Αρίστος Δοξιάδης*

Συμμετείχα πρόσφατα σε μια άτυπη συζήτηση με δύο κυβερνητικά στελέχη, ένα της παρούσας και ένα της προηγούμενης κυβέρνησης.

Το νομοσχέδιο για τα πανεπιστήμια που συζητιέται αυτές τις μέρες περιέχει μια μεγάλη αλλαγή στα κριτήρια εισαγωγής των φοιτητών.

Η δεκαετία 2010-2020 ξεκίνησε με μια βαθιά οικονομική κρίση χρέους και τέλειωσε με την οικονομική κρίση της πανδημίας.

Η σιωπή είναι εκκωφαντική. Κατατέθηκε πρόσφατα νομοσχέδιο για την επαγγελματική εκπαίδευση, που αφορά, μεταξύ άλλων, ένα μεγάλο ποσοστό (περίπου 30%) των μαθητών που τελειώνουν γυμνάσιο και για διάφορους λόγους δεν συνεχίζουν στο γενικό λύκειο.

Η εισβολή στο γραφείο του πρύτανη του ΟΠΑ πριν από δέκα μέρες δεν ήταν ούτε το πρώτο ούτε το πιο σκληρό επεισόδιο βίας και καταστροφών στα πανεπιστήμια.

Το φετινό βραβείο Νομπέλ Χημείας δόθηκε στις καθηγήτριες Charpentier και Doudna για μια ανακάλυψη που ξεκίνησε από καθαρή επιστημονική περιέργεια και κατέληξε σε ένα εργαλείο, το «μοριακό ψαλίδι» για DNA, που επιφέρει επαναστατικές αλλαγές στην ιατρική, τη γεωργία και την φαρμακοβιομηχανία.

Στον δημόσιο διάλογο συμβαίνει το εξής παράδοξο: Πολλοί διαπιστώνουν ότι στην Ελλάδα το εκπαιδευτικό σύστημα είναι χαμηλού επιπέδου και ταυτόχρονα ότι υπάρχει «εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό». Οι συστηματικές διεθνείς συγκρίσεις δεν αφήνουν πολλές αμφιβολίες για το πρώτο.

Σε μια εταιρεία ψηφιακών υπηρεσιών, που απασχολεί 200 εργαζομένους στην Αττική, η παραγωγικότητα αυξήθηκε σημαντικά στις εβδομάδες που το γραφείο είναι κλειστό και όλοι εργάζονται από το σπίτι. Η αιτία, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο, είναι ότι άλλαξε ο τρόπος που κρίνει ο κάθε υπάλληλος αν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Ποια διλήμματα αντιμετωπίζει μια κυβέρνηση όταν προγραμματίζει πώς θα δαπανήσει δημόσιο χρήμα για οργανισμούς όπως τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα, τα νοσοκομεία, τα κέντρα απεξάρτησης ή τα σχολεία; Αναρωτήθηκα, επειδή πρόσφατα έγινα μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας Τεχνολογίας και Καινοτομίας, αλλά και της επιτροπής για το Σχέδιο Ανάπτυξης 2020-2030.

Στην Ελλάδα πάντοτε θαυμάζαμε τους επιστήμονες που με τις έρευνές τους έκαναν καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων. Στη μεταπολίτευση, τον Γεώργιο Παπανικολάου τον είχαμε στο ανώτατο χαρτονόμισμα των 10.000 δραχμών, πάνω και από τον Θόδωρο Κολοκοτρώνη. 

Τη δεκαετία του 2020 πρέπει να αυξηθούν πάρα πολύ οι επενδύσεις στην Ελλάδα. Ολοι σχεδόν οι οικονομολόγοι και οι πολιτικοί συμφωνούν σε αυτό. Δεν κατανοούν, όμως, οι πιο πολλοί ότι έχει αλλάξει η μορφή των επενδύσεων που χρειάζονται στον σημερινό κόσμο. 

Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας εισάγει σημαντικές καινοτομίες στον τρόπο χρηματοδότησης των πανεπιστημίων από τον κρατικό προϋπολογισμό. Δημιουργείται η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία, μεταξύ άλλων αρμοδιοτήτων, θα εισηγείται την κατανομή των κονδυλίων στα διάφορα ΑΕΙ.