Το όνομα της Ελεν Στέφεν δεν είναι από τα… πρωτοκλασάτα της παγκόσμιας αθλητικής ιστορίας. Και όμως η ζωή της, δύο φορές, «χρυσής» Αμερικανίδας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: ήταν αήττητη, είχε πρόταση να περάσει ένα ρομαντικό Σαββατοκύριακο με τον Αδόλφο Χίτλερ αλλά αρνήθηκε, έγινε η πρώτη γυναίκα που κατείχε και διηύθυνε επαγγελματική ομάδα μπάσκετ στην Αμερική, ενώ είχε υποβληθεί και σε τεστ φύλου διότι σύμφωνα με καταγγελίες, ήταν άνδρας.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η βασική αντίπαλός της, η Στέλα Γουόλς, διέθετε χρωμοσώματα και γεννητικά όργανα και των δύο φύλων, κάτι που αποκαλύφθηκε μετά το θάνατό της. Η Ελεν Στέφεν όμως ήταν η πρώτη που ζήτησε να μην της αφαιρεθούν οι διακρίσεις από την, κάποτε, αντίπαλό της λέγοντας «Δεν νομίζω ότι ήταν άνδρας. Ισως είχε μία γενετική ανωμαλία. Σε κάθε περίπτωση δεν ήταν δική της ευθύνη».
Ενα από τα θέματα που ξεχώρισαν στην ολυμπιακή ειδησεογραφία του Παρισιού ήταν οι περιπτώσεις των πυγμάχων Ιμανέ Κελίφ και Λιν Γιου Τινγκ, οι οποίες, σύμφωνα με την Παγκόσμια Ομοσπονδία Πυγμαχίας, είχαν αποτύχει να περάσουν σε διοργανώσεις από τα τεστ φύλου. Το ίδιο θέμα είχε τεθεί και το 1936 για τη νικήτρια των αγωνισμάτων 100 μ. και σκυταλοδρομίας 4Χ100, Έλεν Στέφεν, η οποία γεννήθηκε σαν σήμερα το 1918.
Η Ελεν Στέφεν γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Φούλτον, στο Μιζούρι. Ζούσε σε ένα αγρόκτημα και βοηθούσε την οικογένειά της στις σκληρές δουλειές χωρίς να γνωρίζει τι είναι ο αθλητισμός. Όταν ο ξάδελφός της πήγαινε στο σχολείο με το άλογο, αυτή κρατούσε τον αναβολέα (σ.σ. επιφάνεια που χρησιμοποιείται για την τοποθέτηση του ποδιού του αναβάτη) και έτρεχε δίπλα του. Από μικρό κορίτσι είχε μάθει να προπονείται, χωρίς να ξέρει τι είναι η προπόνηση.
Μία ημέρα στο γυμνάσιο, ο προπονητής της γυμναστικής είδε ότι είναι γρήγορη στο τρέξιμο. Ζήτησε από τις μαθήτριες να τρέξουν 50 γιάρδες και με έκπληξη παρατήρησε πως η Ελεν ολοκλήρωσε την προσπάθεια σε χρόνο 5.8’’, όσο και το παγκόσμιο ρεκόρ της απόστασης. Θεώρησε πως χάλασε το χρονόμετρό του και η κούρσα επαναλήφθηκε αλλά και πάλι το «κορίτσι με τις μεγάλες πατούσες» τερμάτισε σα να πετούσε. Ο προπονητής κατάλαβε πως έχει στα χέρια του ένα ακατέργαστο διαμάντι.
Τον Μάρτιο του 1935 η Έλεν Στέφεν πήρε για πρώτη φορά μέρος σε αγώνες στίβου. Για να γίνει αυτό δανείστηκε αθλητικά ρούχα και παπούτσια από φίλους της. Οι παρεβρισκόμενοι είδαν με έκπληξη μία μαθήτρια να νικάει στη σφαιροβολία, να πετυχαίνει ρεκόρ στο άλμα εις μήκος και στα 200 μ. και να ισοφαρίζει την καλύτερη επίδοση στα 50 μ. Η «χρυσή» Ολυμπιονίκης του 1932 Στέλα Γουόλς, γεννημένη στην Πολωνία αλλά ζούσε στην Αμερική, είδε με έκπληξη στον τερματισμό την… πλάτη μιας άγνωστης μαθήτριας. Μετά τον αγώνα, οι δημοσιογράφοι ρώτησαν τη 17χρονη μαθήτρια να τους πει τη γνώμη της για της Στέλα Γουόλς και άκουσαν την νεαρά να τους λέει «ποια είναι η Στέλα;». Η ίδια όμως δεν το είπε για να την υποτιμήσει αλλά γιατί στο αγρόκτημα, στο Φούλτον, οι επιτυχίες της Πολωνής ήταν άγνωστες. Όπως και να ‘χει αυτές οι τέσσερις λέξεις αποτέλεσαν την αρχή της κόντρας ανάμεσα στις δύο αθλήτριες.
«Ο Χίτλερ με τσίμπησε σε… ευαίσθητο σημείο»
Ενα χρόνο μετά, η Ελεν Στέφενς αποτελούσε μέλος της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ για τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου. Στον τελικό των 100μ. ήταν εντυπωσιακή καθώς τερμάτισε σε 11,05’’, χρόνος που ήταν πιο γρήγορος από το παγκόσμιο ρεκόρ αλλά δεν αναγνωρίστηκε γιατί φυσούσε αέρας. Η Στέλλα Γουόλς αγωνίστηκε με τα χρώματα της Πολωνίας (με το πολωνικό επίθετό της Βαλασίεβιτς) και βρέθηκε στη 2η θέση. Η ψηλή 18χρονη, «χρυσή» Ολυμπιονίκης στα 100 και στα 4Χ100, εντυπωσίασε τον Αδόλφο Χίτλερ.
«Θέλησε να με χαιρετίσει ναζιστικά αλλά εγώ τον χαιρέτησα όπως χαιρετάμε στο Μιζούρι. Με αγκάλιασε, με έσφιξε και με τσίμπησε στο πίσω μέρος του σώματός μου και μου είπε «ανήκεις στην Αρια φυλή, θα έπρεπε να αγωνίζεσαι για τη Γερμανία». Στη συνέχεια, μου πρότεινε να περάσουμε μαζί ένα σαββατοκύριακο στο Μπέρχτεσγκαντεν αλλά αρνήθηκα», θα πει ύστερα από χρόνια σε συνέντευξή της.
Μπορεί η Στέφενς να εντυπωσίασε τον Χίτλερ όμως υπήρξαν αρκετοί που αμφισβήτησαν τη θηλυκότητά της. Μάλιστα, μία εφημερίδα της Πολωνίας έγραψε ότι «θα νικούσε η Γουόλς εάν έτρεχαν μόνο γυναίκες». Το θέμα αυτό φέρεται να το είχε διαρρεύσει στην Πολωνία η βασική αντίπαλός της. Η Αμερικανίδα Ολυμπιονίκης έχει πει ότι πέρασε από το τεστ φύλου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής πριν από τον αγώνα της. Προσέφυγε δικαστικώς κατά των δημοσιευμάτων που ισχυρίζονταν το αντίθετο και δικαιώθηκε.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Βερολίνου ήταν οι πρώτοι και οι τελευταίοι στην καριέρα της, όπως την αποκαλούσαν, «Φούλτον Φλας». Αποσύρθηκε από τον στίβο, ασχολήθηκε με το μπέιζμπολ και το σόφτμπολ. Από το 1938 έως το 1952 ήταν ιδιοκτήτρια και μάνατζερ ημιεπαγγελματικής ομάδας μπάσκετ ενώ δεν έκανε ποτέ οικογένεια.
Η ιστορία όμως… θέλησε να προσθέσει άλλο ένα κεφάλαιο στο εντυπωσιακό βιογραφικό της. Στις 4 Δεκεμβρίου 1989, και κατά τη διάρκεια μιας ένοπλης ληστείας σε ένα πάρκινγκ στο Κλίβελαντ, τραυματίστηκε και σκοτώθηκε η αντίπαλός της Στέλα Γουόλς. Ο ιατροδικαστής αποκάλυψε ότι η παλαιά αθλήτρια διέθετε χρωμοσώματα και γεννητικά όργανα και των δύο φύλων. Αμέσως άρχισε η συζήτηση για την αφαίρεση των μεταλλίων της.
Τότε, η πρώτη που υπερασπίστηκε την αθλητική καριέρα της νεκρής ήταν η παλαιά αντίπαλός της Ελεν Στέφενς, η οποία ζήτησε να μη γίνει κάτι τέτοιο.
Η Ελεν Στέφενς έφυγε από τη ζωή στις 17 Ιανουαρίου 1994.
