«Πατρίδα» του αγωνίσματος του μαραθωνίου μπορεί να θεωρείται η Αθήνα όμως η Βοστώνη έχει κάθε δικαίωμα να υπερηφανεύεται ότι διαθέτει την παλαιότερη ετήσια διοργάνωση μαραθωνίου στον κόσμο. Το 1897, στην παράκτια πόλη της Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ, διεξήχθη για πρώτη φορά το αγώνισμα που, ως διαδρομή και συμβολισμούς, έχει τις «ρίζες» του στην Αρχαία Ελλάδα αλλά απέκτησε… αθλητική υπόσταση στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Η επιτυχία του πρώτου μαραθωνίου έδωσε την έμπνευση στους κατοίκους της Βοστώνης να αναζητήσουν, ένα χρόνο αργότερα, το δικό τους «Νενικήκαμεν».
Στην «Πανεπιστημιούπολη της Μασαχουσέτης», το 1946, έγραψε τη δική του ιστορία ο Στέλιος Κυριακίδης, ο οποίος πρώτευσε στη διοργάνωση γιατί «έτρεξε για όλους τους Ελληνες» και αντί για ανταμοιβή ζήτησε «να μην ξεχάσετε τη χώρα μου». Ο πρώτος όμως Ελληνας που κατέκτησε το τρόπαιο του νικητή ήταν ο Παναγιώτης Τριβουλίδας ή Τριβουλίδης (1920). Αύριο (20/4), περίπου 30.000 αθλητές και αθλούμενοι θα βρεθούν στα… χνάρια του Κυριακίδη, ενός δρομέα που, όπως είπε ο βασικός αντίπαλός του Τζίνι Κέλι, «έτρεξε για μία ολόκληρη πατρίδα» αλλά και του, άγνωστου για τους περισσότερους, Τριβουλίδα.
Την 3η Δευτέρα κάθε Απριλίου χιλιάδες δρομείς και δεκάδες χιλιάδες θεατές δίνουν ραντεβού στη διαδρομή που έχει ως αφετηρία την πόλη Χόπκιντον και τερματισμό την Πλατεία Κόπλι, στην κεντρική Βοστώνη. Μόνο το 2020 η πανδημία ανάγκασε τους διοργανωτές να μεταφέρουν τον αγώνα για τον Οκτώβριο. Το 1897 μπορεί να αγωνίστηκαν μόλις 15 μαραθωνοδρόμοι αλλά κατάφεραν να βάλουν τα θεμέλια σε έναν μαραθώνιο που, πλέον, αποτελεί μαγνήτη για τους σπουδαιότερους αθλητές και αθλήτριες του αγωνίσματος. Στη διοργάνωση της Βοστώνης αρχικά αγωνίζονταν άνδρες. Η πρώτη γυναίκα που πήρε μέρος ήταν η Μπόμπι Γκιπ 1966 αλλά δεν ήταν επίσημα εγγεγραμμένη. Το επόμενο έτος, η Κάθριν Σουίτσερ έτρεξε και τερμάτισε και από το 1972 οι γυναίκες διαθέτουν τον δικό τους αγώνα.
Η εφετινή διοργάνωση είναι η 130η. Στον μαραθώνιο έχουν δηλώσει συμμετοχή 32.294 δρομείς και αναμένεται να βρεθούν στη γραμμή της εκκίνησης, περίπου, 30.000. Θα πάρουν μέρος αθλητές, αθλήτριες και αθλούμενοι -ες από 123 χώρες και εκπρόσωποι και των 50 Πολιτειών των ΗΠΑ. Από τους 32.294 που έχουν δηλώσει συμμετοχή, οι 4.689 είναι κάτοικοι Μασαχουσέτης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται να έχει η μονομαχία των Μπένσον Κιπρούτο (Κένυα) και Τζον Κορίρ (Κένυα). Ο 29χρονος Κορίρ (καλύτερη επίδοση 2.02.24 στη Βαλένθια το 2025) επιθυμεί να υπερασπιστεί τα κεκτημένα διότι ήταν ο περσινός νικητής. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 2012 είχε πρωτεύσει ο αδελφός του, Γουέσλι Κορίρ.
Τον… δρόμο της νίκης στη διοργάνωση της Βοστώνης γνωρίζει και ο Μπενσον Κιπρούτο (καλύτερος χρόνος 2.02.16 στο Τόκιο το 2024). Ο «χάλκινος» ολυμπιονίκης του Παρισιού (2024) ήταν πρώτος το 2021 και στο βιογραφικό του έχει νίκες σε μεγάλες διοργανώσεις και θριάμβους σε μαραθώνιους πόλεων, όπως της Νέας Υόρκης, του Τόκιο κλπ. Η αίγλη και τα πριμ της διοργάνωσης έχουν προσελκύσει και άλλους κορυφαίους μαραθωνοδρόμους. Ο «ασημένιος» ολυμπιονίκης του Τόκιο (2020(21) Αμπνί Ναγκέιε (2.04.20 στο Λονδίνο το 2025), o παγκόσμιος πρωταθλητής του 2025 Αλφόνς Σιμπού (2.04.38 στη Βαλένθια το 2024) από την Τανζανία, ο Μιλκέσα Μενγκέσα από την Αιθιοπία (2.03.17 στο Βερολίνο το 2024), οι σπουδαίοι Αμερικανοί Κλέιτον Γιανγκ, Τζο Κλέκερ κ.ά. έχουν και αυτοί ως στόχο να «κόψουν» πρώτοι το νήμα του τερματισμού.
Στις γυναίκες τον τίτλο του φαβορί κατέχει η Σάρον Λοκέντι. Η Κενυάτισσα ήταν η νικήτρια το 2025 και θα προσπαθήσει να κατακτήσει και πάλι τα… σκήπτρα. Εχει διανύσει τη συγκεκριμένη απόσταση σε 2.17.22 το 2025. Καλούς χρόνους (κάτω από 2 ώρες και 18 λεπτά αλλά σε άλλους μαραθωνίους) έχουν η Αιριν Τσεπτάι και η Γουόρκενες Εντεσα.
Ο Τριβουλίδας και ο Κυριακίδης
Στα 130 χρόνια της διοργάνωσης δύο Ελληνες κατάφεραν να κόψουν πρώτοι το… νήμα στη Βοστώνη. Και μπορεί η ιστορία να έχει «σκύψει» πάνω στον άθλο του Στέλιου Κυριακίδη όμως ιδιαίτερη μνεία αξίζει και η περίπτωση του Παναγιώτη Τριβουλίδα ή Τριβουλίδη. Ο δρομέας είχε καταγωγή από τα Βάτικα της Λακωνίας και στη Μεσολυμπιάδα του 1906 κατέκτησε το ασημένιο μετάλλιο ως μέλος της ομάδας διελκυστίνδας. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με τον μαραθώνιο με καλές επιδόσεις σε πανελλήνια πρωταθλήματα. Το 1914 αναζήτησε μία καλύτερη τύχη στις ΗΠΑ ακολουθώντας τα ίχνη χιλιάδων άλλων Ελλήνων. Εργαζόταν ως σερβιτόρος ενώ, παράλληλα, ασχολείτο και με τον αθλητισμό. Το 1920, σε ηλικία 42 ετών, πρώτευσε στον μαραθώνιο της Βοστώνης (2.29.31). Είχε αμερικανική υπηκοότητα αλλά οι εφημερίδες των ΗΠΑ τόνισαν την ελληνική καταγωγή του. Η πρωτιά του έδωσε μία θέση στην αμερικανική ομάδα για τους Ολυμπιακούς της Αμβέρσας αλλά αυτός προτίμησε να αγωνιστεί με τα γαλανόλευκα. Στον μαραθώνιο δεν κατάφερε να τερματίσει και στο αγώνισμα του ανωμάλου δρόμου πλασαρίστηκε στην 39η θέση.
Το 1946 το όνομα του Στέλιου Κυριακίδη γράφτηκε με «χρυσά» γράμματα στον παγκόσμιο αθλητικό χάρτη αλλά και στις καρδιές των Ελλήνων. Υποσιτισμένος από τις κακουχίες της Κατοχής, ο 36χρονος κατάφερε να υπερβεί τις δυσκολίες και να βρεθεί στην εκκίνηση του αγώνα. «Ηρθα να τρέξω για 7.000.000 πεινασμένους Ελληνες», δήλωσε πριν από την έναρξη και, παρά τις αντιρρήσεις των γιατρών που είχαν ενστάσεις για την υγεία του, υπέγραψε ότι αναλαμβάνει ο ίδιος την ευθύνη του εαυτού του. Στις 20 Απριλίου φόρεσε τον αριθμό 77 στη μπλούζα και έτρεξε κοιτάζοντας μόνο μπροστά. Πρώτευσε με χρόνο 2.29.27 ενώ όταν του πρόσφεραν τιμές και χρήματα ζήτησε να μην ξεχάσουν τη χώρα του. Η προσπάθειά του ευαισθητοποίησε Ελληνες ομογενείς αλλά και Αμερικανούς, συγκέντρωσε 250.000 δολάρια καθώς και φάρμακα, ρούχα και τρόφιμα που γέμισαν δύο πλοία. Η βοήθεια ονομάστηκε «Πακέτο Κυριακίδη» και στις 23 Μαΐου που επέστρεψε στην Ελλάδα, για πρώτη φορά μετά την Κατοχή, φωταγωγήθηκε η Ακρόπολη προκειμένου να τιμηθεί με αυτόν τον τρόπο ο μαραθωνοδρόμος.
