Ο Αλεξ ΜακΚέκνι γελάει όταν θυμάται το άλμα πίστης που έκανε, όταν μάζεψε σχεδόν όλα του τα υπάρχοντα στη Γλασκώβη και έκλεισε εισιτήριο χωρίς επιστροφή για το Βανκούβερ του Καναδά, στις 7 Σεπτεμβρίου 1974. «Είχα 300 δολάρια στην τσέπη», αφηγείται. «Και καμία δουλειά».
Εκείνη τη στιγμή θα ήταν δύσκολο για τον νεαρό και άπειρο φυσικοθεραπευτή να φανταστεί ότι μια μέρα θα έλεγε στον μεγάλο αστέρα του μπάσκετ Σακίλ Ο’Νιλ –μαζί με όλη τη συνοδεία του– να περιμένει τη σειρά του για να τον δει. Ή ότι μια ιδέα που του ήρθε κοιτάζοντας μια παιδική χαρά θα οδηγούσε σε έναν νέο τρόπο βελτίωσης της αποκατάστασης από τραυματισμούς στο γόνατο.
Οι πρωτοποριακές του μέθοδοι θα τον καθιστούσαν έναν από τους πιο περιζήτητους φυσικοθεραπευτές στον αθλητισμό και θα του χάριζαν ακόμη και μια μικρή θέση στη βρετανική αθλητική ιστορία, ως ο πρώτος Βρετανός που κέρδισε δαχτυλίδι πρωταθλητή στο NBA, είτε ως παίκτης είτε ως μέλος του τεχνικού επιτελείου.
Eκτοτε έχει κατακτήσει έξι (2000, 2001, 2002, 2009, 2010, 2019), και σε ηλικία 74 ετών ο άνθρωπος που πιστώνεται με την επιστροφή παικτών από τραυματισμούς που απειλούσαν την καριέρα τους παραμένει ιδιαίτερα περιζήτητος.
Αντί για ποδοσφαιριστής… φυσικοθεραπευτής
Ως νεαρός, τρέχοντας με μια μπάλα ποδοσφαίρου στα σκληρά σκωτσέζικα στενά του Iστερχαουζ – που τότε αποτελούσαν το κέντρο των διαβόητων συμμοριών της Γλασκώβης – ο ΜακΚέκνι ονειρευόταν να παίξει στους Ρέιντζερς. Oμως ένα τροχαίο ατύχημα στο οποίο τραυματίστηκαν ο πατέρας και ο αδελφός του, τον έφερε σε επαφή με μια διαφορετική επαγγελματική πορεία.
Παρακολουθώντας τη σταδιακή ανάρρωσή τους, ο νεαρός ΜακΚέκνι γοητεύτηκε και πείστηκε να σπουδάσει φυσικοθεραπεία σε ένα τεχνικό κολέγιο στο Λιντς, πριν αναζητήσει εργασία στη Βόρεια Αμερική.
Μέσα σε μία εβδομάδα εξασφάλισε μια προσωρινή θέση σε νοσοκομείο και μέσα σε έναν μήνα εργαζόταν σε πανεπιστήμιο με αθλητές από πολλά αθλήματα. Εκεί γεννήθηκε το ενδιαφέρον του για έναν τομέα της αθλητικής επιστήμης που δεν είχε μελετηθεί επαρκώς: τους τραυματισμούς του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL). Οταν ξεκίνησε να ασκεί το επάγγελμα, δεν υπήρχε χειρουργική επέμβαση που να προσφέρει σίγουρη θεραπεία. «Με ρήξη πρόσθιου χιαστού ουσιαστικά τελείωνε η καριέρα σου», λέει ο ΜακΚέκνι.
Δουλεύοντας με αθλητές, άρχισε να παρατηρεί μια σύνδεση ανάμεσα στους τραυματισμούς των χιαστών, τη δύναμη του κορμού και τον έλεγχο της λεκάνης, και έτσι σχεδίασε μια διαδικασία αποκατάστασης βασισμένη σε αυτά τα στοιχεία.
Εδινε στους ασθενείς του να φορούν ελαστικές ταινίες – που ασκούσαν αντίσταση – ενώ εκτελούσαν μια σειρά ασκήσεων για την ενδυνάμωση του κορμού. Αυτή η προσέγγιση είναι πλέον κοινή, αλλά τότε ήταν καινοτόμα.
Η επόμενη φορά που «φώναξε “εύρηκα”», ήρθε σε μία βόλτα με τον σκύλο του, καθώς παρατηρούσε παιδιά να παίζουν σε ένα πάρκο, πάνω σε ψεύτικα αλογάκια με ελατήρια. Αυτή η εικόνα αποτέλεσε την έμπνευση για μία σανίδα ισορροπίας (wobble board), που θα μπορούσε να ενισχύσει τη ενδυνάμωση του κορμού μέσω της μυϊκής κίνησης. Το πρωτότυπο «κατασκευάστηκε με ένα μεγάλο βιομηχανικό ελατήριο» και αργότερα η Reebok απέκτησε τα δικαιώματα της ιδέας το 1999, μετατρέποντάς την σε προϊόν μαζικής κατανάλωσης που πωλείται σε όλο τον πλανήτη. Η φήμη του φυσικοθεραπευτή που εφαρμόζει νέες μεθόδους και σώζει καριέρες είχε ήδη αρχίσει να εξαπλώνεται.
Η επαφή με τον Σακίλ Ο’ Νιλ
Το 1997, όταν ο αστέρας των Λέικερς, Σακίλ Ο’Νιλ –τότε ο κορυφαίος σέντερ στο NBA– υπέστη θλάση στους κοιλιακούς και αντιμετώπιζε το ενδεχόμενο χειρουργείου που θα τον άφηνε εκτός για έως και 10 μήνες, από στόμα σε στόμα του προτάθηκε ένας «γκουρού» 1.900 χιλιόμετρα βόρεια, στην ακτή του Ειρηνικού.
Ο ΜακΚέκνι είχε ήδη θεραπεύσει τον παίκτη χόκεϊ των Anaheim Ducks, Πολ Καρίγια, με παρόμοιο πρόβλημα, χωρίς να χρειαστεί χειρουργείο, και αυτό άρεσε στους Λέικερς. Η έκκληση για βοήθεια από τον θρυλικό general manager της ομάδας, Τζέρι Γουέστ, άλλαξε την πορεία του Σκωτσέζου σε μια στιγμή. Ο Ο’Νιλ, το πολυτιμότερο περιουσιακό τους στοιχείο, μεταφέρθηκε στην κλινική του ΜακΚέκνι στο Βανκούβερ για γνωμάτευση. Η υπομονή, όπως αποδείχθηκε, δεν ήταν το δυνατό σημείο του Ο’Νιλ.
«Δέχομαι τηλεφώνημα από τον οδηγό της λιμουζίνας και την ασφάλειά του, λέγοντας “ερχόμαστε”», θυμάται ο ΜακΚέκνι. «Λέω “συγγνώμη, δεν μπορώ να σας δω πριν από τις 13.30”. Μου λένε “θα θέλαμε να έρθουμε τώρα”».
«Τους απάντησα. “Πρέπει να καθίσετε και να περιμένετε. Εχω ήδη ανθρώπους εδώ που δουλεύω μαζί τους. Δεν μπορώ απλώς να τους αφήσω”». Εκλεισαν το τηλέφωνο και αποφάσισαν να πετάξουν πίσω στο Λος Aντζελες.
Την επόμενη μέρα, ο ορθοπεδικός χειρουργός των Λέικερς, Στιβ Λομπάρντο, τηλεφώνησε στον ΜακΚέκνι για να ζητήσει συγγνώμη και τον ρώτησε αν θα μπορούσε να δει τον Ο’Νιλ την επόμενη εβδομάδα και αν θα ερχόταν στο κέντρο του Βανκούβερ για τη συνάντηση. Η απάντηση ήταν κοφτή. «Οχι. Ο Σακ θα με δει στην κλινική μου. Τέλος». Τελικά, έκριναν ότι άξιζε τον κόπο.
«Μπαίνει μέσα ο Σακίλ με σωματοφύλακες, φίλους, προπονητές – γέμισε ο χώρος κόσμο», λέει ο ΜακΚέκνι. «Ο μεγάλος μπήκε και καθίσαμε. Σκεφτόμουν ότι αυτό μπορεί να έχει οποιαδήποτε κατάληξη».
Το πρόγραμμα θεραπείας Core-X –βασισμένο στη σωστή ευθυγράμμιση των μυών σε διαφορετικά μέρη του σώματος– ήταν ασυνήθιστο για την εποχή.
Oμως είχε θεαματικά αποτελέσματα. Ο Ο’Νιλ επέστρεψε γρήγορα στη δράση χωρίς χειρουργείο. «Με επανέφερε», είπε ο ευγνώμων Ο’Νιλ. «Ημουν τελειωμένος και με επανέφερε».
Η πρόταση συνεργασίας
Μόλις τέσσερις ημέρες μετά την πρώτη συνάντηση, ο ΜακΚέκνι ταξίδεψε αεροπορικώς στο Λος Αντζελες και δέχτηκε πρόταση να συνεργαστεί αποκλειστικά με την ομάδα καθ’ όλη τη διάρκεια της απαιτητικής σεζόν του NBA. Η αποδοχή της πρότασης σήμαινε αλλαγή ρυθμών και πλήρη πρόσβαση σε έναν από τους πιο διάσημους και λαμπερούς οργανισμούς του παγκόσμιου αθλητισμού. Το να κάθεται κάθε βράδυ στις θέσεις δίπλα στο παρκέ, που καταλαμβάνουν το προπονητικό και ιατρικό επιτελείο των Λέικερς εκείνη την εποχή, έμοιαζε με μοναδικό προνόμιο που το «απολάμβαναν» ελάχιστοι. Ο Ο’Νιλ και ο Κόμπι Μπράιαντ, εκρηκτικοί αλλά εξαιρετικοί μαζί. Ενας προπονητής όπως ο Φιλ Τζάκσον, που είχε μετατρέψει τον Μάικλ Τζόρνταν σε «μηχανή τίτλων» στους Σικάγο Μπουλς και τώρα έπραττε το ίδιο στο Χόλιγουντ. «Ο Τζακ Νίκολσον και τόσοι άλλοι διάσημοι κάθονταν τρία-τέσσερα μέτρα μακριά μου», θυμάται ο ΜακΚέκνι. «Αυτό που θα πω για τους Λέικερς είναι ότι προσφέρουν θέαμα. Είναι βιομηχανία ψυχαγωγίας.
«Κάθε μάνατζερ ήταν εκεί δίπλα στο παρκέ. Είναι απίστευτο. Από ροκ σταρ μέχρι τον Ντέιβιντ Μπέκαμ –όταν έπαιζε εκεί στο Λος Άντζελες– όλοι περνούσαν από εκείνη την περίοδο. Απλώς εκπληκτικό».
Η κυριαρχία των Λέικερς εκείνα τα χρόνια τους εξασφάλιζε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η διατήρηση του Ο’Νιλ σε άριστη κατάσταση ήταν κρίσιμη, παρά τις μεγάλες αυξομειώσεις στο βάρος του και την γνωστή απροθυμία του για προπόνηση εκτός σεζόν. Ο ΜακΚέκνι είναι, όπως είπε ο Τζάκσον, «ο άνθρωπος που κρατά τους παίκτες στο παρκέ». Αυτό το ταλέντο έπεισε τον Ο’Νιλ να νοικιάσει σπίτι στο Βανκούβερ και να συνεχίσει τη συνεργασία τους και το καλοκαίρι.
«Eπαιζε bocce στην αυλή μου με τις κόρες μου ή κυνηγούσε τον σκύλο των γειτόνων», λέει γελώντας ο ΜακΚέκνι. «Πείραζε τους πάντες στη ρεσεψιόν και έκανε ακόμα και check-in στους ασθενείς. Απλώς ο Σακ ήταν ο… Σακ».
Ο Κόμπι Μπράιαντ
Ο ΜακΚέκνι συνεργάστηκε επίσης με τον Μπράιαντ, υποστηρίζοντας το εξαντλητικό πρόγραμμα του αείμνηστου σταρ, που περιλάμβανε έξι ώρες στοχευμένη προπόνηση με βάρη, αερόβια άσκηση και εξάσκηση δεξιοτήτων.
Ο πρώην διεθνής Aγγλος ποδοσφαιριστής Oουεν Χάργκριβς, που είχε μείνει εκτός δράσης για δύο χρόνια λόγω αλλεπάλληλων τραυματισμών στο γόνατο, απευθύνθηκε στον ΜακΚέκνι και κατάφερε να επιστρέψει απρόσμενα στα γήπεδα.
Ο ΜακΚέκνι – που κάποτε είχε πει ότι θεραπεύει «κατεστραμμένους αθλητές», διαπίστωσε ότι τα προβλήματα στο γόνατο του Χάργκριβς οφείλονταν σε αστάθεια της λεκάνης και τον έβαλε να δουλέψει για την ενδυνάμωση του κορμού. Σήμερα, αυτή η προσέγγιση αποτελεί καθιερωμένο πρότυπο.
Το 2011, ο ΜακΚέκνι επέστρεψε απρόσμενα στον Καναδά, αναλαμβάνοντας ρόλο βοηθού προπονητή δίπλα στον Νικ Νερς στους Τορόντο Ράπτορς.
Hταν εκεί όταν οι Ράπτορς κατέκτησαν το πρώτο και μοναδικό τους πρωτάθλημα στο NBA το 2019, με βασικό πυλώνα τη διατήρηση της υγείας του Καγουάι Λέοναρντ. Αλλη μία «σιωπηλή» επιτυχία για τον ΜακΚέκνι, ο έκτος τίτλος του και, όπως φαίνεται, ο πιο αγαπημένος του. «Hταν απίστευτο», θυμάται. «Η παρέλαση ήταν κάτι πρωτοφανές. Eνα εκατομμύριο άνθρωποι είχαν βγει για να γιορτάσουν μαζί μας».
Ο ΜακΚέκνι έχει πλέον συμπληρώσει 26 σεζόν στο NBA. Μία ακόμη πορεία στα πλέι οφ βρίσκεται μπροστά του αυτόν τον μήνα.
Η αναγνώριση του είναι ευρεία. Προσκλήσεις από συλλόγους της Premier League φτάνουν τακτικά. Είναι μια ευκαιρία να μοιραστεί γνώσεις και να αντλήσει νέες ιδέες, καθώς, όπως λέει, «αναζητά συνεχώς το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».
Κορυφαίος όλων
Γι’ αυτό, στην όγδοη δεκαετία της ζωής του, παραμένει κορυφαίος σε έναν αμείλικτο χώρο. Ο άνθρωπος που έφυγε από τη Σκωτία με λίγα χρήματα, ποντάροντας τα πάντα στον εαυτό του, εξακολουθεί να απολαμβάνει τα οφέλη αυτού του απαιτητικού κόσμου, όπου τα «θεραπευτικά» του χέρια μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
«Το NBA είναι σαν περιοδεία ροκ συγκροτήματος», λέει. «Φτάνουμε, ξεφορτώνουμε στο ξενοδοχείο, στήνουμε χώρους θεραπείας, δουλεύουμε, τα μαζεύουμε, πάμε στο γήπεδο, παίζουμε και μετά ξανά στο αεροπλάνο για την επόμενη πόλη. Είναι ένας απίστευτος τρόπος ζωής…»
