Οταν ο τωρινός σύμβουλος ποδοσφαιρικού σχεδιασμού του Παναθηναϊκού, Φράνκο Μπαλντίνι, προσέλαβε τον Λουίς Ενρίκε στη Ρόμα πριν από 15 χρόνια, το έκανε επειδή πίστευε ότι μπορούσε να αλλάξει όχι μόνο τον ιταλικό σύλλογο, αλλά και ολόκληρο το ιταλικό ποδόσφαιρο.
Οι οργανωμένοι οπαδοί των «τζιαλορόσι» είχαν αγκαλιάσει από την πρώτη στιγμή το εγχείρημα αυτό και μάλιστα είχαν αναρτήσει ένα πανό στην Curva Sud, τη νότια κερκίδα του Ολύμπικο, που έγραφε ότι η Ρόμα δεν ήταν πλέον «σκλάβα του αποτελέσματος».
Το μήνυμα αυτό είχε συγκινήσει τον Μπαλντίνι. Ηθελε ένας σύλλογος να αξιολογεί τον «εαυτό» του όχι μόνο με βάση τις νίκες και τις ήττες, αλλά και με βάση τις εμφανίσεις, τα πρότυπα λειτουργίας και τη σκληρή δουλειά.
Ολα αυτά θα τα έβρισκε στο πρόσωπο του Λουίς Ενρίκε, ενός νέου προπονητή τότε που αναλάμβανε έναν κολοσσό του Καμπιονάτο, προερχόμενος ο ίδιος από την τεχνική καθοδήγηση της Μπαρτσελόνα Β΄. Ο Ενρίκε πήγαινε και επέστρεφε καθημερινά από την προπόνηση με ποδήλατο, διανύοντας συνολικά 80 χιλιόμετρα.
Στην ομάδα που προπονούσε, κανείς δεν έπρεπε να απολαμβάνει προνομιακή μεταχείριση. Ούτε καν ο Φραντσέσκο Τότι, ο εμβληματικός αρχηγός της Ρόμα και ένας από τους πιο ταλαντούχους Ιταλούς ποδοσφαιριστές όλων των εποχών.
Ο Μπαλντίνι θεωρούσε ότι ο Τότι έπρεπε να βγει από τη ζώνη άνεσής του. Τον αποκαλούσε «τεμπέλη» και θα τον είχε πουλήσει αν η απόφαση εξαρτιόταν αποκλειστικά από εκείνον.
Στην πραγματικότητα, όμως, ο Τότι θυμάται διαφορετικά εκείνη την περίοδο που για τη Ρόμα ήταν καταστροφική (η ομάδα τερμάτισε στην 7η θέση στο πρωτάθλημα, χάνοντας τη συμμετοχή της στα ευρωπαϊκά κύπελλα της επόμενης περιόδου, αποκλείστηκε πρόωρα στα πλέι οφ του Europa League από τη Σλόβαν Μπρατισλάβας και στο Κύπελλο Ιταλίας έφτασε μέχρι τα προημιτελικά, όπου αποκλείστηκε από τη Γιουβέντους).
Στην αυτοβιογραφία του «Un Capitano» έγραψε: «Στην πραγματικότητα, όλοι αυτοί οι φόβοι διαλύθηκαν πολύ γρήγορα χάρη στη συμπεριφορά ενός προπονητή και, πάνω απ’ όλα, ενός ανθρώπου με ακεραιότητα. Πολλοί από εμάς ερωτευτήκαμε τον Λουίς Ενρίκε, ξεκινώντας από τον Ντανιέλε Ντε Ρόσι κι εμένα, επειδή έφερε νέες ιδέες και τις εξηγούσε με το πάθος ενός προφήτη. Το πρώτο πράγμα που παρατηρούσες ήταν ότι ανέτρεπε όλα όσα προϋπήρχαν».
Ο Ντε Ρόσι – ο οποίος είχε μείνει εκτός αποστολής επειδή καθυστέρησε λίγα δευτερόλεπτα σε μία ομαδική συνάντηση πριν από έναν αγώνα με την Αταλάντα – έχει δηλώσει ότι η κοινή τους χρονιά ήταν τόσο εμπνευσμένη ώστε κατατάσσει τον Ενρίκε δίπλα στον Λουτσιάνο Σπαλέτι ως τον πιο επιδραστικό προπονητή της καριέρας του.
Ο Ενρίκε ήταν ο πρώτος που τον έπεισε να κατεβαίνει ανάμεσα στους κεντρικούς αμυντικούς κατά την ανάπτυξη, ανοίγοντάς του στο μυαλό ένα νέο τρόπο παιχνιδιού. Παρότι έμεινε στη Ρώμη μόνο μία σεζόν, το αποτύπωμά του χαρακτηρίζεται ανεξίτηλο. Οι ποδοσφαιριστές δεν ήθελαν να τον δουν να φεύγει. Ηξεραν ότι θα πετύχαινε αλλού. «Απέδειξε ότι δεν ήταν ο ανόητος που κάποιοι στη Ρώμη τον παρουσίαζαν ως τέτοιο», θα πει ο Ντε Ρόσι.
Αν η κουλτούρα της Ρόμα δεν άλλαξε ποτέ ουσιαστικά, στην Παρί αυτό συνέβη έπειτα από περισσότερη επιμονή και χρόνο. Κι αυτό μόνο μικρό επίτευγμα δεν είναι.
Η ίδια η Παρί Σεν Ζερμέν χρειάστηκε να ωριμάσει, να πονέσει και να καταλάβει καλύτερα τι σημαίνει πραγματικά ποδόσφαιρο.
Στον γάμο του Μάρκο Βεράτι, το καλοκαίρι του 2021, ο Κιλιάν Εμπαπέ, παίκτης ήδη της Παρί, συστήθηκε στον Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς. Ηθελε μια συμβουλή. «Κατά τη γνώμη σου, Ζλάταν, τι πρέπει να κάνω;» Ο Ιμπραΐμοβιτς είχε μια ξεκάθαρη πρόταση.
«Πρέπει να πας στη Ρεάλ Μαδρίτης και να γνωρίσεις έναν σύλλογο με διαφορετική φιλοσοφία και διαφορετικούς κανόνες λειτουργίας», του είπε.
Αυτή η προτροπή έφτασε πολύ γρήγορα στα αυτιά του προέδρου της Παρί, Νασέρ αλ Κελαϊφί, ο οποίος θέλησε να μάθει τι ακριβώς προσπαθούσε να πετύχει ο Ιμπραΐμοβιτς.
Κατά τη διάρκεια της τετραετούς θητείας του (2012-20216) στο «Παρκ ντε Πρενς», ο Σουηδός είχε καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: Η Παρί διέθετε υπερβολικά πολλούς αστέρες που έκαναν ελάχιστες θυσίες. «Χρησιμοποιούν μόνο το μισό των δυνατοτήτων τους και παρ’ όλα αυτά κερδίζουν. Αν η κορυφή της πυραμίδας είναι αδύναμη, τότε αδύναμη θα είναι και η βάση της», ήταν η άποψή του για τη νεόπλουτη ομάδα.
Οπως γράφει στο βιβλίο του Adrenaline (2021), αναφερόμενος στα χρόνια της Παρί, «αν υπήρχε περισσότερη αυστηρότητα, όλοι θα έτρεχαν στο γήπεδο. Κανείς δεν θα αργούσε στην προπόνηση. Κανείς δεν θα έκανε ό,τι ήθελε. Αν ήταν στο χέρι μου, δεν θα ζητούσα από τους παίκτες να κάνουν αυτό που θέλω. Θα τους το διέταζα».
Ο Ζλάταν πίστευε ότι ο τότε αθλητικός διευθυντής, Λεονάρντο, δεν ήταν αρκετά επιβλητικός. Αν ένας προπονητής προσπαθούσε να επιβάλει κανόνες και κάποιος ποδοσφαιριστής δυσανασχετούσε, τότε ο παίκτης απευθυνόταν κατευθείαν στον Αλ Κελαϊφί.
«Να σου συνοψίσω τι είναι η Παρί Σεν Ζερμέν», έλεγε ο Ζλάταν. «Σου πληρώνουν τον μισθό; Ναι. Κερδίζουν το πρωτάθλημα; Ναι. Είναι ωραία η ζωή στο Παρίσι; Ναι. Υπάρχουν 40 παίκτες στο ρόστερ, αλλά κανείς δεν θέλει να φύγει, ακόμη κι αν δεν παίζει, γιατί η ζωή εκεί είναι απλώς υπερβολικά καλή».
Ο Εμπαπέ τελικά ακολούθησε τη συμβουλή του Ιμπραΐμοβιτς. Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη μεταγραφή του στη Ρεάλ Μαδρίτης πραγματοποιήθηκε αρκετά χρόνια αργότερα.
Και όταν τελικά μετακόμισε στο «Σαντιάγο Μπερναμπέου», η Παρί Σεν Ζερμέν είχε ήδη μετατραπεί σε έναν εντελώς διαφορετικό σύλλογο από αυτόν που περιέγραφε ο Ζλάταν. Είχε γίνει ο σύλλογος που εκείνος ήθελε να δει.
Ο Αλ Κελαϊφί έχει εγκρίνει δαπάνες ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για μεταγραφές από τότε που η Qatar Sports Investments απέκτησε τον έλεγχο της ομάδας πριν από 15 χρόνια. Ενα ιλιγγιώδες ποσό.
Η Παρί έσπασε το παγκόσμιο ρεκόρ μεταγραφής για τον Νεϊμάρ. Υπέγραψε τον Λιονέλ Μέσι, τον σπουδαιότερο ποδοσφαιριστή όλων των εποχών και μαζί με τον Παριζιάνο Κιλιάν Εμπαπέ, αναμενόταν να ανταλλάσσουν πάσες με… τις Χρυσές Μπάλες.
Κι όμως, όπως δήλωσε ο Αλ Κελαϊφί στο CBS νωρίτερα αυτόν τον μήνα, «η καλύτερη απόφασή μου» δεν ήταν η απόκτηση κάποιου από αυτούς τους αστέρες. Ηταν η πρόσληψη του Λουίς Ενρίκε».
Ο Αστουριανός τεχνικός έφερε την πειθαρχία και την αυστηρότητα που ο Ιμπραΐμοβιτς πίστευε ότι ο Εμπαπέ έπρεπε να φύγει για τη Μαδρίτη ώστε η γαλλική ομάδα να τις βρει. Ο ίδιος ο Εμπαπέ το διαπίστωσε στην πράξη στη μοναδική του σεζόν υπό τον Ενρίκε στην Παρί.
«Διάβασα ότι σου αρέσει ο Μάικλ Τζόρνταν. Ο Μάικλ Τζόρνταν έπαιρνε όλους τους συμπαίκτες του μαζί του και αμυνόταν σαν θηρίο. Πρέπει να δώσεις το παράδειγμα. Πρώτα ως άνθρωπος και μετά ως ποδοσφαιριστής. Πρέπει να πας και να αμυνθείς», είχε πει στον Εμπαπέ στην προσωπική ανάλυση που έκαναν οι δύο άνδρες στο προπονητικό κέντρο της Παρί και τον καιρό εκείνο είχε γίνει viral.
Η Παρί και ο Ενρίκε έφτασαν τελικά σε διαδοχικούς τελικούς Champions League και αντίστοιχες κατακτήσεις μετά την αποχώρηση του Γάλλου. Ο Ισπανός πέτυχε κάτι που κανείς άλλος δεν κατάφερε στην Παρί. Και το έκανε αναπαράγοντας στοιχεία από την Μπαρτσελόνα του 2015, με την οποία είχε κατακτήσει το πρώτο του τρεμπλ ως προπονητής.
Οι ομοιότητες, δέκα χρόνια αργότερα, είναι εντυπωσιακές. Η Μπαρτσελόνα του Ενρίκε κατείχε το ρεκόρ ντρίμπλων σε μία σεζόν Champions League μέχρι που η Παρί, η δική του Παρί το ξεπέρασε πέρυσι.
Ωστόσο, θα ήταν λάθος να θεωρηθούν αυτά τα επιτεύγματα πανομοιότυπα. Στη Βαρκελώνη υπήρχε ένα στοιχείο συνέχειας ανάμεσα στην πορεία του Ενρίκε και εκείνη του Πεπ Γκουαρδιόλα. Και οι δύο είχαν αγωνιστεί στην Μπαρτσελόνα, ξεκίνησαν την προπονητική τους καριέρα από την Μπαρτσελόνα Β΄ και συνεργάστηκαν με τον νεαρό Μέσι.
Στην Παρί, αντίθετα, ο Ενρίκε διέκοψε τη συνέχεια. Μεταμόρφωσε έναν ολόκληρο ποδοσφαιρικό οργανισμό. Πρόκειται για ένα σπάνιο επίτευγμα στο ποδόσφαιρο. Οι ταυτότητες των συλλόγων δύσκολα αλλάζουν όταν παγιωθούν. Το DNA ενός κλαμπ συνήθως δεν μεταβάλλεται. Οι κουλτούρες γίνονται ακλόνητες. Τα στερεότυπα παραμένουν.
Ο Ενρίκε τα ανέτρεψε όλα και άνοιξε νέους ορίζοντες στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. Μένει να φανεί αν ο ίδιος μάς επιφυλάσσει περισσότερες θετικές εκπλήξεις.
