Οταν ο Κρις Μπος αποφάσισε να βάλει πρόωρο στην καριέρα του για λόγους υγείας, βίωσε έναν μικρό θάνατο. Ήταν μόλις 32 χρονών, αστέρι του μπάσκετ, δύο φορές πρωταθλητής του ΝΒΑ και 11 συνεχόμενες χρονιές παρών στο All Star Game. «Ήταν δύσκολο. Ήταν ο θάνατος της καριέρας μου για να είμαι ειλικρινής. Όποτε πρέπει να διαχειριστείς μία απώλεια, έναν θάνατο, περνάς μία περίοδο πένθους. Και έπρεπε να το κάνω αυτό για μερικά χρόνια, αλλά το ξεπέρασα. Πιστεύω ότι αυτό με έκανε πιο δυνατό, να εστιάσω περισσότερο στο να είμαι πατέρας» δήλωσε πρόσφατα ο ίδιος, με την αποκάλυψη ότι μπήκε στον πειρασμό να συνεχίσει σε πιο χαμηλούς ρυθμούς στην Ευρωλίγκα αποδεχόμενος προτάσεις από την Ισπανία και τη Γαλλία, αλλά έκρινε ότι ήταν προτιμότερο να μείνει δίπλα στην οικογένειά του.
Η επόμενη ημέρα είναι πάντα δύσκολη όταν έρχεται η ώρα να μπει ένα τέλος στην καριέρα των αθλητών. Αρκετοί παραμένουν με κάποια άλλη ιδιότητα στο χώρο, κάποιοι άλλοι ασχολούνται με τις επιχειρήσεις ή τις επενδύσεις, άλλοι αφήνουν τα πάντα στην άκρη και απολαμβάνουν απλώς όλα όσα κέρδισαν με τη σκληρή δουλειά τους μέσα στα γήπεδα. Για τον Κρις Μπος, η διέξοδος του ήταν η συγγραφή και εκεί τον οδήγησε η αγάπη που είχε από μικρός για το διάβασμα. Κι αυτός είναι ένας δρόμος που επιλέγουν πολλοί αθλητές, κόντρα στη γενική πεποίθηση ότι είναι στην πλειοψηφία τους άνθρωποι κενοί, με μόνη έγνοια το πώς θα αξιοποιήσουν την καριέρα τους για να κερδίσουν χρήματα και δημοσιότητα.
Η φιλοσοφία του Μπος
Στη μακρόχρονη διαδρομή του στα γήπεδα του ΝΒΑ, ο Μπος θυμάται πολλούς προπονητές να αποτρέπουν τους παίκτες από το διάβασμα βιβλίων. «Κάθε λεπτό που αφιερώνετε στο διάβασμα είναι ένα λεπτό που θα μπορούσατε να το αφιερώσετε για να δείτε μια χαλαρωτική ταινία ή να κάνετε γυμναστήριο ή να εκτελέσετε επιπλέον εκατό βολές. Έχω ακούσει πολλούς απ’ αυτούς να λένε με περηφάνεια ότι δεν έχουν διαβάσει ούτε ένα βιβλίο εδώ και πολλά χρόνια» λέει ο Κρις Μπος εξηγώντας τη δική του, εντελώς αντίθετη φιλοσοφία, που θεωρεί τεράστιο εφόδιο για τους αθλητές τη σχέση τους με τον μαγικό κόσμο των βιβλίων. Κι αυτό ακριβώς αναλύει με τον δικό του τρόπο στο βιβλίο «Γράμματα σε ένα νέο αθλητή», με το οποίο επιχειρεί να δώσει σωστές κατευθύνσεις στα παιδιά που αποφασίζουν να ασχοληθούν ενεργά με τον αθλητισμό, με το όνειρο να γίνουν επιτυχημένοι επαγγελματίες.
Στο βιβλίο του, ο Κρις Μπος αναφέρει ότι στη διάρκεια της καριέρας του, είδε πολλούς επιτυχημένους αθλητές να έχουν πολύ δυνατή σχέση με τα βιβλία και να περνάνε μ’ αυτά ένα σημαντικό κομμάτι από τον λιγοστό ελεύθερο χρόνο τους. «Η πλειοψηφία των αθλητών, εξακολουθεί να διαβάζει» επιμένει ο Μπος και μάχεται την κρατούσα άποψη που τους θεωρεί ανθρώπους χωρίς ιδιαίτερες ανησυχίες και ευαισθησίες.
Πολύ πρόσφατα σε ένα διάλειμμα ανάμεσα στα κρίσιμα παιχνίδια των πλέι οφ του Ιανουαρίου, μια αδιάκριτη κάμερα «συνέλαβε» τον Ει Τζέι Μπράουν, σταρ των Φιλαδέλφεια Ίγκλς, να διαβάζει απορροφημένος το «Inner Excellence», ένα βιβλίο αυτοβοήθειας του Τζιμ Μέρφι που είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στον κόσμο των αθλητών. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι Φιλαδέλφεια Ιγκλς κέρδισαν στο Superbowl τους Κάνσας Τσιφς του δικού μας Γιώργου Καρλάφτη και ο Μπράουν, από τους πρωταγωνιστές σ’ αυτή τη μεγάλη βραδιά, έδειξε να αξιοποιεί όλα τα ερεθίσματα που πήρε διαβάζοντας αυτό το βιβλίο.
Η αποκάλυψη του Σαλάχ
Στενή σχέση με τον κόσμο του βιβλίου έχουν και πολλοί λαμπεροί ποδοσφαιριστές. Μιλώντας στην έκθεση βιβλίου της «Σαρία», ο Μοχάμεντ Σαλάχ ισχυρίστηκε ότι το 90% της επιτυχίας του οφείλεται στα βιβλία. Όπως εξήγησε, περίοπτη θέση στη μεγάλη βιβλιοθήκη του έχουν βιβλία με θέμα την ψυχολογία, γραμμένα τόσο στα αραβικά όσο και στα αγγλικά. Ο Χουάν Μάτα, Ισπανός πρώην μέσος της Τσέλσι και της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, δηλώνει μεγάλος θαυμαστής του Ιάπωνα μυθιστοριογράφου Χαρούκι Μουρακάμι, σε σημείο να επηρεαστεί θετικά στην απόφασή του να αφήσει το λαμπερό ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο για να παίξει στην ιαπωνική J-League με τη φανέλα της άσημης Βίσελ Κόμπε, ώστε να γνωρίσει από κοντά τον κόσμο που περιέγραφε ο αγαπημένος του συγγραφέας στα βιβλία του.
Την αγάπη του για τον κόσμο των βιβλίων την έχει δείξει με πολλούς τρόπους και ο Τιερί Ανρί, ενώ πολλοί άλλοι άνθρωποι του ποδοσφαίρου έχουν εμφανίσει εκτός γηπέδων ένα εντελώς διαφορετικό προφίλ απ’ αυτό το σκληρό που βγάζουν μέσα στο γήπεδο. Ένα τέτοιο σημείο αναφοράς αποτελεί ο επιβλητικός και θηριώδης Οριόλ Ρομέου, αμυντικός της Μπαρτσελόνα που αγωνίζεται στην Τζιρόνα, ο οποίος τρομάζει με το σκληρό παρουσιαστικό του μέσα στο γήπεδο, αλλά έξω απ’ αυτό, είναι ένα εξαιρετικά καλλιεργημένο παιδί, βαθύτατα επηρεασμένο από τους αγαπημένους του συγγραφείς.
Οι αθλητές διαβάζουν για τους ίδιους λόγους που το κάνουν όλοι οι άνθρωποι. Θέλουν να αποδράσουν από τα προβλήματα της καθημερινότητας, να χαλαρώσουν, να ανοίξουν τα μάτια τους και να γνωρίσουν νέους κόσμους που δεν μπορούν να τους ζήσουν από κοντά.
Το πιο δημοφιλές βιβλίο
Σε μια έρευνα που έγινε κυρίως μεταξύ ποδοσφαιριστών της Πρέμιερ Λιγκ με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου, οι περισσότεροι απ’ όσους δήλωσαν ότι αγαπούν το διάβασμα, επιλέγουν κυρίως βιβλία με επίκεντρο την αυτοβοήθεια και την ψυχολογία. Ένα από τα πιο δημοφιλή στον κόσμο του ποδοσφαίρου, αποδείχθηκε ότι είναι το «Relentless» του Τιμ Γκρόβερ, πρώην προπονητή μπάσκετ, που είχε δουλέψει προσωπικά με παίκτες υψηλού επιπέδου όπως οι Κόμπε Μπράιαντ, Μάικλ Τζόρνταν και Ντουέιν Γουέιντ. Το κεντρικό μήνυμα του Γκρόβερ είναι χαραγμένο στο εξώφυλλο του βιβλίου του: «From Good, to Great, to Unstoppable», δηλαδή «Από το Καλό, στο Σπουδαίο, στο Ακατανίκητο».
Πολλοί διάσημοι ποδοσφαιριστές όπως ο Μάρκους Ράσφορντ και ο Τζον Τέρι, έχουν δηλώσει ότι το «Relentless» είναι το αγαπημένο τους βιβλίο και δεν έχουν κουραστεί να το διαβάζουν γιατί ανακαλύπτουν κάθε φορά έναν διαφορετικό νόημα πίσω από τις λέξεις. «Κάθε φορά που το διαβάζω, το αναλύω και επισημαίνω τα πράγματα με ένα συγκεκριμένο χρώμα. Την επόμενη φορά που θα το διαβάσω, θα τονίσω τα πράγματα με διαφορετικό χρώμα και θα συγκρίνω αυτά που έμαθα εκείνη τη φορά με την προηγούμενη», είπε χαρακτηριστικά ο Μάρκους Ράσφορντ στον Guardian το 2021. Το βιβλίο αυτό ήταν το αγαπημένο των Άγγλων διεθνών στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Ρωσίας το 2018 και αρκετά χρόνια μετά την δημοσίευσή του, παραμένει ακόμα και στις μέρες μας best seller στον κόσμο του αγγλικού ποδοσφαίρου και όχι μόνο.
Υπάρχουν, βέβαια, πάρα πολλοί «ειδικοί» που το χαρακτηρίζουν κακό βιβλίο, γραμμένο με μια μπακαλίστικη λογική συνδυασμένη με ελιτισμό και υπερβολική δόση καφεΐνης, σε σημείο να το θεωρούν ακόμα και επικίνδυνο. Ο τρόπος που διαχωρίζει ο Γκρόβερ τους ανθρώπους (και όχι μόνο τους αθλητές) σε τρεις κατηγορίες, είναι αμφιλεγόμενος και αυτό χρησιμοποιείται ως μήνυμα προς τους αθλητές, υπό την έννοια ότι δεν αρκεί να διαβάζουν – οφείλουν και να φιλτράρουν σωστά ό,τι διαβάζουν, για να μην οδηγούνται σε λάθος μονοπάτια.
Το βιβλίο του Γκρόβερ έχει επικριθεί από αρκετούς για λάθος μηνύματα που οδήγησαν σπουδαίους αθλητές όπως ο Τάιγκερ Γουντς και ο Κόμπε Μπράιαντ σε συμπεριφορές αταίριαστες με το προφίλ τους. Κάποιοι, μάλιστα, εκτιμούν ότι η κακή επιρροή του στους αθλητές έχει γεννήσει παραβατικές συμπεριφορές ειδικά στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο, έναν κόσμο που αντιμετωπίζει ζητήματα σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση. Παίκτες και στελέχη 7 ομάδων της Πρέμιερ Λιγκ έχουν ερευνηθεί από την αστυνομία για σεξουαλικά αδικήματα τα τελευταία 4 χρόνια και ορισμένοι θεωρούν υπεύθυνο γι’ αυτό το φαινόμενο το συγκεκριμένο βιβλίο με τη λογική πως οτιδήποτε υπονομεύει την εκπαίδευση των παικτών και ενισχύει τη «σκοτεινή τους πλευρά» ώστε να έχουν οφέλη εντός γηπέδου, είναι επικίνδυνο.
«Αν ο γιος μου θελήσει ποτέ να γίνει κάτι, πρέπει να το διαβάσει»
Αντίθετα, το βιβλίο του Κρις Μπος «Γράμματα σε ένα νέο αθλητή» θεωρείται ότι ωθεί τους αθλητές να καλλιεργήσουν και να βγάλουν προς τα έξω τη λαμπερή τους πλευρά. Ο Ρουντ Φαν Νιστελρόι δηλώνει μεγάλος θαυμαστής του Μπος και προτρέπει τους παίκτες του να το διαβάσουν με μεγάλη προσοχή για να δώσουν ώθηση στη ζωή και την καριέρα τους. «Μου δάνεισε το βιβλίο και μου είπε να το διαβάσω και μετά να πάω να μιλήσουμε. Μου άνοιξε τα μάτια. Πήγα και το αγόρασα για να το έχω στη βιβλιοθήκη μου. Υποθέτω πως αν ο γιος μου θελήσει ποτέ να γίνει κάτι, πρέπει να διαβάσει και αυτό το βιβλίο» δήλωσε ο Ανουάρ Ελ Γκαζί για την επιρροή που είχε στη ζωή του η προτροπή του Φαν Νιστελρόι, στο διάστημα της κοινής τους συνύπαρξης στην Αϊντχόβεν.
Έχοντας μεγάλες εμπειρίες από τη ζωή του ως αθλητής, ο Μπος προσφέρει μια ενσυναίσθηση που απουσιάζει από τον Γκρόβερ. Τα δύο βιβλία εμβαθύνουν κυρίως στα ίδια θέματα με επίκεντρο στη σκληρή δουλειά και το φυσικό ταλέντο, με τον Κρις Μπος να επιχειρεί να αναδείξει τα κίνητρα που ωθούν τους αθλητές στις θυσίες, κάνοντας ερωτήσεις αντί για υποδείξεις: «Γιατί δουλεύεις τόσο σκληρά; Μην απαντήσεις μόνο ότι το κάνεις για να κερδίσεις το πρωτάθλημα, γιατί πρέπει να σκεφτείτε κάτι περισσότερο απ’ αυτό. Πιστέψτε με, δεν υπάρχει τίποτα πιο λυπηρό από κάποιον που κάνει τις κινήσεις χωρίς να έχει πραγματική ιδέα για ποιον λόγο τις κάνει».
Ο βασικός λόγος που οι ελίτ αθλητές και κυρίως οι ποδοσφαιριστές στρέφονται σε τέτοιου είδους βιβλία αυτοβοήθειας και ψυχολογίας, είναι ότι βιώνουν ακραία συναισθήματα σε πολύ μεγαλύτερη συχνότητα σε σχέση με άλλα επαγγέλματα. Η επιτυχία τους εξαρτάται από τα αποτελέσματα και μια δική τους κακή μέρα στη δουλειά, δημιουργεί μια μεγάλη χιονοστιβάδα. Θα ειπωθούν και θα γραφτούν γι’ αυτούς χιλιάδες αρνητικά σχόλια, θα νιώσουν την απογοήτευση των συμπαικτών τους, πι9θανώς την αργή του προπονητή τους. Όταν το διακύβευμα είναι τεράστιο, η πίεση ακολουθεί αναπόφευκτα και εκδηλώνεται με σφοδρότητα σε περίπτωση αποτυχίας…
