγαλύτερη από τον υπόλοιπο Λευκό Οίκο). Μόνο έτσι θα μπορούν να διεξάγονται με ασφάλεια, μας είπαν, τα μελλοντικά δείπνα των ανταποκριτών (ήταν, όλως τυχαίως, η πρώτη φορά που η ανέγερση της αίθουσας τέθηκε ως ζήτημα ασφαλείας).
…ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΦΑΙΔΡΗ ΔΙΩΞΗ. Παράλληλα, την περασμένη εβδομάδα, το υπουργείο Δικαιοσύνης άσκησε ξανά δίωξη στον πρώην διοικητή του FBI Τζέιμς Κόουμι – αυτή τη φορά για μία ανάρτησή του στο Instagram (την οποία έσβησε στη συνέχεια) που έδειχνε κοχύλια τοποθετημένα ώστε να αποτυπώνουν τους αριθμούς «86 47». Το ρήμα «to 86» είναι ιδιωματική φράση που σημαίνει να «ξεφορτωθείτε», και ο Τραμπ είναι ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ. Οι ομοσπονδιακές αρχές διατείνονται ότι η φωτογραφία συνιστά προτροπή για τη δολοφονία του Τραμπ – ερμηνεία την οποία έχει υποστηρίξει δημοσίως και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος.
«Εξακολουθώ να είμαι ακόμα αθώος, εξακολουθώ να μη φοβάμαι και εξακολουθώ να πιστεύω στην ανεξάρτητη ομοσπονδιακή δικαιοσύνη. Πάμε λοιπόν», σχολίασε ο πρώην διοικητής του FBI, ο οποίος παραδόθηκε χθες στις Αρχές. Υπενθυμίζεται ότι, υπό δημόσια πίεση από τον Τραμπ, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς άσκησαν πέρυσι δίωξη στον Κόουμι για ψευδορκία ενώπιον του Κογκρέσου – υπόθεση που τέθηκε με συνοπτικές διαδικασίες στο αρχείο.
GERRYMANDERING WARS. Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές του Νοεμβρίου, συνεχίζεται η ανελέητη μάχη των δύο κομμάτων για την επαναχάραξη των ορίων των εκλογικών περιφερειών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ώστε να μεγιστοποιήσουν τον αριθμό των εδρών που θα κερδίσουν. Στις 21 Απριλίου, εγκρίθηκε οριακά μέσω δημοψηφίσματος πρόταση για επαναχάραξη στη Βιρτζίνια που εκτιμάται ότι θα αλλάξει την κατανομή εδρών στην πολιτεία από 6-5 σε 10-1 υπέρ των Δημοκρατικών. Την περασμένη Τρίτη, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βιρτζίνια επικύρωσε προσωρινό δικαστικό μπλόκο κατά του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος. Εν τω μεταξύ, ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον ντε Σάντις, ετοιμάζεται κι αυτός να προωθήσει αντίστοιχα μέτρα στη δική του πολιτεία που θα ευνοούν την εκπροσώπηση του δικού του κόμματος.
Οι αλλαγές των ορίων των εκλογικών περιφερειών συνήθως συμβαίνουν μία φορά τη δεκαετία, μετά την απογραφή (η τελευταία έλαβε χώρα το 2020), καθώς η εκπροσώπηση της κάθε πολιτείας στη Βουλή αποτελεί συνάρτηση του πληθυσμού της. Ωστόσο πέρυσι το Τέξας, κατόπιν προτροπής του Τραμπ, επιχείρησε –και πέτυχε– να αλλάξει τον εκλογικό του χάρτη σε κατεύθυνση που ευνοεί τους Ρεπουμπλικανούς, πυροδοτώντας αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε μεγάλο αριθμό πολιτειών, και από τα δύο κόμματα. Μέχρι στιγμής, τα gerrymandering wars δεν δείχνουν να βγάζουν ξεκάθαρο νικητή. Απλώς οξύνουν την πόλωση και διαβρώνουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων στους κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού.
Το ζήτημα της επαναχάραξης των εκλογικών περιφερειών βρέθηκε και ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου αυτές τις ημέρες, ωστόσο, και το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικά προβληματικό για τους Δημοκρατικούς (αλλά και για την ήδη κλονισμένη φήμη του σώματος για υπερκομματική αμεροληψία). Το δικαστήριο χθες υιοθέτησε μια στενή ερμηνεία του ιστορικού Νόμου περί Εκλογικών Δικαιωμάτων του 1965, ακυρώνοντας τη χάραξη δύο εκλογικών περιφερειών στη Λουιζιάνα ώστε να έχουν πλειοψηφία μαύρων ψηφοφόρων – και ανοίγοντας τον δρόμο για αντίστοιχες προσφυγές κατά περιφερειών με πλειοψηφίες μειονοτήτων (που αποτελούν ασφαλείς Δημοκρατικές έδρες) στον βαθύ Νότο των ΗΠΑ. Οι Δημοκρατικοί μίλησαν για «συντριπτικό πλήγμα».
$25 δισ. Αυτό είναι, μέχρι στιγμής, το κόστος του πολέμου στο Ιράν, σύμφωνα με τον υπουργό Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ. Στην πρώτη του ακρόαση στο Καπιτώλιο από την έναρξη των εχθροπραξιών, ο Χέγκσεθ, πριν καν δεχθεί κάποια ερώτηση, εξέφρασε τη συνήθη περιφρόνηση της κυβέρνησης Τραμπ προς το (συνταγματικά υπέρτατο) νομοθετικό σώμα. «Η μεγαλύτερη πρόκληση, ο μεγαλύτερος αντίπαλος που αντιμετωπίζουμε σε αυτό το σημείο είναι τα απερίσκεπτα, άσκοπα και ηττοπαθή λόγια των Δημοκρατικών του Κογκρέσου και ορισμένων Ρεπουμπλικανών», δήλωσε ο ακριτόμυθος υπουργός. Ο Χέγκσεθ είχε κληθεί στη Βουλή για να απαντήσει σε ερωτήσεις για το 1,45 τρισ. δολάρια σε αμυντικές δαπάνες για τις οποίες έχει ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για το ερχόμενο δημοσιονομικό έτος.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποφάσισαν αυτή την εβδομάδα να εγκαταλείψουν τον ΟΠΕΚ+, αψηφώντας τη Σαουδική Αραβία, και να χρησιμοποιήσουν το γεωγραφικό τους πλεονέκτημα που τους επιτρέπει ενδεχομένως να εξάγουν μέσω του λιμανιού της Φουτζέιρα παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Τα Εμιράτα παράλληλα –και απροσδόκητα– ζήτησαν διμερείς γραμμές ανταλλαγής δολαρίων (swap lines) από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό το αίτημα δεν προκύπτει από οικονομική ανάγκη με την αυστηρή έννοια. Μάλλον χρησιμεύει για να εξετάσει την αποφασιστικότητα των Αμερικανών, ενώ λειτουργεί ως εξασφάλιση έναντι πιθανής επέκτασης των περιφερειακών εχθροπραξιών και πιο έντονης μετάδοσης της οικονομικής κρίσης. Τα τελευταία χρόνια, τα ΗΑΕ έχουν εξασφαλίσει μια κεντρική θέση στο δίκτυο τεχνολογίας, τεχνητής νοημοσύνης και ασφάλειας των ΗΠΑ. Το Αμπου Ντάμπι επιδιώκει τώρα να επεκτείνει αυτή τη συμμαχία στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Η απόφαση των Αμερικανών θα έχει τεράστιες επιπτώσεις για το Σύστημα του Δολαρίου. Αν δεν ανταποκριθεί θετικά, οι χώρες του Κόλπου μπορεί να συμπεράνουν ότι η αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη έχει τα όριά της ή ακόμη και ότι είναι αντιπαραγωγική, πως η οικονομική υποστήριξη της Ουάσιγκτον είναι δομικά περιορισμένη και ότι η αμερικανική ζήτηση για τους υδρογονάνθρακες του Κόλπου έχει μειωθεί θεμελιωδώς.
Ενα τέτοιο συμπέρασμα σίγουρα θα τους ωθούσε να επανεξετάσουν την τιμολόγηση του πετρελαίου σε δολάρια, να εγκαταλείψουν τη σύνδεση των νομισμάτων τους με το δολάριο και να μειώσουν τα στοιχεία ενεργητικού τους σε δολάρια. Κατά συνέπεια, η συζήτηση που ξεκίνησε από τα ΗΑΕ έχει δυνητικά ιστορική σημασία για το Σύστημα του Δολαρίου διεθνώς.
ΣΑΧΙΝ ΒΑΛΕ, Senior Associate Fellow, Europe Center, German Council on Foreign Relations
❗Με άρθρο γνώμης του στην Washington Post, ο γερουσιαστής Μιτς Μακόνελ, πρώην επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, κατηγορεί το Πεντάγωνο ότι δεν έχει στείλει στην Ουκρανία τα 400 εκατ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια που έχει εγκρίνει το Κογκρέσο εδώ και μήνες (το Πεντάγωνο δήλωσε μετά τη δημοσίευση του άρθρου ότι αποδέσμευσε τα ποσά)
❗Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ γράφει στους New York Times για το ανατριχιαστικό αποτέλεσμα ενός «παιχνιδιού πολέμου» στο οποίο συμμετείχε πρόσφατα, υποδυόμενος τον Πούτιν
❗Αυτό το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Haaretz για την εισαγωγή από το Ισραήλ σιτηρών κλεμμένων από τα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας έχει προκαλέσει διπλωματική κρίση στις σχέσεις Κιέβου – Τελ Αβίβ – και αναδεικνύει την ουδέτερη προς φιλική προς τη Μόσχα στάση της κυβέρνησης Νετανιάχου (παρότι η Ρωσία εξοπλίζει το Ιράν)
❗Το Economist εξηγεί τη σημασία της αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ, που πυροδοτήθηκε από την ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο Γ’ Πόλεμος του Περσικού
❗Ο Τζόναθαν Τσέιτ αναλύει την ομιλία καλωσορίσματος του Καρόλου από τον Τραμπ – και πώς εκφράζει την αμφιλεγόμενη ιδέα των ΗΠΑ ως ενός «αγγλοσαξονικού έθνους»
❗Η Wall Street Journal γράφει για το πώς ο πόλεμος στο Ιράν ήδη οδηγεί σε μεγάλες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής τροφίμων στον αναπτυσσόμενο κόσμο – και τον κίνδυνο ελλείψεων αν συνεχιστεί.
