Αρίστος Δοξιάδης*

Εχεις εργαστεί σε μεγάλες επιχειρήσεις ή σε πολυεθνικούς οργανισμούς. Δεν είσαι βουλευτής, ούτε ήσουν υποψήφιος. Δέχθηκες να γίνεις υφυπουργός στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Σου γράφω τις σκέψεις μου γι’ αυτά που θα αντιμετωπίσεις και γι’ αυτά που θα πρέπει να κάνεις.

Τι σημαίνει οικονομική πολιτική «για τους πολλούς»; Ας δούμε ένα υποθετικό παράδειγμα. Σε μια χώρα που δεν έχει μεγάλα καταστήματα για έπιπλα και είδη σπιτιού, επειδή τα αποτρέπουν η φορολογία και η χωροταξική πολιτική, μια κυβέρνηση νομοθετεί αλλαγές, με αποτέλεσμα μια πολυεθνική αλυσίδα να ανοίξει καταστήματα που έχουν δεκαπλάσιο μέγεθος από το μέσο τοπικό μαγαζί, τριπλάσια ποικιλία και τιμές στο ένα τρίτο.

Με ρώτησε ένας φίλος: Ποια χαρακτηριστικά έχει για σένα ο ιδανικός ευρωβουλευτής; Η επιλογή προσώπου είναι σημαντικότερο κριτήριο σε σχέση με την επιλογή κόμματος; Για το δεύτερο ερώτημα, η απάντηση είναι εύκολη: όχι. Οι εθνικές εκλογές πλησιάζουν.

Η ριζοσπαστική Αριστερά έχει μια παράδοξη σχέση με το μέλλον. Η ρητορική της είναι αντισυστημική, αλλά δεν προσδιορίζει ποια στοιχεία του «συστήματος» σκοπεύει να καταργήσει και πώς θα είναι το επόμενο σύστημα που θα ιδρύσει. Επειδή δεν έχει σχέδιο για αυτό που θέλει να χτίσει, όταν καμιά φορά κυβερνά βρίσκεται σε αμηχανία.

Ο πληθυσμός της Ελλάδας γερνά και λιγοστεύει. Η τάση είναι μακροχρόνια, και δεν θα αντιστραφεί μέσα σε λίγα χρόνια. Ολοι νιώθουμε ότι πρόκειται για μεγάλο πρόβλημα, χωρίς ίσως να συμφωνούμε ακριβώς γιατί. Ούτε συμφωνούμε με ποιον τρόπο μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Στον διάλογο για το άρθρο 16 του Συντάγματος διατυπώνεται η άποψη ότι ακόμη και αν αρθεί η απαγόρευση της σύστασης ανωτάτων σχολών από ιδιώτες, δεν πρόκειται να ιδρυθούν ιδιωτικά πανεπιστήμια καλής ποιότητας στην Ελλάδα (με τον όρο «ιδιωτικά», εννοώ και τα μη κερδοσκοπικά). 

Στα θεωρούμενα έγκυρα μέσα ενημέρωσης, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις μεγάλες δυτικές χώρες, οι αρθρογράφοι κινούνται ανάμεσα στην απαισιοδοξία και στην αβεβαιότητα. Κύρια θέματα η άνοδος των ακραίων ή λαϊκιστικών πολιτικών δυνάμεων, η μετανάστευση από φτωχές χώρες με πολύ διαφορετικό πολιτισμό, η οικονομική στασιμότητα. 

Ε​​πιχειρήσεις που παράγουν νέα προϊόντα –ή με νέο τρόπο– είναι απαραίτητος πυλώνας για κάθε παραγωγική και βιώσιμη οικονομία σήμερα. Οι καινοτομίες μπορεί να αναπτύσσονται εξ ολοκλήρου μέσα σε επιχειρήσεις ή μπορεί να βασίζονται σε έρευνα που έγινε σε εργαστήρια πανεπιστημίων και ερευνητικών ινστιτούτων. Στην Ελλάδα είναι σχεδόν ανύπαρκτη η δεύτερη κατηγορία.

Ό​​σοι επιδιώκουν να μειώσουν την ανισότητα και τη φτώχεια στις σημερινές κοινωνίες προτείνουν συνήθως δύο ειδών δημόσιες πολιτικές. Είτε την παρέμβαση στη διανομή των εισοδημάτων μέσα στις επιχειρήσεις, με εργαλεία τον συνδικαλισμό, τον διοικητικό προσδιορισμό των μισθών και την προστασία των μικροεπαγγελματιών από τον ανταγωνισμό των μεγάλων εταιρειών· είτε την αναδιανομή, με εργαλείο τους φόρους, τα επιδόματα και τις κοινωνικές παροχές.

Μ​​ε αφορμή δύο πρόσφατα περιστατικά, αποφάσισα να παρέμβω στον δημόσιο διάλογο. Ανησυχώ γιατί το προοδευτικό μέτωπο δεν δίνει τις σωστές απαντήσεις στους δύο μεγάλους κινδύνους που απειλούν τη δημόσια παιδεία: την εμπορευματοποίηση και την αυστηροποίηση. Οι αγωνιστές της ΟΛΜΕ και του «Ρουβίκωνα», παρ’ όλες τις καλές προθέσεις τους, υπηρετούν αντικειμενικά τα συμφέροντα του κεφαλαίου και υπονομεύουν την προοπτική του λαϊκού κινήματος.

Χ​​ρειαζόμαστε στην Ελλάδα επιχειρήσεις πιο παραγωγικές, πιο μεγάλες, εξωστρεφείς.

Α​​υτή την εβδομάδα θα κυκλοφορήσει ένα σημαντικό βιβλίο.