Παντελής Μπουκάλας

Ο Πάουλ Τσέλαν, η Ινγκεμποργκ Μπάχμαν, η Χάννα Aρεντ, ο Τόμας Μπέρνχαρντ, ο Γκύντερ Γκρας, ο Χανς Μάγκνους Εντσεσμπέργκερ συναριθμούνται στους γερμανόφωνους ποιητές που δοκίμασαν και δοκιμάστηκαν στην αποκάθαρση και ανάκτηση της αναξιόπιστης γλώσσας που κληρονόμησαν.

Και των λογογράφων του να είναι όσα αναρτά ο πρωθυπουργός κάθε Κυριακή στο διαδίκτυο, σε μια εκδοχή λογοδοσίας που την ακυρώνει ο έμφυτος αυτοθαυμαστικός τόνος, εφόσον τα υπογράφει είναι δικά του. Δικά του τα προς εαυτόν «εύγε», δική του η σποραδική δεινή αυτοκριτική (του είδους «ε, κάναμε και κάποια λάθη, άνθρωποι είμαστε»), δικά του και […]

Ως πολίτες της δημοκρατίας των γραμμάτων επιστρέφουμε συχνά σε κάποιες σημαδιακές φράσεις. Το θέμα του τίτλου, «Κι όμως, υπήρξε ποίηση μετά το Αουσβιτς», αναζωπύρωσε τρεις τέτοιες φράσεις, ο αφοριστικός τόνος των οποίων δεν μειώνει τη σημασία τους.

Σαν να ‘χε βγει για κυνήγι αψύχων. Απαθής, άλλαζε θέση πάνω στην πεζογέφυρα, στην παραλία Μποντάι του Σίδνεϊ, για να σωριάσει νεκρούς όσο περισσότερους μπορούσε απ’ τους Εβραίους που γιόρταζαν τη Χανουκά· τη γιορτή των Φώτων, εις ανάμνησιν της ανάκτησης του Ναού του Σολομώντος από τους αδερφούς Μακκαβαίους, που είχαν εξεγερθεί κατά του Σελευκίδη δυνάστη […]

Κάθε ∆εκέμβριο, στην Ελλάδα και σε αρκετές άλλες χώρες ανακηρύσσεται «η λέξη της χρονιάς». Οι μέθοδοι ανάδειξής της ποικίλλουν, γι’ αυτό και συχνά προκύπτουν δύο ή και τρεις «χρονιάρες λέξεις» για μία και την αυτή γλώσσα.

Λωτός ο Αιγεύς, λωτός ο Θεσσαλός, λωτός ο Κρητικός… Περί φυτολογίας πρόκειται, όχι περί μυθολογίας. Ο Αιγεύς, ο Θεσσαλός και ο Κρητικός είναι τρία μόνο από τα είκοσι είδη λωτών που ανθούν στη χώρα μας, δίπλα στις γνωστές «φαιδρές πορτοκαλέες». Για να καλυφθεί όμως πλήρως ο ελληνικός πολιτικός χάρτης επείγει η μετονομασία άλλων ειδών. Προς […]

Μία δεκαετία πριν η UNESCO προέβλεψε ότι έως το τέλος του αιώνα θα εξαφανιστούν περίπου οι μισές γλώσσες του κόσμου. Θα πείτε, στα 75 χρόνια που απομένουν ώσπου να πατήσουμε στο 2100, μια χαρά προλαβαίνουμε να τον εξαφανίσουμε τον κόσμο αυτόν· τον κόσμο μας.

Οχι. Δεν έχουμε να κάνουμε με το «γεναριάτικο έθιμο των τρακτέρ» που χλευάζουν με πάθος όσοι κηρύττουν πως οι αγρότες, σκασμένοι από τους κουραμπιέδες και τα τσίπουρα του εορταστικού Δωδεκαήμερου, βγαίνουν στους δρόμους κάθε Ιανουάριο από συνήθεια. Μόνο και μόνο για να ξεδώσουν κομμάτι, να πουν καμιά «αρσενική» κουβέντα μεταξύ τους και σε πέντε μέρες […]

Μακάρι να μπορούσαν οι αφιερωματικές Ημέρες να ταράξουν νοοτροπίες και να κλονίσουν ισορροπίες παγιωμένες επί αιώνες.

Δεν είναι ακριβώς σαιξπηρικής βαρύτητας το δίλημμα «Να γράψει κανείς ή να μη γράψει για ένα βιβλίο που το ξέρει εξ αποσπασμάτων», κάποια αξία πάντως την έχει. Εννοώ την καβαφικών παρά ομηρικών συμπαραδηλώσεων «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα («Gutenberg»). Διχάζομαι λοιπόν ανάμεσα σε δύο παλαιότερους τίτλους, ίσως γνωστούς και στον νεοπροσήλυτο της συγγραφής πρώην πρωθυπουργό. Ο […]

Αρκετά συχνά στίχοι τραγουδιών που αγαπάμε ξυπνούν μαζί μας το πρωί, σαν αγκιστρωμένοι στη γλώσσα μας, και δεν φεύγουν από κει, όσο κι αν το προσπαθούμε.

Αυθόρμητη και κομματικά ακηδεμόνευτη υπήρξε η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Αυθόρμητος και υπερκομματικός ήταν και ο επετειακός εορτασμός της μνήμης του στα λίγα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Ο κόσμος συμμετείχε μαζικά, με το μπλοκ του σωματείου του, της γειτονιάς, του σχολείου ή της σχολής του, και όχι πειθαρχημένος κάτω από κομματικά λάβαρα, […]