«Η μπάλα μένει ζωντανή». Τι θέλει να πει ο σπίκερ;

«Η μπάλα μένει ζωντανή». Τι θέλει να πει ο σπίκερ;

Τα τελευταία χρόνια οι σπορτκάστερ του ποδοσφαίρου πήραν τα ηνία από αυτούς του μπάσκετ. Σε ευφάνταστες διατυπώσεις και σκηνοθεσία νέων ελληνικών

2' 57" χρόνος ανάγνωσης
Φόρτωση Text-to-Speech...

Αγνοείται η αφετηρία της δημοφιλούς φράσης των τελευταίων χρόνων στις ποδοσφαιρικές περιγραφές με την ονομασία «βρίσκω γκολ». Δεν γνωρίζουμε ποιος το πρωτοχρησιμοποίησε – και ποια ήταν τα σκοτεινά κίνητρά του. Πολλοί το ακολούθησαν και το καθιέρωσαν –άγνωστο αν έστω και ένας από αυτούς μπορεί να δικαιολογήσει στα ελληνικά γιατί λέει «βρίσκω γκολ», «βρήκε γκολ»– αλλά, εδώ σε θέλω, να κάνει την υπέρβαση όταν έλθει η ώρα να μην πει «η επίτευξη του γκολ», αλλά «η εύρεση του γκολ».

Η φράση «η επίτευξη του τέρματος» θα μοιάζει πλέον πολύ φτωχή μπροστά στο γλωσσικό, αλλά άγνωστο, μεγαλείο της φράσης «βρίσκω γκολ». Αν επιδιώξουμε να βρούμε αγγλική ρίζα είτε στην καθομιλουμένη αγγλική είτε σε αγγλικά λεξικά, η περίπτωση να χρησιμοποιείται το περί ου ο λόγος «find a goal» οδηγεί στο αυτονόητο «βρίσκω έναν σκοπό». Αν κάνουμε εικόνα την ελληνική φράση, οδηγούμαστε στην εικόνα ενός παίκτη που, αφού η ομάδα του αναπτύχθηκε σωστά, δημιούργησε την ευκαιρία και βρέθηκε κοντά στην εστία, αυτός πήγε κρυφά μέσα στα δίχτυα ή δίπλα στο δοκάρι και, πονηρά, έσκυψε και βρήκε ένα γκολ. Οπως θα έβρισκε ένα νόμισμα. Λογικά το έβαλε στην τσέπη ύπουλα και γύρισε στη σέντρα.

Εννοείται ότι οι παρωχημένες φράσεις «πετυχαίνω γκολ» ή, έστω, αγγλικοελληνιστί «σκοράρω» αποτελούν βδελυρό παρελθόν μπροστά στο μπαμπινιωτικό των Ελλήνων σπίκερ «βρίσκω γκολ», μία από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις των τελευταίων χρόνων στη γλώσσα μας, εφεύρεση που δεν έχει ούτε γλωσσικό ούτε νοηματικό έρεισμα. Ο ευρών το γκολ αμειφθήσεται.

Οι γλωσσικές περικοκλάδες και τα άλματα λογικής

Το απλό μάλλον ήταν βαρετό. Κι έτσι, μια γενιά από σπορτκάστερ σκέφθηκε ότι πρέπει να κάνει το σπικάζ ποδοσφαίρου πολύπλοκο. Οι λέξεις δεν αρκούσαν και έπρεπε να εφευρεθούν πολύπλοκες γλωσσικές εκφράσεις εν είδει ανθοκομικής περικοκλάδας, για να προσελκύσουν τους θαμώνες των καφενείων και τους πρωτόγονους ποδοσφαιρόφιλους που βαρέθηκαν την απλότητα. Ετσι, το κλασικό «κάνει κοντρόλ» μετατράπηκε σε «επαφή κατεύθυνσης», το διαχρονικό «κατεβάζει την μπάλα» έγινε «δημιουργεί χώρο για τον εαυτό του» – όπου φανταζόμαστε έναν παίκτη όπως έχει την μπάλα να σκάβει πιθανόν έναν μικρό λάκκο, για να αποκτήσει νέο χώρο, δεν εξηγείται αλλιώς, το πώς ένας παίκτης «δημιουργεί χώρο για τον εαυτό του».

Σε μια περίπτωση εύστοχης προς συμπαίκτη μακρινής πάσας, αναφέρθηκε σε μετάδοση ότι ο παίκτης «δημιούργησε την προοπτική την οποία εξέλιξε ο συμπαίκτης του», ενώ στην περίπτωση που ο παίκτης δεν πρόλαβε την πάσα χρησιμοποιήθηκε το γλωσσικό άλμα λογικής «ο παίκτης δεν συναντήθηκε με την μπάλα». Οταν η ομάδα έχει την μπάλα στα πλάγια, είτε δεξιά είτε αριστερά, σε σύγχρονο πολύ «προχώ» σπικάζ αναφέρθηκε ότι η πλευρά αποτελεί «πτέρυγα ενδιαφέροντος» για την ομάδα. Οταν ο τερματοφύλακας απέκρουσε και έβγαλε την μπάλα έξω, αναφέρθηκε «ο τερματοφύλακας συνόδευσε την μπάλα εκτός αγωνιστικού χώρου», ενώ όταν δεν έγινε το 1-2 ανάμεσα σε δύο συμπαίκτες, η φράση που μας μορφώνει ήταν ότι η ομάδα «δεν κατάφερε να βρει τη γεωμετρία στις πάσες».

Σε άλλη μετάδοση για μια σέντρα που έστειλε την μπάλα ψηλά χρησιμοποιήθηκε η φράση «η μπάλα ταξίδεψε στον αέρα» και φυσικά ο νεολογισμός που «τα σπάει» είναι το «η μπάλα μένει ζωντανή», μια μεταφορική οπωσδήποτε έννοια που κερδίζει το ενδιαφέρον μας. Οταν ο παίκτης κλείστηκε από αντιπάλους πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη φράση «δεν βρήκε διάδρομο προωθητικής πάσας». Για το δε φαινόμενο του οφσάιντ, που τελευταίως μπορεί να διαλευκανθεί άμεσα μέσω της τεχνολογίας, ο σύγχρονος σπίκερ έχει εφεύρει την αντιφατική εν τοις πράγμασι φράση «η φάση είναι απολύτως οριακή».

Πώς γίνεται μια φάση να είναι οριακή, δηλαδή να είναι στα όρια του αντικανονικού και ταυτόχρονα να είναι «απολύτως οριακή», δηλαδή να είναι εντελώς οριακή και, προκειμένου να πούμε την παρλάτα μας, θα στραμπουλήξουμε τη γλώσσα μας. Φτάνει! Δεν περιγράφω άλλο.

comment-below Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή

Editor’s Pick

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΕΣ

MHT