Γιώργος Παγουλάτος*

Δέκα δευτερόλεπτα συνόψισαν τη ραγδαία καθίζηση κύρους ενός μεγάλου έθνους κατά την αυτοκαταστροφική υπνοβασία του προς το Brexit.

Συμβαίνουν πράγματα στον κόσμο. Οι πάγοι στην Αρκτική λιώνουν ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν. Οι ακραίες κλιματικές μεταπτώσεις είναι ορατές ακόμα και σε κείνους που η ορατότητά τους σκιάζεται από το κόκκινο καπελάκι MAGA. Η ισχυρότερη χώρα στον κόσμο βρίσκεται στο έλεος του πιο απρόβλεπτου προέδρου που έχει ποτέ κατοικήσει στον Λευκό Οίκο, ένας εμπορικός πόλεμος κλιμακώνεται, μια διεθνής ύφεση πιθανόν ελλοχεύει. Δεν πάμε πολύ καλά.

Μια εποχή έχει φτάσει στο τέλος της όταν οι βασικές ψευδαισθήσεις της έχουν εξαντληθεί, έγραφε ο Αρθουρ Μίλερ. Στην ταραγμένη δεκαετία 2010-19 οι Ελληνες δοκίμασαν τα πάντα. Αρχικά την απόλυτη άρνηση, έπειτα την τυφλή οργή. Οι «Αγανακτισμένοι» πλημμύρισαν τις πλατείες. Κάτω ακόνιζαν το δημαγωγικό τους ταλέντο οι μεθαυριανοί υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ, πάνω το αγριεμένο ακροατήριο της Ακροδεξιάς.

Το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη εξέπεμπε την αίσθηση επείγοντος που ήδη αναπέμπουν η κοινωνία και η οικονομία.

Στις εκλογές της Κυριακής, ο ιστορικός χρόνος της Ελλάδας συναντάται με τον ευρωπαϊκό, τα εθνικά διακυβεύματα τέμνονται με τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής συγκυρίας.

H μεσαία τάξη στην Ευρώπη ήταν πάντα περισσότερο από μια στατιστική κατηγορία. Η δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη εμπεδώθηκε σε κοινωνίες διευρυνόμενης, ευημερούσας μεσαίας τάξης. Η συσχέτιση μεσαίας τάξης και δημοκρατίας φθάνει μέχρι τον Μαρξ και τον Αριστοτέλη. Κατά τη διάσημη φράση του Barrington Moore, «χωρίς αστική τάξη δεν υπάρχει δημοκρατία» (no bourgeois, no democracy).

Η σχέση του ΣΥΡΙΖΑ με τη μεσαία τάξη συνιστά παραδοξότητα. Ως κόμμα ριζοσπαστικής Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ έφερε πάντα υπερηφάνως το «ταξικό πρόσημο» των καταβολών του, που τον τοποθετούσαν απέναντι στα αστικά στρώματα. Η άνοδός του στην εξουσία στηρίχθηκε στην ενοποιητική δυναμική μιας ακραίας αντιμνημονιακής δημαγωγίας, παρά σε κάποιον ευρύ διαταξικό συνασπισμό.

Ο ΣΥΡΙΖΑ τιμωρήθηκε με μια μεγάλη ήττα, η Ν.Δ. έχει υψηλά ποσοστά εμπιστοσύνης που της επιτρέπουν μια ασφαλή προοπτική διακυβέρνησης για την επόμενη μέρα, η Ακροδεξιά συρρικνώνεται, το ΚΙΝΑΛ διασώζεται.

Η Ευρώπη απουσιάζει από τη θορυβώδη εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής. Αυτό είναι με μία έννοια απογοητευτικό. Απουσιάζουν από τη συζήτηση τα μεγάλα ζητήματα της Ευρώπης: η πρόκληση του παγκόσμιου ανταγωνισμού, η αντιμετώπιση των ανισοτήτων, οι επενδύσεις στις νέες τεχνολογίες και δεξιότητες που θα δημιουργήσουν νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας, ο ρόλος της Ε.Ε. στον κόσμο, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Η κυβέρνηση παρουσίασε ένα προεκλογικό πακέτο παροχών, ετήσιου κόστους 1,5 δισ. (0,8% του ΑΕΠ). Δεν είναι βέβαια καινοφανές μια κυβέρνηση να πλησιάζει στην έξοδο μοιράζοντας λεφτά. Είναι μακρά η παράδοση των εκλογικών κύκλων, με καθοριστική συμβολή στη Μεγάλη Χρεοκοπία. Γιατί να είμαστε πιο αυστηροί με αυτή την κυβέρνηση;

Εχεις εισέλθει για τα καλά στην ωριμότητα όταν τα εικοστά γενέθλιά σου περνούν απαρατήρητα. Δύο δεκαετίες μετά την εισαγωγή του κοινού νομίσματος, η Ευρωζώνη έχει διαψεύσει τις στρατιές των αναλυτών και καλοθελητών που επίμονα από το 2010 προεξοφλούσαν τη διάλυσή της. Υπό παρόμοιες συνθήκες, και μόνη η επιβίωση συνιστά επιτυχία. 

Κορυφαίος κοινωνιολόγος που με τιμά με τη φιλία του, ο Νίκος Μουζέλης («Η Γέφυρα και ο Νεοφιλελευθερισμός», Νέα 6/4) αντικρούει την κριτική μου στο κείμενο διακήρυξης της «Γέφυρας», της φιλο-ΣΥΡΙΖΑ πρωτοβουλίας κεντροαριστερών διανοουμένων και στελεχών (Καθημερινή, 3/3).