Κώστας Καλλίτσης

Οι ρυθμοί ανάπτυξης ξεθυμαίνουν όσο πλησιάζει η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης: Το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 2025-2028 προβλέπει μεγέθυνση 2,3% το νέο έτος, 2% το 2026, 1,5% το 2027 και 1,3% το 2028. Βεβαίως, αυτοί οι ρυθμοί είναι από τους υψηλότερους στην Ε.Ε. Αλλά είναι αυτό βάσιμος λόγος να νιώθουμε ικανοποίηση; Πιστεύω πως όχι.

Η τάση είναι εύθραυστη και ευάλωτη, μπορεί να ανακοπεί σε έναν επόμενο τόνο της γενικότερης κρίσης. Είναι, όμως, πολύ ενδιαφέρουσα: το τελευταίο διάστημα η λογική φαίνεται να κερδίζει πόντους στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Τις επόμενες ημέρες θα απασχολήσει την ολομέλεια της Βουλής ένα νομοσχέδιο που αφορά τη μισθωτή εργασία: συλλογικές διαπραγματεύσεις και κατώτατο μισθό.

Μόνιμο και διακηρυγμένο μέλημα του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας ως μη διαπραγματεύσιμο αγαθό. Εχει δίκιο.

Εχει τελειώσει η περίοδος του αποπληθωρισμού – όταν έπεφταν οι αξίες της εργασίας, των επιχειρήσεων και της γης, μετά το ξέσπασμα της κρίσης χρέους; Κι έχουμε βγει από τα μνημόνια και τους περιορισμούς τους; Και ναι και όχι.

Η ιστορία λέει ότι ένας κύκλος άνοιξε πριν από περίπου μισό αιώνα, στα τέλη της 10ετίας 1970, μετά από δύο διαδοχικές πετρελαϊκές κρίσεις και το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού, αφενός με την απόσυρση της κεϋνσιανής διαχείρισης και, κυρίως, με τη διάβρωση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας […]

Ποιο είναι το μείζον πρόβλημα για τη μισθωτή εργασία; Οτι το ποσοστό κάλυψής της από συλλογικές συμβάσεις εργασίας είναι από τα χαμηλότερα στους 27 της Ε.Ε., περί το 20% – παραπέμπει σε τριτοκοσμική παρά σε ευρωπαϊκή χώρα.

Η φτώχεια δεν οφείλεται πλέον, όπως παλαιότερα, στην ανεργία, έχει γίνει δομικό στοιχείο της λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας, μιας οικονομίας που παράγει μαζικά νεόπτωχους – ήτοι φτωχούς, που έχουν εργασία με πενιχρούς μισθούς.

Ενα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας –συνδυάζοντας διάφορους δείκτες και στατιστικά στοιχεία, μπορεί κανείς να εκτιμήσει το ένα τρίτο της, περίπου– περνάει δύσκολα έως δραματικά. Αν σε προηγούμενα χρόνια η φτώχεια ήταν συνδεδεμένη με την ανεργία, σήμερα η «ισχυρή» ελληνική οικονομία παράγει μαζικά νεόπτωχους, ανθρώπους που είναι φτωχοί ή πάμφτωχοι παρότι έχουν εργασία.

Εχει, άραγε, ακούσει κάτι η κυβέρνηση για τον αναβαθμισμένο ρόλο του κράτους στις χώρες του ανεπτυγμένου καπιταλισμού, ή μήπως έχει δέσει σφιχτά τις ιδεολογικές παρωπίδες της ώστε να αυτοπροστατεύεται από ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Γιατί είναι τόσο χαμηλοί οι μισθοί, γιατί είμαστε στην τελευταία θέση των «27», κάτω και από τη Βουλγαρία, με κριτήριο το μέσο ωρομίσθιο σε όρους αγοραστικής δύναμης; Μα γιατί περάσαμε μια υπερδεκαετή οικονομική κρίση που μας πήγε πολύ πίσω, είναι η κυβερνητική –και όχι μόνο– απάντηση.

Οι τιμές τροφίμων και άλλων ειδών λαϊκής κατανάλωσης ήταν συγκριτικά πολύ υψηλότερες απ’ ό,τι στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες ήδη πριν από το κύμα ακρίβειας της τελευταίας διετίας. Διασφαλίσαμε αυτή την πρωτιά με τις εν συνεχεία επιδόσεις του πληθωρισμού.