Εξωτερική φωτογραφία: REUTERS/Nir Elias
Οποιος καταναλώνει διαδικτυακό περιεχόμενο χαμηλής στάθμης φτάνει γρήγορα σε τέλμα. Πόσο να εξοργιστείς με τα προβλέψιμα ακροδεξιά αστεία για το εάν η Πράσινη Γκρέτα τρώει κινόα ή βίγκαν σάντουιτς στις φυλακές του Ισραήλ; Πόσο ν’ αντέξεις ανθρώπους που νομίζουν ότι βρίσκονται στα χαρακώματα, ενώ απλώς πληκτρολογούν τον οχετό τους από κάποιο κλιματιζόμενο διαμέρισμα; Ακόμα και αξιόπιστες ειδήσεις μπορεί κανείς να τις προσεγγίσει μόνο με προεργασία.
Μου πήρε μέρες, για παράδειγμα, να διαβάσω την είδηση πως υποσιτισμένοι Παλαιστίνιοι πυροβολήθηκαν κοντά σε σημεία διανομής φαγητού στη Γάζα. Μου παίρνει μέρες κάθε φορά να μεταβολίζω την κραυγαλέα έλλειψη θάρρους, πρωτοβουλίας και ηθικών αντανακλαστικών της εγχώριας και της διεθνούς ηγεσίας, μπροστά στην ηθική κρίση που προκύπτει λόγω της σφαγής αμάχων στη Γάζα. Θα ήθελα, όμως, να μοιραστώ μαζί σας κάποια σημεία στα οποία προστρέχω προκειμένου να διατηρήσω το βλέμμα μου στο παλαιστινιακό ζήτημα, αλλά να μην ευτελίσω μία πολύπλοκη σύγκρουση σε κάτι σαν ρηχή ποδοσφαιρική μάχη.
Το βιβλίο που με βοήθησε να καταλάβω με νηφαλιότητα τα δεινά των Παλαιστινίων ήταν το γκράφικ νόβελ Palestine του Joe Sacco. Σας έχω ξαναπεί γι’ αυτό. Αν τυχόν ακόμη δεν το έχετε διαβάσει (το βιβλίο ανατυπώνεται διαρκώς), αξίζει. Θα πρότεινα, επίσης, το βραβευμένο με πούλιτζερ Μια Μέρα Της Ζωής Του Αμπεντ Σαλάμα, Ανατομία Μιας Τραγωδίας στην Ιερουσαλήμ, του Νέιθαν Θρωλ (κυκλοφορεί από το Δώμα).
Ο Αμπεντ Σαλάμα, Παλαιστίνιος της Δυτικής Όχθης, μαθαίνει για ένα τροχαίο που συνέβη μια βροχερή μέρα. Ενα πούλμαν συγκρούστηκε, ενώ μετέφερε παιδιά. Φοβάται πως στο πούλμαν επέβαινε ο πεντάχρονος γιος του, βρέθηκαν σακίδια κι εγκλωβισμένοι. Ο συγγραφέας καταγράφει τις ιστορίες διαφόρων εμπλεκομένων, Παλαιστίνιων και Ισραηλινών κι έτσι, με αφορμή το δυστύχημα, βλέπουμε τη ζωή στη Δυτική Οχθη.
Είναι ένα διεισδυτικό κείμενο για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Το διάβασα σε λιγότερο από δύο ημέρες, γιατί είχα τόσες απορίες. Τι ήταν η λεγόμενη Πράσινη Γραμμή, η Νάκμπα, η Ιντιφάντα κ.ο.κ.; Πώς ήταν η ζωή πριν από τη χρήση της πείνας ως όπλου; Με τι καθεστώς αδειών μετακίνησης, παραμονής και εμπράγματων δικαιωμάτων ζουν Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι; Θα διαβάσετε για τις συλλήψεις τεράστιου μέρους του ενήλικου κι ανήλικου ανδρικού πληθυσμού παλαιστινιακής καταγωγής, για συγκρούσεις με πέτρες και κλαδιά, για γραφειοκρατία, για γάμους με σκοπό μια κάρτα μετακίνησης. Ολα με μια γλώσσα αποστασιοποιημένη, μετρημένη και γερά θεμελιωμένη σε ενδελεχή έρευνα.
Αν θέλετε να δείτε κάτι, αλλά όχι βόμβες και ερείπια, το νέο ντοκιμαντέρ του Guardian, Along The Green Line (δωρεάν προσπελάσιμο στο Διαδίκτυο) πετυχαίνει κάτι σημαντικό: μάς θυμίζει ότι οι Παλαιστίνιοι και οι Εβραίοι είναι άνθρωποι, όχι έντομα προς εξόντωση ή δρώντες σε ηθικό κενό. Εχουν τη δική τους ιστορία, τις βλέψεις τους στη ζωή, σχέδια και απόψεις. Ο δημοσιογράφος συνοδοιπορεί με μια Εβραία της Ιερουσαλήμ, κολατσίζει μ’ έναν Παλαιστίνιο, κάνει βόλτα στην αγορά όπου οι μαγαζάτορες φοβούνται την εποπτεία, μέσω καμερών, του κράτους του Ισραήλ. Οι άνθρωποι εκφράζονται με σκληρότητα, όπως είναι αναμενόμενο μετά από τέτοια κλιμάκωση, ωστόσο το ίδιο το ντοκιμαντέρ δεν είναι υπερβολικά σκληρό κι έτσι σου επιτρέπει να σκέφτεσαι.
Τέλος, χρήσιμες πληροφορίες άντλησα και από το βιβλίο Τρομοκρατία: Μια Παγκόσμια Ιστορία (ΠΕΚ). Παρόλο που το βιβλίο μελετά συνολικά την τρομοκρατία (πρόκειται για βιβλίο ιστορίας), στην ενότητα για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη μπορεί να μάθει κανείς για τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, για τη «χαρισματική τρομοκράτισσα» Λεϊλά Χαλέντ και τη θρυλική της δράση στον τομέα της αεροπειρατείας διεθνών πτήσεων, για τον Αραφάτ και την παλαιστινιακή υπόθεση. Μέσα από το πρίσμα της τρομοκρατίας θα δείτε να ξεδιπλώνεται μια πολύ παλιά ιστορία αμοιβαίου φόβου.
Ετσι, θα διαβάσετε και για παρεμβάσεις στον εθνικό αερομεταφορέα του Ισραήλ, την Ελ Αλ. Ενδεικτικά: τον Ιούλιο του 1968, η πτήση Ρώμη – Τελ Αβίβ κατελήφθη από αεροπειρατές που, τηρώντας αυστηρές οδηγίες, δεν πείραξαν τους επιβαίνοντες. Μερικούς μήνες αργότερα, ένα τζετ της Ελ Αλ κατελήφθη στο αεροδρόμιο της Αθήνας υπό το σύνθημα «θέλουμε να σκοτώσουμε τους Εβραίους!». Ενα άτομο σκοτώθηκε και δύο τραυματίστηκαν. Σε απάντηση, το Ισραήλ διέλυσε 13 τζετ ιδιοκτησίας αραβικών αεροπορικών εταιρειών που βρίσκονταν στο αεροδρόμιο της Βηρυτού, ενέργεια που σύμφωνα με τον συγγραφέα του βιβλίου, Ράνταλ Λω, πέτυχε απλώς να στρέψει την προσοχή του κόσμου στην υπόθεση των Παλαιστινίων.
