H δημοφιλέστερη διοργάνωση του λαοφιλέστερου αθλήματος στον κόσμο είναι μια ανεξάντλητη πηγή ιστοριών και αναμνήσεων. Που αντί να ξεθωριάζουν με το πέρασμα του χρόνου, παίρνουν διαστάσεις μυθικές. Γιατί το ποδόσφαιρο έχει αυτή τη μαγική ιδιότητα: οι νίκες της ομάδας ή της χώρας σου να νιώθεις ότι αντανακλούν κάτι από σένα και άρα σου δίνουν το κίνητρο να τις κοινωνείς όπου μπορείς σαν Απόστολος, ενώ οι ήττες να σε βυθίζουν για λίγο, αμέσως μετά όμως να γιγαντώνουν το δέσιμό σου μαζί τους.
Στο επίκεντρο κάθε ιστορίας Παγκοσμίου Κυπέλλου βρίσκονται οι ποδοσφαιριστές. Οι ήρωες. Οι ημίθεοι. Οι Ατλαντες που σηκώνουν την πατρίδα στους ώμους τους, οι βασικοί εκφραστές του φαντασιακού ιδεώδους της κυριαρχίας ενός κράτους επί ενός άλλου. Κι ας είναι απλά ένα παιχνίδι. Ή και όχι.
1954 – Ελβετία
Χέλμουτ Ραν – Το πρόσωπο του τελικού
Ο 25χρονος φορ της Ροτ-Βαις Εσεν έδωσε την ασίστ στον Μόρλοκ για το 1-2 στο 10΄, ισοφάρισε ο ίδιος στο 18΄ και σκόραρε το νικητήριο 3-2 στο 84΄. Μαζί με τον αρχηγό του, τον 34χρονο επιθετικό μέσο Φριτζ Βάλτερ, είναι οι παίκτες-προσωποποίηση αυτού που έμεινε στην Ιστορία ως «το θαύμα της Βέρνης».
Φέρεντς Πούσκας – Ο «πληγωμένος συνταγματάρχης»
Στη φάση των ομίλων η Ουγγαρία, ομάδα-θαύμα της εποχής που είχε να ηττηθεί τέσσερα χρόνια, διέλυσε τη Δ. Γερμανία με 8-3, χρησιμοποιώντας το –επαναστατικό για την εποχή– σύστημα 4-2-4. Στο παιχνίδι αυτό ο Δυτικογερμανός μέσος Βέρνερ Λίμπριχ έκανε στο 70΄ ένα σκληρό τάκλιν στον αριστερό αστράγαλο του Πούσκας, εκτός φάσης. Λόγω αυτού, ο φυσικός ηγέτης των Μαγυάρων δεν αγωνίστηκε στον προημιτελικό με τη Βραζιλία και τον ημιτελικό με την Ουρουγουάη και εμφανίστηκε ξανά στον τελικό, με διαλυμένους συνδέσμους στο πόδι, μένοντας τελείως από δυνάμεις στο β΄ ημίχρονο.
Pervitin – Η μεθαμφεταμίνη της νίκης
Μετά τον τελικό, ο Πούσκας κατηγόρησε τους αντιπάλους του για ντοπάρισμα. Οι Δυτικογερμανοί γιατροί απάντησαν ότι στους παίκτες «έγινε απλώς μια ένεση με βιταμίνη C» (ενώ θα μπορούσαν απλά να φάνε ένα πορτοκάλι). Τους επόμενους μήνες οι περισσότεροι Δυτικογερμανοί παίκτες του τελικού εμφάνισαν ίκτερο και ένας απ’ αυτούς, ο Ρίτσαρντ Χέρμαν, πέθανε οκτώ χρόνια μετά λόγω κίρρωσης του ήπατος.
Τον Αύγουστο του 2013 δημοσιοποιήθηκε η πολυετής έρευνα «Το ντόπινγκ στη Γερμανία από το 1950 μέχρι σήμερα», η οποία διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Χούμπολντ του Βερολίνου και χρηματοδοτήθηκε από το γερμανικό Ινστιτούτο Αθλητικών Επιστημών. Οπως επιβεβαιώνεται από τα ευρήματά της, στους Δυτικογερμανούς ποδοσφαιριστές έγινε ένεση που περιείχε τη διεγερτική ουσία Pervitin, η οποία μεταξύ άλλων μοιραζόταν αφειδώς και στους Γερμανούς στρατιώτες που συμμετείχαν στον Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, λόγω του ότι εξάλειφε τα αισθήματα φόβου, κούρασης και πείνας.
1958 – Σουηδία
Πελέ – Ο νεαρός βασιλιάς
Το παιδί-θαύμα του βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου ντεμπούταρε στην Εθνική τον Ιούλιο του 1957 και το επόμενο καλοκαίρι, λίγους μήνες πριν κλείσει τα 18, ήταν ήδη αυτός που οι συμπατριώτες του περίμεναν να σβήσει την ταπείνωση του 1950. Παρότι πήγε στο Μουντιάλ τραυματίας και δεν έπαιξε στα δύο πρώτα παιχνίδια, με έξι γκολ στα υπόλοιπα τέσσερα, δύο εκ των οποίων στον τελικό με την οικοδέσποινα Σουηδία, μπήκε με το σπαθί του στο πάνθεον του αθλήματος.
Ζιστ Φοντέν – Ο μπόμπερ
Το 1954 δεν πήγε καν στο Μουντιάλ γιατί είχε προτεραιότητα στην επίθεση ο μυθικός Ρεϊμόν Κοπά. Το 1958, που αγωνίστηκαν μαζί, πέτυχε το ακατάρριπτο ρεκόρ των 13 γκολ σε έξι παιχνίδια. Χωρίς να αγωνιστεί σε άλλο Παγκόσμιο Κύπελλο, παραμένει μέχρι σήμερα τέταρτος σκόρερ (μαζί με τον Μέσι) στην ιστορία του θεσμού, πίσω μόνο από τους Γκερντ Μίλερ, Ρονάλντο και Μίροσλαβ Κλόζε.
Ντιντί – Ο μαέστρος της «Σελεσάο»
Ο 30χρονος μεσοεπιθετικός της Φλαμένγκο, σ’ ένα τουρνουά όπου κυριάρχησε η λάμψη του Πελέ, ανακηρύχθηκε ο πολυτιμότερος παίκτης της διοργάνωσης. «Τσάβι και Ινιέστα μαζί» ο Ντιντί, ήταν ο φυσικός κουμανταδόρος της ομάδας, εκτελεστής όλων των στημένων φάσεων καθότι σπεσιαλίστας στα φάουλ, ενώ πέτυχε και ένα γκολ στον ημιτελικό με τη Γαλλία.
1962 – Χιλή
Μανέ Γκαρίντσα – Η ντρίμπλα του Θεού
Με παραμορφωμένα πόδια και σπονδυλική στήλη εκ γενετής λόγω πολιομυελίτιδας, ο Γκαρίντσα πήρε τη Βραζιλία στις πλάτες του μετά τον τραυματισμό του Πελέ στο δεύτερο παιχνίδι της διοργάνωσης και την οδήγησε, με τέσσερα γκολ και αμέτρητες ντρίμπλες, στην κατάκτηση του δεύτερου συνεχόμενου Παγκοσμίου Κυπέλλου της ιστορίας της, ενώ ταυτοχρόνως ανακηρύχθηκε ο καλύτερος παίκτης του τουρνουά.
Γιόζεφ Μάζοπουστ – Ολα απ’ τα πόδια του πέρναγαν
Ο 31χρονος κεντρικός χαφ της Ντούκλα Πράγας ήταν ο mastermind των Τσεχοσλοβάκων. Αριστος πασέρ και οργανωτής του παιχνιδιού, άνοιξε το σκορ στον τελικό, πριν Αμαρίλντο, Ζίτο και Βαβά το γυρίσουν στο τελικό 3-1 υπέρ της Βραζιλίας. Τη χρονιά εκείνη πήρε το βραβείο του καλύτερου Ευρωπαίου ποδοσφαιριστή, ενώ το 2003 ψηφίστηκε από την Τσεχική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία ως ο σπουδαιότερος Τσέχος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών.
Κεν Αστον – Ο διαιτητής που του χρωστάμε
Σ’ ένα Παγκόσμιο Κύπελλο που σημαδεύτηκε από το ιδιαίτερα βάναυσο παιχνίδι των περισσότερων ομάδων, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα 13 παίκτες συνολικά να οδηγηθούν σε χειρουργείο, ο Αγγλος Κεν Αστον διαιτήτευσε στη φάση των ομίλων το Ιταλία – Χιλή που έμεινε γνωστό ως «η μάχη του Σαντιάγκο». Το πολύ σκληρό παιχνίδι, που οδήγησε στην αποβολή των Ιταλών Νταβίντ και Φερίνι (σ.σ. έπρεπε να έχουν αποβληθεί και δύο Χιλιανοί αντίστοιχα, που έσπασαν μύτες αντιπάλων) οδήγησε στην είσοδο της Αστυνομίας στο γήπεδο προκειμένου να αποχωρήσουν ομαλά οι Ιταλοι. Τα συμβάντα στο παιχνίδι αυτό, καθώς και το παιχνίδι Αγγλία – Αργεντινή στο επόμενο Μουντιάλ, ώθησαν τον Αστον στο να εμπνευστεί τη δημιουργία της κίτρινης και της κόκκινης κάρτας, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν πρώτη φορά στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970.
1966 – Αγγλία
Μπόμπι Μουρ – Η ήρεμη δύναμη
Ο «καλύτερος σέντερ μπακ όλων των εποχών», σύμφωνα με τον Φραντς Μπεκενμπάουερ, οδήγησε ως αρχηγός την Αγγλία στην κατάκτηση του τροπαίου με coolness και πάσες ακριβείας 50 μέτρων που θα ζήλευε και ο Πίρλο. Μάλιστα λίγο πριν σηκώσει το τρόπαιο καθάρισε τα χέρια του από τις λάσπες σ’ ένα βελούδινο τραπεζομάντιλο διότι «δεν θα μπορούσα αλλιώς να κάνω χειραψία με τη βασίλισσα Ελισάβετ».
Εουσέμπιο – Ο μαύρος πάνθηρας
Τα έκανε όλα για την Μπενφίκα, το ίδιο και για την Εθνική Πορτογαλίας. Εχοντας κερδίσει τη Χρυσή Μπάλα το 1965 (με 48 γκολ σε 36 αγώνες), οδήγησε την Εθνική του μέχρι τα ημιτελικά, όπου αποκλείστηκε από τη μετέπειτα τροπαιούχο Αγγλία. Αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ του τουρνουά με εννιά γκολ, ενώ οι εμφανίσεις του ήταν τόσο εντυπωσιακές που οι Αγγλοι, αμέσως μετά το τέλος της διοργάνωσης έφτιαξαν και τοποθέτησαν κέρινο ομοίωμά του στο μουσείο «Μαντάμ Τισό».
Λεβ Γιασίν – Η μαύρη αράχνη
Ο πρώτος και μοναδικός μέχρι σήμερα τερματοφύλακας που έχει κατακτήσει τη Χρυσή Μπάλα (1963). Το 1958 ήταν αυτός που κράτησε το σκορ στο Βραζιλία – Σ. Ενωση στο «τιμητικό» 2-0. Το 1962 ήταν επίσης αυτός που, κάνοντας ένα παιδαριώδες για την κλάση του λάθος, δέχθηκε γκολ από απευθείας κόρνερ στο παιχνίδι με την Κολομβία (4-4). Το 1966 όμως, στα 37 του πλέον, ήταν ο κύριος λόγος που η Σ. Ενωση κατέκτησε την 4η θέση, την καλύτερη στην ιστορία της.
1970 – Μεξικό
Ζαϊρζίνιο – O τυφώνας
Εκρηκτικός, τέρας δύναμης και, κυρίως, αποτελεσματικός, ο 26χρονος δεξιός μεσοεπιθετικός της Μποταφόγκο έλαμψε στη διοργάνωση, πετυχαίνοντας γκολ σε καθένα από τα έξι παιχνίδια της Βραζιλίας (επτά γκολ στο σύνολο), ως εξέχον μέλος της ομάδας που κατά γενική ομολογία είναι η θεαματικότερη που εμφανίστηκε ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο.
Γκερντ Μίλερ – Στο πλεκτό να πάει η μπάλα
Με 10 γκολ σε πέντε αγώνες, ο εμβληματικός στράικερ της Μπάγερν και της Εθνικής έφτασε τη Γερμανία μέχρι τα ημιτελικά, όπου αποκλείστηκε σ’ ένα συγκλονιστικό παιχνίδι από την Ιταλία με 4-3 στην παράταση. Αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ του τουρνουά και τέσσερα χρόνια αργότερα έφτασε στην πολυπόθητη κορυφή του ποδοσφαιρικού κόσμου.
Τεόφιλο Κουμπίγιας – Αυτός με την κόκκινη ρίγα στη φανέλα
Μόλις 21 ετών τότε ο «Nene» («παιδί», επειδή μικρόδειχνε), έπαιζε στην Αλιάνζα Λίμα της πατρίδας του ως «δεκάρι», αλλά στο Μεξικό τον έμαθε όλος ο ποδοσφαιρικός πλανήτης, καθώς με πέντε γκολ έφερε το Περού στην επόμενη φάση (όπου αποκλείστηκε από τη Βραζιλία) και αναδείχτηκε καλύτερος νέος παίκτης του τουρνουά.
