Εξωτερικά όλα φαίνονται αρκετά καλά. Για περισσότερο από μια δεκαετία η Ρωσία διαθέτει δημοκρατία και οικονομία της αγοράς και ταυτόχρονα διατηρεί καλές σχέσεις με τους γείτονές της. Σε αντίθεση με τα θλιβερά δεδομένα της ρωσικής ιστορίας, η κατάσταση αυτή συνιστά μεγάλο κατόρθωμα. Ομως μέχρι στιγμής, οι καρποί είναι πενιχροί, κάνοντας τους περισσότερους Ρώσους να νιώθουν άνετα σε ελάχιστο βαθμό.
Αναγέννηση
Το παράδοξο ενισχύεται από τρεις αντιτιθέμενες τάσεις στη σημερινή Ρωσία. Η πρώτη είναι η αναγέννηση, η οποία ξεκίνησε από τον Γκορμπατσόφ, όταν το κομμουνιστικό μονοπώλιο της εξουσίας κατέρρευσε μαζί με τη σχεδιαζόμενη τότε οικονομία. Αυτό επέτρεψε την αρχή μιας ανεξάρτητης ζωής σε πολλούς τομείς. Δημιουργήθηκαν πολλές νέες επιχειρήσεις, ενώ όσες παλιές επέζησαν διοικούνται πλέον καλύτερα. Οι Ρώσοι άρχισαν να ταξιδεύουν και έτσι αντί να είναι πλέον απομονωμένοι και να βομβαρδίζονται με προπαγανδιστικά μηνύματα, άρχισαν να βλέπουν τον κόσμο με τα δικά τους μάτια.
Η δεύτερη τάση είναι η στασιμότητα. Η κατάρρευση του κομμουνισμού αποδείχτηκε επιφανειακή και μερική. Καλά δικτυωμένοι άνθρωποι και οργανισμοί άρχισαν να αρπάζουν την εξουσία ευθύς αμέσως και πολλοί από αυτούς έγιναν πλούσιοι και ισχυροί. Προσπάθειες αλλαγής προς το καλύτερο συχνά εμποδίζονται από γραφειοκρατικούς μηχανισμούς και από τις ιδιαιτερότητες της ρωσικής ζωής. Πολλοί Ρώσοι λαχταρούν ακόμη εγγυήσεις του παρελθόντος (πραγματικές ή φανταστικές): παράδοση, αυθεντία και ενότητα αντί για πειράματα, ανταγωνισμό και πλουραλισμό.
Η τρίτη τάση είναι η επιταχυνόμενη παρακμή. Κανένας από την πολιτική και οικονομική ελίτ της Ρωσίας δεν προσπάθησε σοβαρά να ανακόψει την κατηφορική πορεία. Τα περισσότερα από όσα έχτισε η Σοβιετική Ενωση ήταν από φτηνά υλικά, αλλά η σύγχρονη Ρωσία στερείται της δύναμης και των χρημάτων να διατηρήσει έστω αυτό το επίπεδο. Καταρρεύσεις κτιρίων και φωτιές που σε άλλες χώρες θα προκαλούσαν τη λαϊκή κατακραυγή, στη Ρωσία αγνοούνται τελείως ως καθημερινά γεγονότα. Το εκπαιδευτικό σύστημα έχει «διαβρωθεί», εξαιτίας των χαμηλών μισθών και της διαφθοράς. Το χειρότερο από όλα όμως, είναι ότι όλο και περσσότεροι Ρώσοι πεθαίνουν τσιγάρα, ποτά και μολυσματικές ασθένειες έχουν δημιουργήσει δημογραφικό πρόβλημα. Σύμφωνα με προβλέψεις, ο πληθυσμός που σήμερα είναι 145.000.000 αναμένεται να μειωθεί στα 55.000.000 μέχρι το 2075.
Ερωτήματα για το μέλλον
Οι σημερινοί Ρώσοι έχουν περάσει αρκετές αλλαγές και έχουν επιβιώσει. Γι’ αυτό και σίγουρα εκτιμούν την τρέχουσα ηρεμία. Επίσης επαινούν τον Πούτιν, στο πρόσωπο του οποίου βλέπουν τον αρχιτέκτονά τους. Ωστόσο, αν το παρόν φαίνεται απλά ανεκτό, υπάρχουν μεγάλα ερωτήματα για το μέλλον. Η τωρινή πολιτική και οικονομική σταθερότητα είναι μήπως μόνο προσωρινή και με το τέλος αυτής τα άλυτα προβλήματα της χώρας θα γιγαντωθούν και πάλι; Ή η Ρωσία θα προχωρήσει έτσι μπερδεμένη για πολλά χρόνια – οικονομικά στάσιμη, πολιτικά όχι τόσο δημοκρατική όσο θα ήθελαν κάποιοι, μια σχετικά άθλια χώρα για να ζει κανείς, αλλά τουλάχιστον όχι απειλητική ούτε για την ίδια ούτε για τους γείτονές της; Ή μήπως αυτή η νέα σταθερότητα θα αποτελέσει τη βάση για τις προφανείς αλλαγές που χρειάζεται η χώρα ώστε να γίνει πλήρες μέλος του ανεπτυγμένου και δημοκρατικού κόσμου, έτσι όπως άλλωστε υποδεικνύουν το μέγεθος, ο πολιτισμός και τα επιτεύγματα του παρελθόντος της;
