Ελισάβετ Κοτζιά

Σε τι συνίσταται το Αμερικανικό Υψηλό σύμφωνα με τον σπουδαίο κριτικό Χάρολντ Μπλουμ (1930-2019) στο εμβληματικό «Ο δαίμων ξέρει» (2015); Συνίσταται, όπως ο 85χρονος συγγραφέας εισαγωγικά παρατηρούσε, στην αδιάκοπη προσπάθειά μας να υπερβούμε το ανθρώπινο χωρίς να απαρνηθούμε τον ανθρωπισμό.

Η εκτόξευση της βιβλιοπαραγωγής σήμανε και την εκτόπιση της ποίησης για πρώτη φορά στις αρχές του νέου αιώνα.

Τι επέφερε τον θάνατο της γερμανικής γλώσσας, αναρωτήθηκε ο Τζορτζ Στάινερ στο περίφημο έργο του «Γλώσσα και σιωπή» του 1959.

Τι είναι δυνατόν να σημαίνει για εμάς σήμερα «Η Λυγερή» του Ανδρέα Καρκαβίτσα (1865-1922);

Επίμονη καθηγήτρια Φιλολογίας, η Χριστίνα Ντουνιά μελετά πολλές δεκαετίες τώρα τον Καρυωτάκη διερευνώντας μαζί με το έργο του τον βιογραφικό του ορίζοντα και το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο δημιουργός παρήγαγε την ποίησή του.

Ευτυχήσαμε να αποκτήσουμε και στη γλώσσα μας ένα από τα μεγάλα κλασικά κείμενα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

Η ποίησή του στο επίκεντρο και γύρω της αναρίθμητες φιλολογικές και κριτικές μελέτες γραμμένες τα τελευταία εκατό χρόνια· και παράλληλες μελοποιήσεις ποιημάτων και παρωδήσεις στίχων· και ταυτόχρονα βιογραφίες, μυθοπλαστικά, κινηματογραφικά και θεατρικά έργα σε μια προσπάθεια να αναστήσουν το πρόσωπο και την προσωπικότητά του·

Κυκλοφόρησε στα μαύρα χρόνια της χούντας· το διαβάσαμε πριν από πενήντα τρία χρόνια, χαράχτηκε μέσα μας κι έκτοτε μας σημαδεύει. Πώς γίνεται και ο Αντρέας Φραγκιάς κατόρθωσε να πραγματοποιήσει την προτροπή του ομοϊδεάτη ποιητή: «Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις, να μην τις παίρνει ο άνεμος»;

Ο Κολομβιανός μυθιστοριογράφος Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκεζ (γενν. 1973) εξετάζει ξανά τα μεγάλα ερωτήματα που απασχολούν το νεότερο μυθιστόρημα από τη γένεσή του, πριν από πεντακόσια χρόνια – αντικρίζοντάς τα βέβαια μέσα από το πρίσμα της δικής μας εποχής.

Εχοντας ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου κάτω από τη σκιά του «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», θεωρώ την ανθολογία της Κλαίρης Μιτσοτάκη πολύτιμη συμβολή.

Τους αναγνώστες και φοιτητές που, όχι αδίκως, έχουν ταυτίσει τον εμβληματικό μελετητή της ιστορίας των ιδεών, των ιδεολογιών και των συλλογικών συνειδήσεων Κ. Θ. Δημαρά (1904-1992) με την ευρωπαϊκή νεωτερικότητα και τον νεοελληνικό Διαφωτισμό, οι πρώιμες απόψεις του νεαρού Δημαρά ασφαλώς θα τους εκπλήξουν.

Η λογοτεχνία, η φιλολογία, η Ιστορία και η χώρα μας χάνουν μια πολύτιμη μορφή της κοινότητάς μας, διότι ο εκλιπών έδωσε παντού και πάντα το «παρών».